Surya Bhagavan · Traditional devotional text · Source: vignanam.org (Traditional devotional text (public-domain shlokas))
॥ sūryaśatakam ॥ mahākaviśrīmayūrapraṇītam
॥ śrī gaṇēśāya namaḥ ॥
jambhārātībhakumbhōdbhavamiva dadhataḥ sāndrasindūrarēṇuṃ raktāḥ siktā ivaughairudayagiritaṭīdhātudhārādravasya । var saktaiḥ āyāntyā tulyakālaṃ kamalavanaruchēvāruṇā vō vibhūtyai bhūyāsurbhāsayantō bhuvanamabhinavā bhānavō bhānavīyāḥ ॥ 1 ॥
bhaktiprahvāya dātuṃ mukulapuṭakuṭīkōṭarakrōḍalīnāṃ lakṣmīmākraṣṭukāmā iva kamalavanōddhāṭanaṃ kurvatē yē । kālākārāndhakārānanapatitajagatsādhvasadhvaṃsakalyāḥ kalyāṇaṃ vaḥ kriyāsuḥ kisalayaruchayastē karā bhāskarasya ॥ 2 ॥
garbhēṣvambhōruhāṇāṃ śikhariṣu cha śitāgrēṣu tulyaṃ patantaḥ prārambhē vāsarasya vyuparatisamayē chaikarūpāstathaiva । niṣparyāyaṃ pravṛttāstribhuvanabhavanaprāṅgaṇē pāntu yuṣmā- nūṣmāṇaṃ santatādhvaśramajamiva bhṛśaṃ bibhratō bradhnapādāḥ ॥ 3 ॥
prabhraśyatyuttarīyatviṣi tamasi samuddīkṣya vītāvṛtīnprā- gjantūṃstantūnyathā yānatanu vitanutē tigmarōchirmarīchīn । tē sāndrībhūya sadyaḥ kramaviśadadaśāśādaśālīviśālaṃ śaśvatsampādayantō'mbaramamalamalaṃ maṅgalaṃ vō diśantu ॥ 4 ॥
nyakkurvannōṣadhīśē muṣitaruchi śuchēvauṣadhīḥ prōṣitābhā bhāsvadgrāvōdgatēna prathamamiva kṛtābhyudgatiḥ pāvakēna । pakṣachChēdavraṇāsṛksruta iva dṛṣadō darśayanprātaradrē- rātāmrastīvrabhānōranabhimatanudē stādgabhastyudgamō vaḥ ॥ 5 ॥
Offered for worship and study, not as prediction. Non-commercial.
More devotional texts
śīrṇaghrāṇāṅghripāṇīnvraṇibhirapaghanairghargharāvyaktaghōṣān dīrghāghrātānaghaughai punarapi ghaṭayatyēka ullāghayan yaḥ । gharmāṃśōstasya vō'ntardviguṇaghanaghṛṇānighnanirvighnavṛttē- rdattārghāḥ siddhasaṅghairvidadhatu ghṛṇayaḥ śīghramaṃhōvidhātam ॥ 6 ॥
bibhrāṇā vāmanatvaṃ prathamamatha tathaivāṃśavaḥ prāṃśavō vaḥ krāntākāśāntarālāstadanu daśadiśaḥ pūrayantastatō'pi । dhvāntādāchChidya dēvadviṣa iva balitō viśvamāśvaśnuvānāḥ var dēvadruha kṛchChrāṇyuchChrāyahēlōpahasitaharayō hāridaśvā harantu ॥ 7 ॥
udgāḍhēnāruṇimnā vidadhati bahulaṃ yē'ruṇasyāruṇatvaṃ mūrdhōddhūtau khalīnakṣatarudhiraruchō yē rathāśvānanēṣu । śailānāṃ śēkharatvaṃ śritaśikhariśikhāstanvatē yē diśantu var śikharaśikhāḥ prēṅkhantaḥ khē kharāṃśōḥ khachitadinamukhāstē mayūkhāḥ sukhaṃ vaḥ ॥ 8 ॥
dattānandāḥ prajānāṃ samuchitasamayākṛṣṭasṛṣṭaiḥ payōbhiḥ var akliṣṭasṛṣṭaiḥ pūrvāhṇē viprakīrṇā diśi diśi viramatyahni saṃhārabhājaḥ । dīptāṃśōrdīrghaduḥkhaprabhavabhavabhayōdanvaduttāranāvō gāvō vaḥ pāvanānāṃ paramaparimitāṃ prītimutpādayantu ॥ 9 ॥
bandhadhvaṃsaikahētuṃ śirasi natirasābaddhasandhyāñjalīnāṃ lōkānāṃ yē prabōdhaṃ vidadhati vipulāmbhōjakhaṇḍāśayēva । yuṣmākaṃ tē svachittaprathitapṛthutaraprārthanākalpavṛkṣāḥ var prathima kalpantāṃ nirvikalpaṃ dinakarakiraṇāḥ kētavaḥ kalmaṣasya ॥ 10 ॥
dhārā rāyō dhanāyāpadi sapadi karālambabhūtāḥ prapātē tattvālōkaikadīpāstridaśapatipuraprasthitau vīthya ēva । nirvāṇōdyōgiyōgipragamanijatanudvāri vētrāyamāṇā- strāyantāṃ tīvrabhānōrdivasamukhasukhā raśmayaḥ kalmaṣādvaḥ ॥ 11 ॥
var tīvrabhāsaḥ var kaśmalādvaḥ
prāchi prāgācharantyō'natichiramachalē chāruchūḍāmaṇitvaṃ muñchantyō rōchanāmbhaḥ prachuramiva diśāmuchchakaiścharchanāya । chāṭūtkaiśchakranāmnāṃ chaturamavichalairlōchanairarchyamānā- var suchiraṃ śchēṣṭantāṃ chintitānāmuchitamacharamāśchaṇḍarōchīruchō vaḥ ॥ 12 ॥
ēkaṃ jyōtirdṛśau dvē trijagati gaditānyabjajāsyaiśchaturbhi- rbhūtānāṃ pañchamaṃ yānyalamṛtuṣu tathā ṣaṭsu nānāvidhāni । yuṣmākaṃ tāni saptatridaśamuninutānyaṣṭadigbhāñji bhānō- ryānti prāhṇē navatvaṃ daśa dadhatu śivaṃ dīdhitīnāṃ śatāni ॥ 13 ॥ var dadatu
āvṛttibhrāntaviśvāḥ śramamiva dadhataḥ śōṣiṇaḥ svōṣmaṇēva grīṣmē dāvāgnitaptā iva rasamasakṛdyē dharitryā dhayanti । tē prāvṛṣyāttapānātiśayaruja ivōdvāntatōyā himartau mārtaṇḍasyāprachaṇḍāśchiramaśubhabhidē'bhīṣavō vō bhavantu ॥ 14 ॥
tanvānā digvadhūnāṃ samadhikamadhurālōkaramyāmavasthā- māruḍhaprauḍhilēśōtkalitakapilimālaṅkṛtiḥ kēvalaiva । ujjṛmbhāmbhōjanētradyutini dinamukhē kiñchidudbhidyamānā śmaśruśrēṇīva bhāsāṃ diśatu daśaśatī śarma gharmatviṣō vaḥ ॥ 15 ॥
maulīndōrmaiṣa mōṣīddyutimiti vṛṣabhāṅkēna yaḥ śaṅkinēva pratyagrōdghāṭitāmbhōruhakuharaguhāsusthitēnēva dhātrā । kṛṣṇēna dhvāntakṛṣṇasvatanuparibhavatrasnunēva stutō'laṃ trāṇāya stāttanīyānapi timiraripōḥ sa tviṣāmudgamō vaḥ ॥ 16 ॥
vistīrṇaṃ vyōma dīrghāḥ sapadi daśa diśō vyastavēlāmbhasō'bdhīn kurvadbhirdṛśyanānānaganagaranagābhōgapṛthvīṃ cha pṛthvīm । padminyuchChvāsyatē yairuṣasi jagadapi dhvaṃsayitvā tamisrā- musrā visraṃsayantu drutamanabhimataṃ tē sahasratviṣō vaḥ ॥ 17 ॥ var visrāvayantu
astavyastatvaśūnyō nijaruchiraniśānaśvaraḥ kartumīśō viśvaṃ vēśmēva dīpaḥ pratihatatimiraṃ yaḥ pradēśasthitō'pi । dikkālāpēkṣayāsau tribhuvanamaṭatastigmabhānōrnavākhyāṃ yātaḥ śātakratavyāṃ diśi diśatu śivaṃ sō'rchiṣāmudgamō vaḥ ॥ 18 ॥
māgānmlāniṃ mṛṇālī mṛduriti dayayēvāpraviṣṭō'hilōkaṃ lōkālōkasya pārśvaṃ pratapati na paraṃ yastadākhyārthamēva । ūrdhvaṃ brahmāṇḍakhaṇḍasphuṭanabhayaparityaktadairghyō dyusīmni svēChāvaśyāvakāśāvadhiravatu sa vastāpanō rōchirōghaḥ ॥ 19 ॥
aśyāmaḥ kāla ēkō na bhavati bhuvanāntō'pi vītē'ndhakārē var vītāndhakāraḥ sadyaḥ prālēyapādō na vilayamachalaśchandramā apyupaiti । bandhaḥ siddhāñjalīnāṃ na hi kumudavanasyāpi yatrōjjihānē tatprātaḥ prēkṣaṇīyaṃ diśatu dinapatērdhāma kāmādhikaṃ vaḥ ॥ 20 ॥
yatkāntiṃ paṅkajānāṃ na harati kurutē pratyutādhikyaramyāṃ var pratyutātīva ramyāṃ nō dhattē tārakābhāṃ tirayati nitarāmāśu yannityamēva । var nādhattē kartuṃ nālaṃ nimēṣaṃ divasamapi paraṃ yattadēkaṃ trilōkyā- śchakṣuḥ sāmānyachakṣurvisadṛśamaghabhidbhāsvatastānmahō vaḥ ॥ 21 ॥
kṣmāṃ kṣēpīyaḥ kṣapāmbhaḥśiśiratarajalasparśatarṣādṛtēva drāgāśā nētumāśādviradakarasaraḥpuṣkarāṇīva bōdham । prātaḥ prōllaṅghya viṣṇōḥ padamapi ghṛṇayēvātivēgāddavīya- syuddāma dyōtamānā dahatu dinapatērdurnimittaṃ dyutirvaḥ ॥ 22 ॥
nō kalpāpāyavāyōradayarayadalatkṣmādharasyāpi gamyā var śamyā gāḍhōdgīrṇōjjvalaśrīrahani na rahitā nō tamaḥkajjalēna । prāptōtpattiḥ pataṅgānna punarupagatā mōṣamuṣṇatviṣō vō vartiḥ saivānyarūpā sukhayatu nikhiladvīpadīpasya dīptiḥ ॥ 23 ॥
niḥśēṣāśāvapūrapravaṇaguruguṇaślāghanīyasvarūpā paryāptaṃ nōdayādau dinagamasamayōpaplavē'pyunnataiva । atyantaṃ yānabhijñā kṣaṇamapi tamasā sākamēkatra vastuṃ bradhnasyēddhā ruchirvō ruchiriva ruchitasyāptayē vastunōstu ॥ 24 ॥ var chirurasya, ruchirasya
vibhrāṇaḥ śaktimāśu praśamitabalavattārakaurjityagurvīṃ kurvāṇō līlayādhaḥ śikhinamapi lasachchandrakāntāvabhāsam । ādadhyādandhakārē ratimatiśayinīmāvahanvīkṣaṇānāṃ var ādēyādīkṣaṇānāṃ bālō lakṣmīmapārāmapara iva guhō'harpatērātapō vaḥ ॥ 25 ॥
jyōtsnāṃśākarṣapāṇḍudyuti timiramaṣīśēṣakalmāṣamīṣa- jjṛmbhōdbhūtēna piṅgaṃ sarasijarajasā sandhyayā śōṇaśōchiḥ । prātaḥprārambhakālē sakalamapi jagachchitramunmīlayantī kāntistīkṣṇatviṣō'kṣṇāṃ mudamupanayatāttūlikēvātulāṃ vaḥ ॥ 26 ॥
āyāntī kiṃ sumērōḥ saraṇiraruṇitā pādmarāgaiḥ parāgai- rāhōsvitsvasya māhārajanavirachitā vaijayantī rathasya । māñjiṣṭhī praṣṭhavāhāvalividhutaśiraśchāmarālī nu lōkai- var chāmarālīva rāśaṅkyālōkitaivaṃ savituraghanudē stātprabhātaprabhā vaḥ ॥ 27 ॥
dhvāntadhvaṃsaṃ vidhattē na tapati ruchimannātirūpaṃ vyanakti nyaktvaṃ nītvāpi naktaṃ na vitaratitarāṃ tāvadahnastviṣaṃ yaḥ । var nyaktāmahni sa prātarmā viraṃsīdasakalapaṭimā pūrayanyuṣmadāśā- māśākāśāvakāśāvataraṇataruṇaprakramō'rkaprakāśaḥ ॥ 28 ॥
tīvraṃ nirvāṇahēturyadapi cha vipulaṃ yatprakarṣēṇa chāṇu pratyakṣaṃ yatparōkṣaṃ yadiha yadaparaṃ naśvaraṃ śāśvataṃ cha । yatsarvasya prasiddhaṃ jagati katipayē yōginō yadvidanti jyōtistaddviprakāraṃ savituravatu vō bāhyamābhyantaraṃ cha ॥ 29 ॥
ratnānāṃ maṇḍanāya prabhavati niyatōddēśalabdhāvakāśaṃ vahnērdārvādi dagdhuṃ nijajaḍimatayā kartumānandamindōḥ । yachcha trailōkyabhūṣāvidhiraghadahanaṃ hlādi vṛṣṭyāśu tadvō var yattu bāhulyōtpādyakāryādhikataramavatādēkamēvārkatējaḥ ॥ 30 ॥
mīlachchakṣurvijihmaśruti jaḍarasanaṃ nighnitaghrāṇavṛtti svavyāpārākṣamatvakparimuṣitamanaḥ śvāsamātrāvaśēṣam । visrastāṅgaṃ patitvā svapadapaharatādaśriyaṃ vō'rkajanmā var apriyaṃ kālavyālāvalīḍhaṃ jagadagada ivōtthāpayanprākpratāpaḥ ॥ 31 ॥
niḥśēṣaṃ naiśamambhaḥ prasabhamapanudannaśrulēśānukāri stōkastōkāpanītāruṇaruchirachirādastadōṣānuṣaṅgaḥ । dātā dṛṣṭiṃ prasannāṃ tribhuvananayanasyāśu yuṣmadviruddhaṃ vadhyādbradhnasya siddhāñjanavidhiraparaḥ prāktanō'rchiḥprachāraḥ ॥ 32 ॥
bhūtvā jambhasya bhēttuḥ kakubhi paribhavārambhabhūḥ śubhrabhānō- var sthitvā rbibhrāṇā babhrubhāvaṃ prasabhamabhinavāmbhōjajṛmbhāpragalbhā । bhūṣā bhūyiṣṭhaśōbhā tribhuvanabhavanasyāsya vaibhākarī prāg- vibhrāntā bhrājamānā vibhavatu vibhavōdbhūtayē sā vibhā vaḥ ॥ 33 ॥ var nirbhānti, vibhrānti
saṃsaktaṃ siktamūlādabhinavabhuvanōdyānakautūhalinyā yāminyā kanyayēvāmṛtakarakalaśāvarjitēnāmṛtēna । arkālōkaḥ kriyādvō mudamudayaśiraśchakravālālavālā- dudyanbālapravālapratimaruchirahaḥpādapaprākprarōhaḥ ॥ 34 ॥
bhinnaṃ bhāsāruṇasya kvachidabhinavayā vidrumāṇāṃ tviṣēva tvaṅnnakṣatraratnadyutinikarakarālāntarālaṃ kvachichcha । nāntarniḥśēṣakṛṣṇaśriyamudadhimiva dhvāntarāśiṃ pibanstā- daurvaḥ pūrvō'pyapūrvō'gniriva bhavadaghapluṣṭayē'rkāvabhāsaḥ ॥ 35 ॥
gandharvairgadyapadyavyatikaritavachōhṛdyamātōdyavādyai- rādyairyō nāradādyairmunibhirabhinutō vēdavēdyairvibhidya । var vītavēdyairvividya, vēdavidbhirvibhidya āsādyāpadyatē yaṃ punarapi cha jagadyauvanaṃ sadya udya- nnuddyōtō dyōtitadyaurdyatu divasakṛtō'sāvavadyāni vō'dya ॥ 36 ॥
āvānaiśchandrakāntaiśchyutatimiratayā tānavāttārakāṇā- var āvāntaiḥ mēṇāṅkālōkalōpādupahatamahasāmōṣadhīnāṃ layēna । ārādutprēkṣyamāṇā kṣaṇamudayataṭāntarhitasyāhimāṃśō- rābhā prābhātikī vō'vatu na tu nitarāṃ tāvadāvirbhavantī ॥ 37 ॥
sānau sā naudayē nāruṇitadalapunaryauvanānāṃ vanānā- var lasadyauvanānāṃ mālīmālīḍhapūrvā parihṛtakuharōpāntanimnā tanimnā । bhā vō'bhāvōpaśāntiṃ diśatu dinapatērbhāsamānā samānā- rājī rājīvarēṇōḥ samasamayamudētīva yasyā vayasyā ॥ 38 ॥
ujjṛmbhāmbhōruhāṇāṃ prabhavati payasāṃ yā śriyē nōṣṇatāyai puṣṇātyālōkamātraṃ na tu diśati dṛśāṃ dṛśyamānā vidhātam । pūrvādrērēva pūrvaṃ divamanu cha punaḥ pāvanī diṅmukhānā- var tataḥ mēnāṃsyainī vibhāsau nudatu nutipadaikāspadaṃ prāktanī vaḥ ॥ 39 ॥
vāchāṃ vāchaspatērapyachalabhiduchitāchāryakāṇāṃ prapañchai- rvairañchānāṃ tathōchchāritachaturṛchāṃ chānanānāṃ chaturṇām । var ruchira uchyētārchāsu vāchyachyutiśuchicharitaṃ yasya nōchchairvivichya var archāsvavāchya prāchyaṃ varchaśchakāsachchiramupachinutāttasya chaṇḍārchiṣō vaḥ ॥ 40 ॥ var śriyaṃ
mūrdhnyadrērdhāturāgastaruṣu kisalayō vidrumaughaḥ samudrē var – kisalayādvidrumaughātsamudrē diṅmātaṅgōttamāṅgēṣvabhinavanihitaḥ sāndrasindūrarēṇuḥ । var vihitaḥ, nihitātsandrasindūrarēṇōḥ sīmni vyōmnaścha hēmnaḥ suraśikharibhuvō jāyatē yaḥ prakāśaḥ śōṇimnāsau kharāṃśōruṣasi diśatu vaḥ śarma śōbhaikadēśaḥ ॥ 41 ॥
astādrīśōttamāṅgē śritaśaśini tamaḥkālakūṭē nipītē yāti vyaktiṃ purastādaruṇakisalayē pratyuṣaḥpārijātē । udyantyāraktapītāmbaraviśadatarōdvīkṣitā tīkṣṇabhānō- var ruchiratarōdvīkṣitā var tīvrabhāsaḥ rlakṣmīrlakṣmīrivāstu sphuṭakamalapuṭāpāśrayā śrēyasē vaḥ ॥ 42 ॥ var puṭōpāśraya
nōdanvāñjanmabhūmirna tadudarabhuvō bāndhavāḥ kaustubhādyā yasyāḥ padmaṃ na pāṇau na cha narakaripūraḥsthalī vāsavēśma । tējōrūpāparaiva triṣu bhuvanatalēṣvādadhānā vyavasthāṃ var tribhuvanabhavanē sā śrīḥ śrēyāṃsi diśyādaśiśiramahasō maṇḍalāgrōdgatā vaḥ ॥ 43 ॥
॥ iti dyutivarṇanam ॥ var tējōvarṇanam
॥ atha aśvavarṇanam ॥
rakṣantvakṣuṇṇahēmōpalapaṭalamalaṃ lāghavādutpatantaḥ pātaṅgāḥ paṅgvavajñājitapavanajavā vājinastē jaganti । yēṣāṃ vītānyachihnōnnayamapi vahatāṃ mārgamākhyāti mērā- vudyannuddāmadīptirdyumaṇimaṇiśilāvēdikājātavēdāḥ ॥ 44 ॥
pluṣṭāḥ pṛṣṭhēṃ'śupātairatinikaṭatayā dattadāhātirēkai- rēkāhākrāntakṛtsnatridivapathapṛthuśvāsaśōṣāḥ śramēṇa । tīvrōdanyāstvarantāmahitavihatayē saptayaḥ saptasaptē- rabhyāśākāśagaṅgājalasaralagalāvāṅnatāgrānanā vaḥ ॥ 45 ॥ var galavarjitāgrānanāḥ
matvānyānpārśvatō'śvān sphaṭikataṭadṛṣaddṛṣṭadēhā dravantī vyastē'hanyastasandhyēyamiti mṛdupadā padmarāgōpalēṣu । sādṛśyādṛśyamūrtirmarakatakaṭakē kliṣṭasūtā sumērō- rmūrdhanyāvṛttilabdhadhruvagatiravatu bradhnavāhāvalirvaḥ ॥ 46 ॥ var druta
hēlālōlaṃ vahantī viṣadharadamanasyāgrajēnāvakṛṣṭā svarvāhinyāḥ sudūraṃ janitajavajayā syandanasya syadēna । nirvyājaṃ tāyamānē haritimani nijē sphītaphēnāhitaśrī- var sphītaphēnāsmitaśrīḥ raśrēyāṃsyaśvapaṅktiḥ śamayatu yamunēvāparā tāpanī vaḥ ॥ 47 ॥
mārgōpāntē sumērōrnuvati kṛtanatau nākadhāmnāṃ nikāyē vīkṣya vrīḍānatānāṃ pratikuharamukhaṃ kinnarīṇāṃ mukhāni । sūtē'sūyatyapīṣajjaḍagati vahatāṃ kandharārdhairvaladbhi- var kandharāgraiḥ rvāhānāṃ vyasyatādvaḥ samamasamaharērhēṣitaṃ kalmaṣāṇi ॥ 48 ॥
dhunvantō nīradālīrnijaruchiharitāḥ pārśvayōḥ pakṣatulyā- stālūttānaiḥ khalīnaiḥ khachitamukharuchaśchyōtatā lōhitēna । uḍḍīyēva vrajantō viyati gativaśādarkavāhāḥ kriyāsuḥ kṣēmaṃ hēmādrihṛdyadrumaśikharaśiraḥśrēṇiśākhāśukā vaḥ ॥ 49 ॥
॥ ityaśvavarṇanam ॥
॥ atha aruṇavarṇanam ॥
prātaḥ śailāgraraṅgē rajanijavanikāpāyasaṃlakṣyalakṣmī- rvikṣiptāpūrvapuṣpāñjalimuḍunikaraṃ sūtradhārāyamāṇaḥ । yāmēṣvaṅkēṣvivāhnaḥ kṛtaruchiṣu chaturṣvēva jātapratiṣṭhā- var yātaḥ pratiṣṭhāṃ mavyātprastāvayanvō jagadaṭanamahānāṭikāṃ sūryasūtaḥ ॥ 50 ॥
ākrāntyā vāhyamānaṃ paśumiva hariṇā vāhakō'gryō harīṇāṃ bhrāmyantaṃ pakṣapātājjagati samaruchiḥ sarvakarmaikasākṣī । śatruṃ nētraśrutīnāmavajayati vayōjyēṣṭhabhāvē samē'pi sthāmnāṃ dhāmnāṃ nidhiryaḥ sa bhavadaghanudē nūtanaḥ stādanūruḥ ॥ 51 ॥
dattārghairdūranamrairviyati vinayatō vīkṣitaḥ siddhasārthaiḥ var siddhasādhyaiḥ sānāthyaṃ sārathirvaḥ sa daśaśataruchēḥ sātirēkaṃ karōtu । āpīya prātarēva pratatahimapayaḥsyandinīrindubhāsō yaḥ kāṣṭhādīpanō'grē jaḍita iva bhṛśaṃ sēvatē pṛṣṭhatō'rkam ॥ 52 ॥
muñchanraśmīndinādau dinagamasamayē saṃharaṃścha svatantra- stōtraprakhyātavīryō'virataharipadākrāntibaddhābhiyōgaḥ । var vitata kālōtkarṣāllaghutvaṃ prasabhamadhipatau yōjayanyō dvijānāṃ sēvāprītēna pūṣṇātmasama iva kṛtastrāyatāṃ sō'ruṇō vaḥ ॥ 53 ॥ var svasama
śātaḥ śyāmālatāyāḥ paraśuriva tamō'raṇyavahnērivārchiḥ var dāhē davābhaḥ prāchyēvāgrē grahītuṃ grahakumudavanaṃ prāgudastō'grahastaḥ । var prāchīvāgrē, grahakumudaruchiṃ aikyaṃ bhindandyubhūmyōravadhiriva vidhātēva viśvaprabōdhē vāhānāṃ vō vinētā vyapanayatu vipannāma dhāmādhipasya ॥ 54 ॥
paurastyastōyadartōḥ pavana iva patatpāvakasyēva dhūmō var patan viśvasyēvādisargaḥ praṇava iva paraṃ pāvanō vēdarāśēḥ sandhyānṛtyōtsavēchChōriva madanaripōrnandināndīninādaḥ saurasyāgrē sukhaṃ vō vitaratu vinatānandanaḥ syandanasya ॥ 55 ॥ var syandanō vaḥ
paryāptaṃ taptachāmīkarakaṭakataṭē śliṣṭaśītētarāṃśā- vāsīdatsyandanāśvānukṛtimarakatē padmarāgāyamāṇaḥ । var aśvānukṛtamarakatē yaḥ sōtkarṣāṃ vibhūṣāṃ kuruta iva kulakṣmābhṛdīśasya mērō- rēnāṃsyahnāya dūraṃ gamayatu sa guruḥ kādravēyadviṣō vaḥ ॥ 56 ॥
nītvāśvānsapta kakṣā iva niyamavaśaṃ vētrakalpapratōda- var kakṣyā stūrṇaṃ dhvāntasya rāśāvitarajana ivōtsāritē dūrabhāji । pūrvaṃ praṣṭhō rathasya kṣitibhṛdadhipatīndarśayaṃstrāyatāṃ va- strailōkyāsthānadānōdyatadivasapatēḥ prākpratīhārapālaḥ ॥ 57 ॥
vajriñjātaṃ vikāsīkṣaṇakamalavanaṃ bhāsi nābhāsi vahnē! var nō bhāsi tātaṃ natvāśvapārśvānnaya yama! mahiṣaṃ rākṣasā vīkṣitāḥ stha । saptīnsiñcha prachētaḥ! pavana! bhaja javaṃ vittapāvēditastvaṃ vandē śarvēti jalpanpratidiśamadhipānpātu pūṣṇō'graṇīrvaḥ ॥ 58 ॥
pāśānāśāntapālādaruṇa varuṇatō mā grahīḥ pragrahārthaṃ tṛṣṇāṃ kṛṣṇasya chakrē jahihi nahi rathō yāti mē naikachakraḥ । yōktuṃ yugyaṃ kimuchchaiḥśravasamabhilaṣasyaṣṭamaṃ vṛtraśatrō- var tvāṣṭraśatrōḥ styaktānyāpēkṣaviśvōpakṛtiriva raviḥ śāsti yaṃ sō'vatādvaḥ ॥ 59 ॥
nō mūrchChāchChinnavāñChaḥ śramavivaśavapurnaiva nāpyāsyaśōṣī pānthaḥ pathyētarāṇi kṣapayatu bhavatāṃ bhāsvatō'grēsaraḥ saḥ । yaḥ saṃśritya trilōkīmaṭati paṭutaraistāpyamānō mayūkhai- rārādārāmalēkhāmiva haritamaṇiśyāmalāmaśvapaṅktim ॥ 60 ॥ var haritatṛṇa
sīdantō'ntarnimajjajjaḍakhuramusalāḥ saikatē nākanadyāḥ skandantaḥ kandarālīḥ kanakaśikhariṇō mēkhalāsu skhalantaḥ । dūraṃ dūrvāsthalōtkā marakatadṛṣadi sthāsnavō yanna yātāḥ pūṣṇō'śvāḥ pūrayaṃstaistadavatu javanairhuṅkṛtēnāgragō vaḥ ॥ 61 ॥ var prērayan huṅkṛtairagraṇīḥ
॥ ityaruṇavarṇanam ॥ var sūtavarṇanam
॥ atha rathavarṇanam ॥
pīnōraḥprēritābhraiścharamakhurapuṭāgrasthitaiḥ prātaradrā- vādīrghāṅgairudastō haribhirapagatāsaṅganiḥśabdachakraḥ । uttānānūrumūrdhāvanatihaṭhabhavadvipratīpapraṇāmaḥ prāhṇē śrēyō vidhattāṃ savituravataranvyōmavīthīṃ rathō vaḥ ॥ 62 ॥ var prēyō
dhvāntaughadhvaṃsadīkṣāvidhipaṭu vahatā prāksahasraṃ karāṇā- var vidhiguru drāksahasraṃ maryamṇā yō garimṇaḥ padamatulamupānīyatādhyāsanēna । sa śrāntānāṃ nitāntaṃ bharamiva marutāmakṣamāṇāṃ visōḍhuṃ skandhātskandhaṃ vrajanvō vṛjinavijitayē bhāsvataḥ syandanō'stu ॥ 63 ॥
yōktrībhūtānyugasya grasitumiva purō dandaśūkāndadhānō dvēdhāvyastāmbuvāhāvalivihitabṛhatpakṣavikṣēpaśōbhaḥ । sāvitraḥ syandanō'sau niratiśayarayaprīṇitānūrurēnaḥ- kṣēpīyō vō garutmāniva haratu harīchChāvidhēyaprachāraḥ ॥ 64 ॥
ēkāhēnaiva dīrghāṃ tribhuvanapadavīṃ laṅghayan yō laghiṣṭhaḥ var kṛstnāṃ pṛṣṭhē mērōrgarīyān dalitamaṇidṛṣattviṃṣi piṃṣañśirāṃsi । sarvasyaivōpariṣṭādatha cha punaradhastādivāstādrimūrndhi bradhnasyāvyātsa ēvaṃ duradhigamaparispandanaḥ syandanō vaḥ ॥ 65 ॥
dhūrdhvastāgryagrahāṇi dhvajapaṭapavanāndōlitēndūni dūraṃ var dūrāt rāhau grāsābhilāṣādanusarati punardattachakravyathāni । śrāntāśvaśvāsahēlādhutavibudhadhunīnirjharāmbhāṃsi bhadraṃ dēyāsurvō davīyō divi divasapatēḥ syandanaprasthitāni ॥ 66 ॥
akṣē rakṣāṃ nibadhya pratisaravalayairyōjayantyō yugāgraṃ dhūḥstambhē dagdhadhūpāḥ prahitasumanasō gōcharē kūbarasya । charchāśchakrē charantyō malayajapayasā siddhavadhvastrisandhyaṃ var charchāṃ vandantē yaṃ dyumārgē sa nudatu duritānyaṃśumatsyandanō vaḥ ॥ 67 ॥
utkīrṇasvarṇarēṇudrutakhuradalitā pārśvayōḥ śaśvadaśvai- var rēṇurdruta raśrāntabhrāntachakrakramanikhilamilannēminimnā bharēṇa । mērōrmūrdhanyaghaṃ vō vighaṭayatu ravērēkavīthī rathasya svōṣmōdaktāmburiktaprakaṭitapulinōddhūsarā svardhunīva ॥ 68 ॥ var svōṣmōdastāmbu
nantuṃ nākālayānāmaniśamanuyatāṃ paddhatiḥ paṅktirēva var upayatāṃ kṣōdō nakṣatrarāśēradayarayamilachchakrapiṣṭasya dhūliḥ । hēṣahlādō harīṇāṃ suraśikharidarīḥ pūrayannēminādō var nādō yasyāvyāttīvrabhānōḥ sa divi bhuvi yathā vyaktachihnō rathō vaḥ ॥ 69 ॥
niḥspandānāṃ vimānāvalivitatadivāṃ dēvavṛndārakāṇāṃ var valitadiśā vṛndairānandasāndrōdyamamapi vahatāṃ vindatāṃ vandituṃ nō । mandākinyāmamandaḥ pulinabhṛti mṛdurmandarē mandirābhē var mandarābhē mandārairmaṇḍitāraṃ dadhadari dinakṛtsyandanaḥ stānmudē vaḥ ॥ 70 ॥
chakrī chakrārapaṅktiṃ harirapi cha harīn dhūrjaṭirdhūrdhvajāntā- nakṣaṃ nakṣatranāthō'ruṇamapi varuṇaḥ kūbarāgraṃ kubēraḥ । raṃhaḥ saṅghaḥ surāṇāṃ jagadupakṛtayē nityayuktasya yasya stauti prītiprasannō'nvahamahimaruchēḥ sō'vatātsyandanō vaḥ ॥ 71 ॥ var rucha
nētrāhīnēna mūlē vihitaparikaraḥ siddhasādhyairmarudbhiḥ pādōpāntē stutō'laṃ baliharirabhasākarṣaṇābaddhavēgaḥ । bhrāmyanvyōmāmburāśāvaśiśirakiraṇasyandanaḥ santataṃ vō diśyāllakṣmīmapārāmatulitamahimēvāparō mandarādriḥ ॥ 72 ॥ var atulyāṃ
॥ iti rathavarṇanam ॥
॥ atha maṇḍalavarṇanam ॥
yajjyāyō bījamahnāmapahatatimiraṃ chakṣuṣāmañjanaṃ ya- var jyāyō yadbījamahnāmapahṛta ddvāraṃ yanmuktibhājāṃ yadakhilabhuvanajyōtiṣāmēkamōkaḥ । yadvṛṣṭyambhōnidhānaṃ dharaṇirasasudhāpānapātraṃ mahadya- ddiśyādīśasya bhāsāṃ tadadhīkalamalaṃ maṅgalaṃ maṇḍalaṃ vaḥ ॥ 73 ॥ var dēvasya bhānōḥ tadadhikamamalaṃ maṇḍalaṃ maṅgalaṃ
vēlāvardhiṣṇu sindhōḥ paya iva khamivārdhōdgatāgyragrahōḍu stōkōdbhinnasvachihnaprasavamiva madhōrāsyamasyanmanāṃsi । var mahāṃsi prātaḥ pūṣṇō'śubhāni praśamayatu śiraḥśēkharībhūtamadrēḥ paurastyasyōdgabhastistimitatamatamaḥkhaṇḍanaṃ maṇḍalaṃ vaḥ ॥ 74 ॥
pratyuptastaptahēmōjjvalaruchirachalaḥ padmarāgēṇa yēna jyāyaḥ kiñjalkapuñjō yadalikulaśitērambarēndīvarasya । kālavyālasya chihnaṃ mahitatamamahōmūrndhi ratnaṃ mahadya- ddīptāṃśōḥ prātaravyāttadavikalajaganmaṇḍanaṃ maṇḍalaṃ vaḥ ॥ 75 ॥
kastrātā tārakāṇāṃ patati tanuravaśyāyabinduryathēndu- rvidrāṇā dṛksmarārērurasi muraripōḥ kaustubhō nōdgabhastiḥ । vahnēḥ sāpahnavēva dyutirudayagatē yatra tanmaṇḍalaṃ vō mārtaṇḍīyaṃ punītāddivi bhuvi cha tamāṃsīva mṛṣṇanmahāṃsi ॥ 76 ॥
yatprāchyāṃ prākchakāsti prabhavati cha yataḥ prāchyasāvujjihānā- diddhaṃ madhyē yadahnō bhavati tataruchā yēna chōtpādyatē'haḥ । yatparyāyēṇa lōkānavati cha jagatāṃ jīvitaṃ yachcha tadvō viśvānugrāhi viśvaṃ sṛjadapi cha ravērmaṇḍalaṃ muktayē'stu ॥ 77 ॥
śuṣyantyūḍhānukārā makaravasatayō māravīṇāṃ sthalīnāṃ yēnōttaptāḥ sphuṭantastaḍiti tilatulāṃ yāntyagēndrā yugāntē । var chaṭiti tachchaṇḍāṃśōrakāṇḍatribhuvanadahanāśaṅkayā dhāma kṛchChāt var kṛtsnaṃ saṃhṛtyālōkamātraṃ pralaghu vidadhataḥ stānmudē maṇḍalaṃ vaḥ ॥ 78 ॥ var āhṛtyālōkamātraṃ pratanu
udyaddyūdyānavāpyāṃ bahulatamatamaḥpaṅkapūraṃ vidārya var bahala prōdbhinnaṃ patrapārśvēṣvaviralamaruṇachChāyayā visphurantyā । kalyāṇāni kriyādvaḥ kamalamiva mahanmaṇḍalaṃ chaṇḍabhānō- var chaṇḍaraśmēḥ ranvītaṃ tṛptihētōrasakṛdalikulākāriṇā rāhuṇā yat ॥ 79 ॥
chakṣurdakṣadviṣō yanna tu dahati puraḥ pūrayatyēva kāmaṃ var na dahati nitarāṃ punaḥ nāstaṃ juṣṭaṃ marudbhiryadiha niyamināṃ yānapātraṃ bhavābdhau । yadvītaśrānti śaśvadbhramadapi jagatāṃ bhrāntimabhrānti hanti bradhnasyākhyādviruddhakriyamatha cha hitādhāyi tanmaṇḍalaṃ vaḥ ॥ 80 ॥
॥ iti maṇḍalavarṇanam ॥
॥ atha sūryavarṇanam ।
siddhaiḥ siddhāntamiśraṃ śritavidhi vibudhaiśchāraṇaiśchāṭugarbhaṃ gītyā gandharvamukhyairmuhurahipatibhiryātudhānairyatātma । sārdhaṃ sādhyairmunīndrairmuditamatamanō mōkṣibhiḥ pakṣapātā- var mōkṣubhiḥ tprātaḥ prārabhyamāṇastutiravatu ravirviśvavandyōdayō vaḥ ॥ 81 ॥
bhāsāmāsannabhāvādadhikatarapaṭōśchakravālasya tāpā- chChēdādachChinnagachChatturagakhurapuṭanyāsaniḥśaṅkaṭaṅkaiḥ । var nyasta niḥsaṅgasyandanāṅgabhramaṇanikaṣaṇātpātu vastriprakāraṃ var triprakāraiḥ taptāṃśustatparīkṣāpara iva paritaḥ paryaṭanhāṭakādrim ॥ 82 ॥
nō śuṣkaṃ nākanadyā vikasitakanakāmbhōjayā bhrājitaṃ tu var kanakāmbhōruhā pluṣṭā naivōpabhōgyā bhavati bhṛśataraṃ nandanōdyānalakṣmīḥ । nō śṛṅgāṇi drutāni drutamamaragirēḥ kāladhautāni dhautā- nīddhaṃ dhāma dyumārgē mradayati dayayā yatra sō'rkō'vatādvaḥ ॥ 83 ॥
dhvāntasyaivāntahēturna bhavati malinaikātmanaḥ pāpmanō'pi prākpādōpāntabhājāṃ janayati na paraṃ paṅkajānāṃ prabōdham । kartā niḥśrēyasānāmapi na tu khalu yaḥ kēvalaṃ vāsarāṇāṃ sō'vyādēkōdyamēchChāvihitabahubṛhadviśvakāryō'ryamā vaḥ ॥ 84 ॥
lōṭaँllōṣṭāvichēṣṭaḥ śritaśayanatalō niḥsahībhūtadēhaḥ sandēhī prāṇitavyē sapadi daśa diśaḥ prēkṣamāṇō'ndhakārāḥ । niḥśvāsāyāsaniṣṭhaḥ paramaparavaśō jāyatē jīvalōkaḥ var chirataravaśō śōkēnēvānyalōkānudayakṛti gatē yatra sō'rkō'vatādvaḥ ॥ 85 ॥ var lōkābhyudaya
krāmaँllōlō'pi lōkāँstadupakṛtikṛtāvāśritaḥ sthairyakōṭiṃ nṝṇāṃ dṛṣṭiṃ vijihmāṃ vidadhadapi karōtyantaratyantabhadrām । yastāpasyāpi hēturbhavati niyamināmēkanirvāṇadāyī bhūyātsa prāgavasthādhikatarapariṇāmōdayō'rkaḥ śriyē vaḥ ॥ 86 ॥
vyāpannarturna kālō vyabhicharati phalaṃ nauṣadhīrvṛṣṭiriṣṭā naiṣṭaistṛpyanti dēvā na hi vahati marunnirmalābhāni bhāni । āśāḥ śāntā na bhindantyavadhimudadhayō bibhrati kṣmābhṛtaḥ kṣmāṃ yasmiṃstrailōkyamēvaṃ na chalati tapati stātsa sūryaḥ śriyē vaḥ ॥ 87 ॥
kailāsē kṛttivāsā viharati virahatrāsadēhōḍhakāntaḥ śrāntaḥ śētē mahāhāvadhijaladhi vinā Chadmanā padmanābhaḥ । yōgōdyōgaikatānō gamayati sakalaṃ vāsaraṃ svaṃ svayambhū- rbhūritrailōkyāchintābhṛti bhuvanavibhau yatra bhāsvānsa vō'vyāt ॥ 88 ॥
ētadyanmaṇḍalaṃ khē tapati dinakṛtastā ṛchō'rchīṃṣi yāni dyōtantē tāni sāmānyayamapi puruṣō maṇḍalē'ṇuryajūṃṣi । ēvaṃ yaṃ vēda vēdatritayamayamayaṃ vēdavēdī samagrō vargaḥ svargāpavargaprakṛtiravikṛtiḥ sō'stu sūryaḥ śriyē vaḥ ॥ 89 ॥
nākaukaḥpratyanīkakṣatipaṭumahasāṃ vāsavāgrēsarāṇāṃ sarvēṣāṃ sādhu pātāṃ jagadidamaditērātmajatvē samē'pi । yēnādityābhidhānaṃ niratiśayaguṇairātmani nyastamastu var guṇēnātmani stutyastrailōkyavandyaistridaśamunigaṇaiḥ sōṃ'śumān śrēyasē vaḥ ॥ 90 ॥
bhūmiṃ dhāmnō'bhivṛṣṭyā jagati jalamayīṃ pāvanīṃ saṃsmṛtāva- var dhāmnō'tha pyāgnēyīṃ dāhaśaktyā muhurapi yajamānāṃ yathāprārthitārthaiḥ । var yajamānātmikāṃ līnāmākāśa ēvāmṛtakaraghaṭitāṃ dhvāntapakṣasya parva- ṇvēvaṃ sūryō'ṣṭabhēdāṃ bhava iva bhavataḥ pātu bibhratsvamūrtim ॥ 91 ॥
prākkālōnnidrapadmākaraparimalanāvirbhavatpādaśōbhō bhaktyā tyaktōrukhēdōdgati divi vinatāsūnunā nīyamānaḥ । saptāśvāptāparāntānyadhikamadharayanyō jaganti stutō'laṃ dēvairdēvaḥ sa pāyādapara iva murārātirahnāṃ patirvaḥ ॥ 92 ॥
yaḥ sraṣṭā'pāṃ purastādachalavarasamabhyunnatērhēturēkō lōkānāṃ yastrayāṇāṃ sthita upari paraṃ durvilaṅghyēna dhāmnā । var cha trayāṇāṃ sadyaḥ siddhyai prasannadyutiśubhachaturāśāmukhaḥ stādvibhaktō var śuchi dvēdhā vēdhā ivāviṣkṛtakamalaruchiḥ sō'rchiṣāmākarō vaḥ ॥ 93 ॥
sādridyūrvīnadīśā diśati daśa diśō darśayanprāgdṛśō yaḥ var drāk dṛśō sādṛśyaṃ dṛśyatē nō sadaśaśatadṛśi traidaśē yasya dēśē । dīptāṃśurvaḥ sa diśyādaśivayugadaśādarśitadvādaśātmā śaṃ śāstyaśvāṃścha yasyāśayavidatiśayāddandaśūkāśanādyaḥ ॥ 94 ॥
tīrthāni vyarthakāni hṛdanadasarasīnirjharāmbhōjinīnāṃ nōdanvantō nudanti pratibhayamaśubhaśvabhrapātānubandhi । āpō nākāpagāyā api kaluṣamuṣō majjatāṃ naiva yatra var svargāpagāyāḥ trātuṃ yātē'nyalōkān sa diśatu divasasyaikahēturhitaṃ vaḥ ॥ 95 ॥ var lōkaṃ
ētatpātālapaṅkaplutamiva tamasaivaikamudgāḍhamāsī- daprajñātāpratarkyaṃ niravagati tathālakṣaṇaṃ suptamantaḥ । yādṛksṛṣṭēḥ purastānniśi niśi sakalaṃ jāyatē tādṛgēva trailōkyaṃ yadviyōgādavatu ravirasau sargatulyōdayō vaḥ ॥ 96 ॥
dvīpē yō'stāchalō'sminbhavati khalu sa ēvāparatrōdayādri- ryā yāminyujjvalēndudyutiriha divasō'nyatra tīvrātapaḥ sā । yadvaśyau dēśakālāviti niyamayatō nō tu yaṃ dēśakālā- var nu vavyātsa svaprabhutvāhitabhuvanahitō hēturahnāminō vaḥ ॥ 97 ॥
vyagrairagryagrahēndugrasanaguru bharairnō samagrairudagraiḥ var gurutaraiḥ pratyagrairīṣadugrairudayagirigatō gōgaṇairgaurayan gām । udgāḍhārchirvilīnāmaranagaranagagrāvagarbhāmivāhnā- magrē śrēyō vidhattē glapayatu gahanaṃ sa grahagrāmaṇīrvaḥ ॥ 98 ॥
yōniḥ sāmnāṃ vidhātā madhuripurajitō dhūrjaṭiḥ śaṅkarō'sau mṛtyuḥ kālō'lakāyāḥ patirapi dhanadaḥ pāvakō jātavēdāḥ । itthaṃ sañjñā ḍavitthādivadamṛtabhujāṃ yā yadṛchChāpravṛttā- stāsāmēkō'bhidhēyastadanuguṇaguṇairyaḥ sa sūryō'vatādvaḥ ॥ 99 ॥ var gaṇaiḥ
dēvaḥ kiṃ bāndhavaḥ syātpriyasuhṛdathavā''chārya āhōsvidaryō var āryaḥ rakṣā chakṣurnu dīpō gururuta janakō jīvitaṃ bījamōjaḥ । ēvaṃ nirṇīyatē yaḥ ka iva na jagatāṃ sarvathā sarvadā'sau var sarvadāḥ sarvākārōpakārī diśatu daśaśatābhīṣurabhyarthitaṃ vaḥ ॥ 100 ॥
ślōkā lōkasya bhūtyai śatamiti rachitāḥ śrīmayūrēṇa bhaktyā yuktaśchaitānpaṭhēdyaḥ sakṛdapi puruṣaḥ sarvapāpairvimuktaḥ । ārōgyaṃ satkavitvaṃ matimatulabalaṃ kāntimāyuḥprakarṣaṃ vidyāmaiśvaryamarthaṃ sutamapi labhatē sō'tra sūryaprasādāt ॥ 101 ॥
iti śrīmayūrakavipraṇītaṃ sūryaśatakaṃ samāptam ।
Browse Related Categories: