Devi · Traditional devotional text · Source: vignanam.org (Traditional devotional text (public-domain shlokas))
(śrīdēvībhāgavataṃ, dvādaśa skandhaṃ, daśamō'dhyāyaḥ, , maṇidvīpa varṇana - 1)
vyāsa uvācha
– brahmalōkādūrdhvabhāgē sarvalōkō'sti yaḥ śrutaḥ । maṇidvīpaḥ sa ēvāsti yatra dēvī virājatē ॥ 1
sarvasmādadhikō yasmātsarvalōkastataḥ smṛtaḥ । purā parāmbayaivāyaṃ kalpitō manasēchChayā ॥ 2 ॥
sarvādau nijavāsārthaṃ prakṛtyā mūlabhūtayā । kailāsādadhikō lōkō vaikuṇṭhādapi chōttamaḥ ॥ 3 ॥
gōlōkādapi sarvasmātsarvalōkō'dhikaḥ smṛtaḥ । naitatsamaṃ trilōkyāṃ tu sundaraṃ vidyatē kvachit ॥ 4 ॥
Chatrībhūtaṃ trijagatō bhavasantāpanāśakam । Chāyābhūtaṃ tadēvāsti brahmāṇḍānāṃ tu sattama ॥ 5 ॥
bahuyōjanavistīrṇō gambhīrastāvadēva hi । maṇidvīpasya paritō vartatē tu sudhōdadhiḥ ॥ 6 ॥
marutsaṅghaṭṭanōtkīrṇataraṅga śatasaṅkulaḥ । ratnāchChavālukāyuktō jhaṣaśaṅkhasamākulaḥ ॥ 7 ॥
Offered for worship and study, not as prediction. Non-commercial.
vīchisaṅgharṣasañjātalaharīkaṇaśītalaḥ । nānādhvajasamāyuktā nānāpōtagatāgataiḥ ॥ 8 ॥
virājamānaḥ paritastīraratnadrumō mahān । taduttaramayōdhātunirmitō gaganē tataḥ ॥ 9 ॥
saptayōjanavistīrṇaḥ prākārō vartatē mahān । nānāśastrapraharaṇā nānāyuddhaviśāradāḥ ॥ 10 ॥
rakṣakā nivasantyatra mōdamānāḥ samantataḥ । chaturdvārasamāyuktō dvārapālaśatānvitaḥ ॥ 11 ॥
nānāgaṇaiḥ parivṛtō dēvībhaktiyutairnṛpa । darśanārthaṃ samāyānti yē dēvā jagadīśituḥ ॥ 12 ॥
tēṣāṃ gaṇā vasantyatra vāhanāni cha tatra hi । vimānaśatasaṅgharṣaghaṇṭāsvanasamākulaḥ ॥ 13 ॥
hayahēṣākhurāghātabadhirīkṛtadimmukhaḥ । gaṇaiḥ kilakilārāvairvētrahastaiścha tāḍitāḥ ॥ 14 ॥
sēvakā dēvasaṅgānāṃ bhrājantē tatra bhūmipa । tasmiṅkōlāhalē rājannaśabdaḥ kēnachitkvachit ॥ 15 ॥
kasyachichChrūyatē'tyantaṃ nānādhvanisamākulē । padē padē miṣṭavāriparipūrṇasarānsi cha ॥ 16 ॥
vāṭikā vividhā rājan ratnadrumavirājitāḥ । taduttaraṃ mahāsāradhātunirmitamaṇḍalaḥ ॥ 17 ॥
sālō'parō mahānasti gaganasparśi yachChiraḥ । tējasā syāchChataguṇaḥ pūrvasālādayaṃ paraḥ ॥ 18 ॥
gōpuradvārasahitō bahuvṛkṣasamanvitaḥ । yā vṛkṣajātayaḥ santi sarvāstāstatra santi cha ॥ 19 ॥
nirantaraṃ puṣpayutāḥ sadā phalasamanvitāḥ । navapallavasaṃyuktāḥ parasaurabhasaṅkulāḥ ॥ 20 ॥
panasā bakulā lōdhrāḥ karṇikārāścha śiṃśapāḥ । dēvadārukāñchanārā āmrāśchaiva sumēravaḥ ॥ 21 ॥
likuchā hiṅgulāśchailā lavaṅgāḥ kaṭphalāstathā । pāṭalā muchukundāścha phalinyō jaghanēphalāḥ ॥ 22 ॥
tālāstamālāḥ sālāścha kaṅkōlā nāgabhadrakāḥ । punnāgāḥ pīlavaḥ sālvakā vai karpūraśākhinaḥ ॥ 23 ॥
aśvakarṇā hastikarṇāstālaparṇāścha dāḍimāḥ । gaṇikā bandhujīvāścha jambīrāścha kuraṇḍakāḥ ॥ 24 ॥
chāmpēyā bandhujīvāścha tathā vai kanakadrumāḥ । kālāgurudrumāśchaiva tathā chandanapādapāḥ ॥ 25 ॥
kharjūrā yūthikāstālaparṇyaśchaiva tathēkṣavaḥ । kṣīravṛkṣāścha khadirāśchiñchābhallātakāstathā ॥ 26 ॥
ruchakāḥ kuṭajā vṛkṣā bilvavṛkṣāstathaiva cha । tulasīnāṃ vanānyēvaṃ mallikānāṃ tathaiva cha ॥ 27 ॥
ityāditarujātīnāṃ vanānyupavanāni cha । nānāvāpīśatairyuktānyēvaṃ santi dharādhipa ॥ 28 ॥
kōkilārāvasaṃyuktā gunjadbhramarabhūṣitāḥ । niryāsasrāviṇaḥ sarvē snigdhachChāyāstarūttamāḥ ॥ 29 ॥
nānāṛtubhavā vṛkṣā nānāpakṣisamākulāḥ । nānārasasrāviṇībhirnadībhiratiśōbhitāḥ ॥ 30 ॥
pārāvataśukavrātasārikāpakṣamārutaiḥ । haṃsapakṣasamudbhūta vātavrātaiśchaladdrumam ॥ 31 ॥
sugandhagrāhipavanapūritaṃ tadvanōttamam । sahitaṃ hariṇīyūthairdhāvamānairitastataḥ ॥ 32 ॥
nṛtyadbarhikadambasya kēkārāvaiḥ sukhapradaiḥ । nāditaṃ tadvanaṃ divyaṃ madhusrāvi samantataḥ ॥ 33 ॥
kāṃsyasālāduttarē tu tāmrasālaḥ prakīrtitaḥ । chaturasrasamākāra unnatyā saptayōjanaḥ ॥ 34 ॥
dvayōstu sālayōrmadhyē samprōktā kalpavāṭikā । yēṣāṃ tarūṇāṃ puṣpāṇi kāñchanābhāni bhūmipa ॥ 35 ॥
patrāṇi kāñchanābhāni ratnabījaphalāni cha । daśayōjanagandhō hi prasarpati samantataḥ ॥ 36 ॥
tadvanaṃ rakṣitaṃ rājanvasantēnartunāniśam । puṣpasiṃhāsanāsīnaḥ puṣpachChatravirājitaḥ ॥ 37 ॥
puṣpabhūṣābhūṣitaścha puṣpāsavavighūrṇitaḥ । madhuśrīrmādhavaśrīścha dvē bhāryē tasya sammatē ॥ 38 ॥
krīḍataḥ smēravadanē sumastabakakandukaiḥ । atīva ramyaṃ vipinaṃ madhusrāvi samantataḥ ॥ 39 ॥
daśayōjanaparyantaṃ kusumāmōdavāyunā । pūritaṃ divyagandharvaiḥ sāṅganairgānalōlupaiḥ ॥ 40 ॥
śōbhitaṃ tadvanaṃ divyaṃ mattakōkilanāditam । vasantalakṣmīsaṃyuktaṃ kāmikāmapravardhanam ॥ 41 ॥
tāmrasālāduttaratra sīsasālaḥ prakīrtitaḥ । samuchChrāyaḥ smṛtō'pyasya saptayōjanasaṅkhyayā ॥ 42 ॥
santānavāṭikāmadhyē sālayōstu dvayōrnṛpa । daśayōjanagandhastu prasūnānāṃ samantataḥ ॥ 43 ॥
hiraṇyābhāni kusumānyutphullāni nirantaram । amṛtadravasaṃyuktaphalāni madhurāṇi cha ॥ 44 ॥
grīṣmarturnāyakastasyā vāṭikāyā nṛpōttama । śukraśrīścha śuchiśrīścha dvē bhāryē tasya sammatē ॥ 45 ॥
santāpatrastalōkāstu vṛkṣamūlēṣu saṃsthitāḥ । nānāsiddhaiḥ parivṛtō nānādēvaiḥ samanvitaḥ ॥ 46 ॥
vilāsinīnāṃ bṛndaistu chandanadravapaṅkilaiḥ । puṣpamālābhūṣitaistu tālavṛntakarāmbujaiḥ ॥ 47 ॥
[pāṭhabhēdaḥ- prākāraḥ] prakāraḥ śōbhitō ējachChītalāmbuniṣēvibhiḥ । sīsasālāduttaratrāpyārakūṭamayaḥ śubhaḥ ॥ 48 ॥
prākārō vartatē rājanmuniyōjanadairghyavān । harichandanavṛkṣāṇāṃ vāṭī madhyē tayōḥ smṛtā ॥ 49 ॥
sālayōradhināthastu varṣarturmēghavāhanaḥ । vidyutpiṅgalanētraścha jīmūtakavachaḥ smṛtaḥ ॥ 50 ॥
vajranirghōṣamukharaśchēndradhanvā samantataḥ । sahasraśō vāridhārā muñchannāstē gaṇāvṛtaḥ ॥ 51 ॥
nabhaḥ śrīścha nabhasyaśrīḥ svarasyā rasyamālinī । ambā dulā niratniśchābhramantī mēghayantikā ॥ 52 ॥
varṣayantī chibuṇikā vāridhārā cha sammatāḥ । varṣartōrdvādaśa prōktāḥ śaktayō madavihvalāḥ ॥ 53 ॥
navapallavavṛkṣāścha navīnalatikānvitāḥ । haritāni tṛṇānyēva vēṣṭitā yairdharā'khilā ॥ 54 ॥
nadīnadapravāhāścha pravahanti cha vēgataḥ । sarāṃsi kaluṣāmbūni rāgichittasamāni cha ॥ 55 ॥
vasanti dēvāḥ siddhāścha yē dēvīkarmakāriṇaḥ । vāpīkūpataḍāgāścha yē dēvyarthaṃ samarpitāḥ ॥ 56 ॥
tē gaṇā nivasantyatra savilāsāścha sāṅganāḥ । ārakūṭamayādagrē saptayōjanadairghyavān ॥ 57 ॥
pañchalōhātmakaḥ sālō madhyē mandāravāṭikā । nānāpuṣpalatākīrṇā nānāpallavaśōbhitā ॥ 58 ॥
adhiṣṭhātā'tra samprōktaḥ śaradṛturanāmayaḥ । iṣalakṣmīrūrjalakṣmīrdvē bhāryē tasya sammatē ॥ 59 ॥
nānāsiddhā vasantyatra sāṅganāḥ saparichChadāḥ । pañchalōhamayādagrē saptayōjanadairghyavān ॥ 60 ॥
dīpyamānō mahāśṛṅgairvartatē raupyasālakaḥ । pārijātāṭavīmadhyē prasūnastabakānvitā ॥ 61 ॥
daśayōjanagandhīni kusumāni samantataḥ । mōdayanti gaṇānsarvānyē dēvīkarmakāriṇaḥ ॥ 62 ॥
tatrādhināthaḥ samprōktō hēmantarturmahōjjvalaḥ । sagaṇaḥ sāyudhaḥ sarvān rāgiṇō rañjayannapaḥ ॥ 63 ॥
sahaśrīścha sahasyaśrīrdvē bhāryē tasya sammatē । vasanti tatra siddhāścha yē dēvīvratakāriṇaḥ ॥ 64 ॥
raupyasālamayādagrē saptayōjanadairghyavān । sauvarṇasālaḥ samprōktastaptahāṭakakalpitaḥ ॥ 65 ॥
madhyē kadambavāṭī tu puṣpapallavaśōbhitā । kadambamadirādhārāḥ pravartantē sahasraśaḥ ॥ 66 ॥
yābhirnipītapītābhirnijānandō'nubhūyatē । tatrādhināthaḥ samprōktaḥ śaiśirarturmahōdayaḥ ॥ 67 ॥
tapaḥśrīścha tapasyaśrīrdvē bhāryē tasya sammatē । mōdamānaḥ sahaitābhyāṃ vartatē śiśirākṛtiḥ ॥ 68 ॥
nānāvilāsasaṃyuktō nānāgaṇasamāvṛtaḥ । nivasanti mahāsiddhā yē dēvīdānakāriṇaḥ ॥ 69 ॥
nānābhōgasamutpannamahānandasamanvitāḥ । sāṅganāḥ parivāraistu saṅghaśaḥ parivāritāḥ ॥ 70 ॥
svarṇasālamayādagrē muniyōjanadairghyavān । puṣparāgamayaḥ sālaḥ kuṅkumāruṇavigrahaḥ ॥ 71 ॥
puṣparāgamayī bhūmirvanānyupavanāni cha । ratnavṛkṣālavālāścha puṣparāgamayāḥ smṛtāḥ ॥ 72 ॥
prākārō yasya ratnasya tadratnarachitā drumāḥ । vanabhūḥ pakṣinaśchaiva ratnavarṇajalāni cha ॥ 73 ॥
maṇḍapā maṇḍapastambhāḥ sarānsi kamalāni cha । prākārē tatra yadyatsyāttatsarvaṃ tatsamaṃ bhavēt ॥ 74 ॥
paribhāṣēyamuddiṣṭā ratnasālādiṣu prabhō । tējasā syāllakṣaguṇaḥ pūrvasālātparō nṛpa ॥ 75 ॥
dikpālā nivasantyatra pratibrahmānḍavartinām । dikpālānāṃ samaṣṭyātmarūpāḥ sphūrjadvarāyudhāḥ ॥ 76 ॥
pūrvāśāyāṃ samuttuṅgaśṛṅgā pūramarāvatī । nānōpavanasaṃyuktā mahēndrastatra rājatē ॥ 77 ॥
svargaśōbhā cha yā svargē yāvatī syāttatō'dhikā । samaṣṭiśatanētrasya sahasraguṇataḥ smṛtā ॥ 78 ॥
airāvatasamārūḍhō vajrahastaḥ pratāpavān । dēvasēnāparivṛtō rājatē'tra śatakratuḥ ॥ 79 ॥
dēvāṅganāgaṇayutā śachī tatra virājatē । vahnikōṇē vahnipurī vahnipūḥ sadṛśī nṛpa ॥ 80 ॥
svāhāsvadhāsamāyuktō vahnistatra virājatē । nijavāhanabhūṣāḍhyō nijadēvagaṇairvṛtaḥ ॥ 81 ॥
yāmyāśāyāṃ yamapurī tatra daṇḍadharō mahān । svabhaṭairvēṣṭitō rājan chitraguptapurōgamaiḥ ॥ 82 ॥
nijaśaktiyutō bhāsvattanayō'sti yamō mahān । nairṛtyāṃ diśi rākṣasyāṃ rākṣasaiḥ parivāritaḥ ॥ 83 ॥
khaḍgadhārī sphurannāstē nirṛtirnijaśaktiyuk । vāruṇyāṃ varuṇō rājā pāśadhārī pratāpavān ॥ 84 ॥
mahājhaśasamārūḍhō vāruṇīmadhuvihvalaḥ । nijaśaktisamāyuktō nijayādōgaṇānvitaḥ ॥ 85 ॥
samāstē vāruṇē lōkē varuṇānīratākulaḥ । vāyukōṇē vāyulōkō vāyustatrādhitiṣṭhati ॥ 86 ॥
vāyusādhanasaṃsiddhayōgibhiḥ parivāritaḥ । dhvajahastō viśālākṣō mṛgavāhanasaṃsthitaḥ ॥ 87 ॥
marudgaṇaiḥ parivṛtō nijaśaktisamanvitaḥ । uttarasyāṃ diśi mahānyakṣalōkō'sti bhūmipa ॥ 88 ॥
yakṣādhirājastatrā''stē vṛddhiṛddhyādiśaktibhiḥ । navabhirnidhibhiryuktastundilō dhananāyakaḥ ॥ 89 ॥
maṇibhadraḥ pūrṇabhadrō maṇimānmaṇikandharaḥ । maṇibhūṣō maṇisragvī maṇikārmukadhārakaḥ ॥ 90 ॥
ityādiyakṣasēnānīsahitō nijaśaktiyuk । īśānakōṇē samprōktō rudralōkō mahattaraḥ ॥ 91 ॥
anarghyaratnakhachitō yatra rudrō'dhidaivatam । manyumāndīptanayanō baddhapṛṣṭhamahēṣudhiḥ ॥ 92 ॥
sphūrjaddhanurvāmahastō'dhijyadhanvabhirāvṛtaḥ । svasamānairasaṅkhyātarudraiḥ śūlavarāyudhaiḥ ॥ 93 ॥
vikṛtāsyaiḥ karālāsyairvamadvahnibhirāsyataḥ । daśahastaiḥ śatakaraiḥ sahasrabhujasaṃyutaiḥ ॥ 94 ॥
daśapādairdaśagrīvaistrinētrairugramūrtibhiḥ । antarikṣacharā yē cha yē cha bhūmicharāḥ smṛtāḥ ॥ 95 ॥
rudrādhyāyē smṛtā rudrāstaiḥ sarvaiścha samāvṛtaḥ । rudrāṇīkōṭisahitō bhadrakālyādimātṛbhiḥ ॥ 96 ॥
nānāśaktisamāviṣṭaḍāmaryādigaṇāvṛtaḥ । vīrabhadrādisahitō rudrō rājanvirājatē ॥ 97 ॥
muṇḍamālādharō nāgavalayō nāgakandharaḥ । vyāghracharmaparīdhānō gajacharmōttarīyakaḥ ॥ 98 ॥
chitābhasmāṅgaliptāṅgaḥ pramathādigaṇāvṛtaḥ । ninadaḍḍamarudhvānairbadhirīkṛtadimmukhaḥ ॥ 99 ॥
aṭṭahāsāsphōṭaśabdaiḥ santrāsitanabhastalaḥ । bhūtasaṅghasamāviṣṭō bhūtāvāsō mahēśvaraḥ ॥ 100 ॥
īśānadikpatiḥ sō'yaṃ nāmnā chēśāna ēva cha ॥ 101 ॥
iti śrīdēvībhāgavatē mahāpurāṇē dvādaśaskandhē maṇidvīpavarṇanaṃ nāma daśamō'dhyāyaḥ ॥
Browse Related Categories: