ತತ್ತ್ವಬೋಧ (ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ)

ಶರೀರತ್ರಯಂ (ಸ್ಥೂಲಶರೀರಂ) ಸ್ಥೂಲಶರೀರಂ ಕಿಂ ? ಪಂಚೀಕೃತಪಂಚಮಹಾಭೂತೈಃ ಕೃತಂ ಸತ್ಕರ್ಮಜನ್ಯಂ ಸುಖದುಃಖಾದಿಭೋಗಾಯತನಂ ಶರೀರಂ ಅಸ್ತಿ ಜಾಯತೇ ವರ್ಧತೇ ವಿಪರಿಣಮತೇ ಅಪಕ್ಷೀಯತೇ ವಿನಶ್ಯತೀತಿ ಷಡ್ವಿಕಾರವದೇತತ್ಸ್ಥೂಲಶರೀರಮ್ ।

ಶರೀರತ್ರಯಂ (ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರಂ) ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರಂ ಕಿಂ ? ಅಪಂಚೀಕೃತಪಂಚಮಹಾಭೂತೈಃ ಕೃತಂ ಸತ್ಕರ್ಮಜನ್ಯಂ ಸುಖದುಃಖಾದಿಭೋಗಸಾಧನಂ ಪಂಚಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ಪಂಚಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ಪಂಚಪ್ರಾಣಾದಯಃ ಮನಶ್ಚೈಕಂ ಬುದ್ಧಿಶ್ಚೈಕಾ ಏವಂ ಸಪ್ತದಶಾಕಲಾಭಿಃ ಸಹ ಯತ್ತಿಷ್ಠತಿ ತತ್ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರಮ್ ।

ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ಶ್ರೋತ್ರಂ ತ್ವಕ್ ಚಕ್ಷುಃ ರಸನಾ ಘ್ರಾಣಂ ಇತಿ ಪಂಚ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಾಣಿ । ಶ್ರೋತ್ರಸ್ಯ ದಿಗ್ದೇವತಾ । ತ್ವಚೋ ವಾಯುಃ । ಚಕ್ಷುಷಃ ಸೂರ್ಯಃ । ರಸನಾಯಾ ವರುಣಃ । ಘ್ರಾಣಸ್ಯ ಅಶ್ವಿನೌ । ಇತಿ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯದೇವತಾಃ । ಶ್ರೋತ್ರಸ್ಯ ವಿಷಯಃ ಶಬ್ದಗ್ರಹಣಮ್ । ತ್ವಚೋ ವಿಷಯಃ ಸ್ಪರ್ಶಗ್ರಹಣಮ್ । ಚಕ್ಷುಷೋ ವಿಷಯಃ ರೂಪಗ್ರಹಣಮ್ । ರಸನಾಯಾ ವಿಷಯಃ ರಸಗ್ರಹಣಮ್ । ಘ್ರಾಣಸ್ಯ ವಿಷಯಃ ಗಂಧಗ್ರಹಣಂ ಇತಿ ।

ಪಂಚಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ವಾಕ್ಪಾಣಿಪಾದಪಾಯೂಪಸ್ಥಾನೀತಿ ಪಂಚಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಾಣಿ । ವಾಚೋ ದೇವತಾ ವಹ್ನಿಃ । ಹಸ್ತಯೋರಿಂದ್ರಃ । ಪಾದಯೋರ್ವಿಷ್ಣುಃ । ಪಾಯೋರ್ಮೃತ್ಯುಃ । ಉಪಸ್ಥಸ್ಯ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ । ಇತಿ ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯದೇವತಾಃ । ವಾಚೋ ವಿಷಯಃ ಭಾಷಣಮ್ । ಪಾಣ್ಯೋರ್ವಿಷಯಃ ವಸ್ತುಗ್ರಹಣಮ್ । ಪಾದಯೋರ್ವಿಷಯಃ ಗಮನಮ್ । ಪಾಯೋರ್ವಿಷಯಃ ಮಲತ್ಯಾಗಃ । ಉಪಸ್ಥಸ್ಯ ವಿಷಯಃ ಆನಂದ ಇತಿ ।

ಕಾರಣಶರೀರಂ ಕಾರಣಶರೀರಂ ಕಿಂ ? ಅನಿರ್ವಾಚ್ಯಾನಾದ್ಯವಿದ್ಯಾರೂಪಂ ಶರೀರದ್ವಯಸ್ಯ ಕಾರಣಮಾತ್ರಂ ಸತ್ಸ್ವರೂಪಾಽಜ್ಞಾನಂ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಕರೂಪಂ ಯದಸ್ತಿ ತತ್ಕಾರಣಶರೀರಮ್ ।

ಅವಸ್ಥಾತ್ರಯಂ ಅವಸ್ಥಾತ್ರಯಂ ಕಿಂ ? ಜಾಗ್ರತ್ಸ್ವಪ್ನಸುಷುಪ್ತ್ಯವಸ್ಥಾಃ ।

ಜಾಗ್ರದವಸ್ಥಾ ಜಾಗ್ರದವಸ್ಥಾ ಕಾ ? ಶ್ರೋತ್ರಾದಿಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯೈಃ ಶಬ್ದಾದಿವಿಷಯೈಶ್ಚ ಜ್ಞಾಯತೇ ಇತಿ ಯತ್ ಸಾ ಜಾಗ್ರದಾವಸ್ಥಾ । ಸ್ಥೂಲ ಶರೀರಾಭಿಮಾನೀ ಆತ್ಮಾ ವಿಶ್ವ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ।

ಸ್ವಪ್ನಾವಸ್ಥಾ ಸ್ವಪ್ನಾವಸ್ಥಾ ಕೇತಿ ಚೇತ್ ? ಜಾಗ್ರದವಸ್ಥಾಯಾಂ ಯದ್ದೃಷ್ಟಂ ಯದ್ ಶ್ರುತಂ ತಜ್ಜನಿತವಾಸನಯಾ ನಿದ್ರಾಸಮಯೇ ಯಃ ಪ್ರಪಂಚಃ ಪ್ರತೀಯತೇ ಸಾ ಸ್ವಪ್ನಾವಸ್ಥಾ । ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರಾಭಿಮಾನೀ ಆತ್ಮಾ ತೈಜಸ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ।

ಸುಷುಪ್ತ್ಯವಸ್ಥಾ ಅತಃ ಸುಷುಪ್ತ್ಯವಸ್ಥಾ ಕಾ ? ಅಹಂ ಕಿಮಪಿ ನ ಜಾನಾಮಿ ಸುಖೇನ ಮಯಾ ನಿದ್ರಾಽನುಭೂಯತ ಇತಿ ಸುಷುಪ್ತ್ಯವಸ್ಥಾ । ಕಾರಣಶರೀರಾಭಿಮಾನೀ ಆತ್ಮಾ ಪ್ರಾಜ್ಞ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ।

ಪಂಚ ಕೋಶಾಃ ಪಂಚ ಕೋಶಾಃ ಕೇ ? ಅನ್ನಮಯಃ ಪ್ರಾಣಮಯಃ ಮನೋಮಯಃ ವಿಜ್ಞಾನಮಯಃ ಆನಂದಮಯಶ್ಚೇತಿ ।

ಅನ್ನಮಯಕೋಶಃ ಅನ್ನಮಯಃ ಕಃ ? ಅನ್ನರಸೇನೈವ ಭೂತ್ವಾ ಅನ್ನರಸೇನೈವ ವೃದ್ಧಿಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಅನ್ನರೂಪಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಯದ್ವಿಲೀಯತೇ ತದನ್ನಮಯಃ ಕೋಶಃ ಸ್ಥೂಲಶರೀರಮ್ ।

ಪ್ರಾಣಮಯಕೋಶಃ ಪ್ರಾಣಮಯಃ ಕಃ ? ಪ್ರಾಣಾದ್ಯಾಃ ಪಂಚವಾಯವಃ ವಾಗಾದೀಂದ್ರಿಯಪಂಚಕಂ ಪ್ರಾಣಮಯಃ ಕೋಶಃ ।

ಮನೋಮಯಕೋಶಃ ಮನೋಮಯಃ ಕೋಶಃ ಕಃ ? ಮನಶ್ಚ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಪಂಚಕಂ ಮಿಲಿತ್ವಾ ಯೋ ಭವತಿ ಸ ಮನೋಮಯಃ ಕೋಶಃ ।

ವಿಜ್ಞಾನಮಯಕೋಶಃ ವಿಜ್ಞಾನಮಯಃ ಕಃ ? ಬುದ್ಧಿಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಪಂಚಕಂ ಮಿಲಿತ್ವಾ ಯೋ ಭವತಿ ಸ ವಿಜ್ಞಾನಮಯಃ ಕೋಶಃ

ಆನಂದಮಯಕೋಶಃ ಆನಂದಮಯಃ ಕಃ ? ಏವಮೇವ ಕಾರಣಶರೀರಭೂತಾವಿದ್ಯಾಸ್ಥಮಲಿನಸತ್ತ್ವಂ ಪ್ರಿಯಾದಿವೃತ್ತಿಸಹಿತಂ ಸತ್ ಆನಂದಮಯಃ ಕೋಶಃ । ಏತತ್ಕೋಶಪಂಚಕಮ್ ।

ಪಂಚಕೋಶಾತೀತ ಮದೀಯಂ ಶರೀರಂ ಮದೀಯಾಃ ಪ್ರಾಣಾಃ ಮದೀಯಂ ಮನಶ್ಚ ಮದೀಯಾ ಬುದ್ಧಿರ್ಮದೀಯಂ ಅಜ್ಞಾನಮಿತಿ ಸ್ವೇನೈವ ಜ್ಞಾಯತೇ ತದ್ಯಥಾ ಮದೀಯತ್ವೇನ ಜ್ಞಾತಂ ಕಟಕಕುಂಡಲ ಗೃಹಾದಿಕಂ ಸ್ವಸ್ಮಾದ್ಭಿನ್ನಂ ತಥಾ ಪಂಚಕೋಶಾದಿಕಂ ಸ್ವಸ್ಮಾದ್ಭಿನ್ನಂ ಮದೀಯತ್ವೇನ ಜ್ಞಾತಮಾತ್ಮಾ ನ ಭವತಿ ॥

ಆತ್ಮನ್ ಆತ್ಮಾ ತರ್ಹಿ ಕಃ ? ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಸ್ವರೂಪಃ । ಸತ್ಕಿಂ ? ಕಾಲತ್ರಯೇಽಪಿ ತಿಷ್ಠತೀತಿ ಸತ್ । ಚಿತ್ಕಿಂ ? ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪಃ । ಆನಂದಃ ಕಃ ? ಸುಖಸ್ವರೂಪಃ । ಏವಂ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಸ್ವರೂಪಂ ಸ್ವಾತ್ಮಾನಂ ವಿಜಾನೀಯಾತ್ ।

ಜಗತ್ ಅಥ ಚತುರ್ವಿಂಶತಿತತ್ತ್ವೋತ್ಪತ್ತಿಪ್ರಕಾರಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ ।

ಮಾಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಾಶ್ರಯಾ ಸತ್ತ್ವರಜಸ್ತಮೋಗುಣಾತ್ಮಿಕಾ ಮಾಯಾ ಅಸ್ತಿ ।

ಪಂಚಭೂತಾಃ ತತಃ ಆಕಾಶಃ ಸಂಭೂತಃ । ಆಕಾಶಾದ್ ವಾಯುಃ । ವಾಯೋಸ್ತೇಜಃ । ತೇಜಸ ಆಪಃ । ಅಭ್ಧಯಃ ಪೃಥಿವೀ ।

ಸತ್ತ್ವಗುಣಃ ಏತೇಷಾಂ ಪಂಚತತ್ತ್ವಾನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಆಕಾಶಸ್ಯ ಸಾತ್ವಿಕಾಂಶಾತ್ ಶ್ರೋತ್ರೇಂದ್ರಿಯಂ ಸಂಭೂತಮ್ । ವಾಯೋಃ ಸಾತ್ವಿಕಾಂಶಾತ್ ತ್ವಗಿಂದ್ರಿಯಂ ಸಂಭೂತಮ್ । ಅಗ್ನೇಃ ಸಾತ್ವಿಕಾಂಶಾತ್ ಚಕ್ಷುರಿಂದ್ರಿಯಂ ಸಂಭೂತಮ್ । ಜಲಸ್ಯ ಸಾತ್ವಿಕಾಂಶಾತ್ ರಸನೇಂದ್ರಿಯಂ ಸಂಭೂತಮ್ । ಪೃಥಿವ್ಯಾಃ ಸಾತ್ವಿಕಾಂಶಾತ್ ಘ್ರಾಣೇಂದ್ರಿಯಂ ಸಂಭೂತಮ್ ।

ಅಂತಃಕರಣ ಏತೇಷಾಂ ಪಂಚತತ್ತ್ವಾನಾಂ ಸಮಷ್ಟಿಸಾತ್ವಿಕಾಂಶಾತ್ ಮನೋಬುದ್ಧ್ಯಹಂಕಾರ ಚಿತ್ತಾಂತಃಕರಣಾನಿ ಸಂಭೂತಾನಿ । ಸಂಕಲ್ಪವಿಕಲ್ಪಾತ್ಮಕಂ ಮನಃ । ನಿಶ್ಚಯಾತ್ಮಿಕಾ ಬುದ್ಧಿಃ । ಅಹಂಕರ್ತಾ ಅಹಂಕಾರಃ । ಚಿಂತನಕರ್ತೃ ಚಿತ್ತಮ್ । ಮನಸೋ ದೇವತಾ ಚಂದ್ರಮಾಃ । ಬುದ್ಧೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ । ಅಹಂಕಾರಸ್ಯ ರುದ್ರಃ । ಚಿತ್ತಸ್ಯ ವಾಸುದೇವಃ ।

ರಜೋಗುಣಃ ಏತೇಷಾಂ ಪಂಚತತ್ತ್ವಾನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಆಕಾಶಸ್ಯ ರಾಜಸಾಂಶಾತ್ ವಾಗಿಂದ್ರಿಯಂ ಸಂಭೂತಮ್ । ವಾಯೋಃ ರಾಜಸಾಂಶಾತ್ ಪಾಣೀಂದ್ರಿಯಂ ಸಂಭೂತಮ್ । ವನ್ಹೇಃ ರಾಜಸಾಂಶಾತ್ ಪಾದೇಂದ್ರಿಯಂ ಸಂಭೂತಮ್ । ಜಲಸ್ಯ ರಾಜಸಾಂಶಾತ್ ಉಪಸ್ಥೇಂದ್ರಿಯಂ ಸಂಭೂತಮ್ । ಪೃಥಿವ್ಯಾ ರಾಜಸಾಂಶಾತ್ ಗುದೇಂದ್ರಿಯಂ ಸಂಭೂತಮ್ । ಏತೇಷಾಂ ಸಮಷ್ಟಿರಾಜಸಾಂಶಾತ್ ಪಂಚಪ್ರಾಣಾಃ ಸಂಭೂತಾಃ ।

ತಮೋಗುಣಃ ಏತೇಷಾಂ ಪಂಚತತ್ತ್ವಾನಾಂ ತಾಮಸಾಂಶಾತ್ ಪಂಚೀಕೃತಪಂಚತತ್ತ್ವಾನಿ ಭವಂತಿ । ಪಂಚೀಕರಣಂ ಕಥಂ ಇತಿ ಚೇತ್ । ಏತೇಷಾಂ ಪಂಚಮಹಾಭೂತಾನಾಂ ತಾಮಸಾಂಶಸ್ವರೂಪಂ ಏಕಮೇಕಂ ಭೂತಂ ದ್ವಿಧಾ ವಿಭಜ್ಯ ಏಕಮೇಕಮರ್ಧಂ ಪೃಥಕ್ ತೂಷ್ಣೀಂ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪ್ಯ ಅಪರಮಪರಮರ್ಧಂ ಚತುರ್ಧಾಂ ವಿಭಜ್ಯ ಸ್ವಾರ್ಧಮನ್ಯೇಷು ಅರ್ಧೇಷು ಸ್ವಭಾಗಚತುಷ್ಟಯಸಂಯೋಜನಂ ಕಾರ್ಯಮ್ । ತದಾ ಪಂಚೀಕರಣಂ ಭವತಿ । ಏತೇಭ್ಯಃ ಪಂಚೀಕೃತಪಂಚಮಹಾಭೂತೇಭ್ಯಃ ಸ್ಥೂಲಶರೀರಂ ಭವತಿ । ಏವಂ ಪಿಂಡಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಯೋರೈಕ್ಯಂ ಸಂಭೂತಮ್ ।

ಜೀವಃ, ಈಶ್ವರಃ ಚ ಸ್ಥೂಲಶರೀರಾಭಿಮಾನಿ ಜೀವನಾಮಕಂ ಬ್ರಹ್ಮಪ್ರತಿಬಿಂಬಂ ಭವತಿ । ಸ ಏವ ಜೀವಃ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಸ್ವಸ್ಮಾತ್ ಈಶ್ವರಂ ಭಿನ್ನತ್ವೇನ ಜಾನಾತಿ । ಅವಿದ್ಯೋಪಾಧಿಃ ಸನ್ ಆತ್ಮಾ ಜೀವ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ । ಮಾಯೋಪಾಧಿಃ ಸನ್ ಈಶ್ವರ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ । ಏವಂ ಉಪಾಧಿಭೇದಾತ್ ಜೀವೇಶ್ವರಭೇದದೃಷ್ಟಿಃ ಯಾವತ್ಪರ್ಯಂತಂ ತಿಷ್ಠತಿ ತಾವತ್ಪರ್ಯಂತಂ ಜನ್ಮಮರಣಾದಿರೂಪಸಂಸಾರೋ ನ ನಿವರ್ತತೇ । ತಸ್ಮಾತ್ಕಾರಣಾನ್ನ ಜೀವೇಶ್ವರಯೋರ್ಭೇದಬುದ್ಧಿಃ ಸ್ವೀಕಾರ್ಯಾ ।

ತತ್ ತ್ವಂ ಅಸಿ ನನು ಸಾಹಂಕಾರಸ್ಯ ಕಿಂಚಿಜ್ಜ್ಞಸ್ಯ ಜೀವಸ್ಯ ನಿರಹಂಕಾರಸ್ಯ ಸರ್ವಜ್ಞಸ್ಯ ಈಶ್ವರಸ್ಯ ತತ್ತ್ವಮಸೀತಿ ಮಹಾವಾಕ್ಯಾತ್ ಕಥಮಭೇದಬುದ್ಧಿಃ ಸ್ಯಾದುಭಯೋಃ ವಿರುದ್ಧಧರ್ಮಾಕ್ರಾಂತತ್ವಾತ್ । ಇತಿ ಚೇನ್ನ । ಸ್ಥೂಲಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರಾಭಿಮಾನೀ ತ್ವಂಪದವಾಚ್ಯಾರ್ಥಃ । ಉಪಾಧಿವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಂ ಸಮಾಧಿದಶಾಸಂಪನ್ನಂ ಶುದ್ಧಂ ಚೈತನ್ಯಂ ತ್ವಂಪದಲಕ್ಷ್ಯಾರ್ಥಃ । ಏವಂ ಸರ್ವಜ್ಞತ್ವಾದಿವಿಶಿಷ್ಟ ಈಶ್ವರಃ ತತ್ಪದವಾಚ್ಯಾರ್ಥಃ । ಉಪಾಧಿಶೂನ್ಯಂ ಶುದ್ಧಚೈತನ್ಯಂ ತತ್ಪದಲಕ್ಷ್ಯಾರ್ಥಃ । ಏವಂ ಚ ಜೀವೇಶ್ವರಯೋ ಚೈತನ್ಯರೂಪೇಣಾಽಭೇದೇ ಬಾಧಕಾಭಾವಃ ।

ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಃ ಏವಂ ಚ ವೇದಾಂತವಾಕ್ಯೈಃ ಸದ್ಗುರೂಪದೇಶೇನ ಚ ಸರ್ವೇಷ್ವಪಿ ಭೂತೇಷು ಯೇಷಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಬುದ್ಧಿರುತ್ಪನ್ನಾ ತೇ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಾಃ ಇತ್ಯರ್ಥಃ ।ನನು ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಃ ಕಃ ? ಯಥಾ ದೇಹೋಽಹಂ ಪುರುಷೋಽಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಽಹಂ ಶೂದ್ರೋಽಹಮಸ್ಮೀತಿ ದೃಢನಿಶ್ಚಯಸ್ತಥಾ ನಾಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ನ ಶೂದ್ರಃ ನ ಪುರುಷಃ ಕಿಂತು ಅಸಂಗಃ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಸ್ವರೂಪಃ ಪ್ರಕಾಶರೂಪಃ ಸರ್ವಾಂತರ್ಯಾಮೀ ಚಿದಾಕಾಶರೂಪೋಽಸ್ಮೀತಿ ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ರೂಪೋಽಪರೋಕ್ಷಜ್ಞಾನವಾನ್ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಃ ॥ಬ್ರಹ್ಮೈವಾಹಮಸ್ಮೀತ್ಯಪರೋಕ್ಷಜ್ಞಾನೇನ ನಿಖಿಲಕರ್ಮಬಂಧವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಃ ಸ್ಯಾತ್ ।

ಕರ್ಮಾಣಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ಕತಿವಿಧಾನಿ ಸಂತೀತಿ ಚೇತ್ ಆಗಾಮಿಸಂಚಿತಪ್ರಾರಬ್ಧಭೇದೇನ ತ್ರಿವಿಧಾನಿ ಸಂತಿ ।

ಆಗಾಮಿ ಕರ್ಮ ಜ್ಞಾನೋತ್ಪತ್ತ್ಯನಂತರಂ ಜ್ಞಾನಿದೇಹಕೃತಂ ಪುಣ್ಯಪಾಪರೂಪಂ ಕರ್ಮ ಯದಸ್ತಿ ತದಾಗಾಮೀತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ ।

ಸಂಚಿತ ಕರ್ಮ ಸಂಚಿತಂ ಕರ್ಮ ಕಿಂ ? ಅನಂತಕೋಟಿಜನ್ಮನಾಂ ಬೀಜಭೂತಂ ಸತ್ ಯತ್ಕರ್ಮಜಾತಂ ಪೂರ್ವಾರ್ಜಿತಂ ತಿಷ್ಠತಿ ತತ್ ಸಂಚಿತಂ ಜ್ಞೇಯಮ್ ।

ಪ್ರಾರಬ್ಧ ಕರ್ಮ ಪ್ರಾರಬ್ಧಂ ಕರ್ಮ ಕಿಮಿತಿ ಚೇತ್ । ಇದಂ ಶರೀರಮುತ್ಪಾದ್ಯ ಇಹ ಲೋಕೇ ಏವಂ ಸುಖದುಃಖಾದಿಪ್ರದಂ ಯತ್ಕರ್ಮ ತತ್ಪ್ರಾರಬ್ಧಂ ಭೋಗೇನ ನಷ್ಟಂ ಭವತಿ ಪ್ರಾರಬ್ಧಕರ್ಮಣಾಂ ಭೋಗಾದೇವ ಕ್ಷಯ ಇತಿ ।

ಕರ್ಮ ಮುಕ್ತಃ ಸಂಚಿತಂ ಕರ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮೈವಾಹಮಿತಿ ನಿಶ್ಚಯಾತ್ಮಕಜ್ಞಾನೇನ ನಶ್ಯತಿ ।ಆಗಾಮಿ ಕರ್ಮ ಅಪಿ ಜ್ಞಾನೇನ ನಶ್ಯತಿ ಕಿಂಚ ಆಗಾಮಿ ಕರ್ಮಣಾಂ ನಲಿನೀದಲಗತಜಲವತ್ ಜ್ಞಾನಿನಾಂ ಸಂಬಂಧೋ ನಾಸ್ತಿ ।

ಜ್ಞಾನಿಃ ಕಿಂಚ ಯೇ ಜ್ಞಾನಿನಂ ಸ್ತುವಂತಿ ಭಜಂತಿ ಅರ್ಚಯಂತಿ ತಾನ್ಪ್ರತಿ ಜ್ಞಾನಿಕೃತಂ ಆಗಾಮಿ ಪುಣ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ । ಯೇ ಜ್ಞಾನಿನಂ ನಿಂದಂತಿ ದ್ವಿಷಂತಿ ದುಃಖಪ್ರದಾನಂ ಕುರ್ವಂತಿ ತಾನ್ಪ್ರತಿ ಜ್ಞಾನಿಕೃತಂ ಸರ್ವಮಾಗಾಮಿ ಕ್ರಿಯಮಾಣಂ ಯದವಾಚ್ಯಂ ಕರ್ಮ ಪಾಪಾತ್ಮಕಂ ತದ್ಗಚ್ಛತಿ । ಸುಹೃದಃ ಪುಣ್ಯಕೃತಂ ದುರ್ಹೃದಃ ಪಾಪಕೃತ್ಯಂ ಗೃಹ್ಣಂತಿ ।

ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದಂ ತಥಾ ಚಾತ್ಮವಿತ್ಸಂಸಾರಂ ತೀರ್ತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದಮಿಹೈವ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ । ತರತಿ ಶೋಕಮಾತ್ಮವಿತ್ ಇತಿ ಶ್ರುತೇಃ । ತನುಂ ತ್ಯಜತು ವಾ ಕಾಶ್ಯಾಂ ಶ್ವಪಚಸ್ಯ ಗೃಹೇಽಥ ವಾ । ಜ್ಞಾನಸಂಪ್ರಾಪ್ತಿಸಮಯೇ ಮುಕ್ತಾಽಸೌ ವಿಗತಾಶಯಃ । ಇತಿ ಸ್ಮೃತೇಶ್ಚ ।ಇತಿ ಶ್ರೀಶಂಕರಭಗವತ್ಪಾದಾಚಾರ್ಯಪ್ರಣೀತಃ ತತ್ತ್ವಬೋಧಪ್ರಕರಣಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ।

Browse Related Categories: