Srimad Bhagawad Gita Chapter 18

ദുഃഖമിത്യേവ യത്കര്മ കായക്ലേശഭയാത്ത്യജേത് । സ കൃത്വാ രാജസം ത്യാഗം നൈവ ത്യാഗഫലം ലഭേത് ॥ 8 ॥

കാര്യമിത്യേവ യത്കര്മ നിയതം ക്രിയതേഽര്ജുന । സംഗം ത്യക്ത്വാ ഫലം ചൈവ സ ത്യാഗഃ സാത്ത്വികോ മതഃ ॥ 9 ॥

ന ദ്വേഷ്ട്യകുശലം കര്മ കുശലേ നാനുഷജ്ജതേ । ത്യാഗീ സത്ത്വസമാവിഷ്ടോ മേധാവീ ഛിന്നസംശയഃ ॥ 10 ॥

ന ഹി ദേഹഭൃതാ ശക്യം ത്യക്തും കര്മാണ്യശേഷതഃ । യസ്തു കര്മഫലത്യാഗീ സ ത്യാഗീത്യഭിധീയതേ ॥ 11 ॥

അനിഷ്ടമിഷ്ടം മിശ്രം ച ത്രിവിധം കര്മണഃ ഫലമ് । ഭവത്യത്യാഗിനാം പ്രേത്യ ന തു സംന്യാസിനാം ക്വചിത് ॥ 12 ॥

പംചൈതാനി മഹാബാഹോ കാരണാനി നിബോധ മേ । സാംഖ്യേ കൃതാംതേ പ്രോക്താനി സിദ്ധയേ സർവകര്മണാമ് ॥ 13 ॥

അധിഷ്ഠാനം തഥാ കര്താ കരണം ച പൃഥഗ്വിധമ് । വിവിധാശ്ച പൃഥക്ചേഷ്ടാ ദൈവം ചൈവാത്ര പംചമമ് ॥ 14 ॥

ശരീരവാങ്മനോഭിര്യത്കര്മ പ്രാരഭതേ നരഃ । ന്യായ്യം വാ വിപരീതം വാ പംചൈതേ തസ്യ ഹേതവഃ ॥ 15 ॥

തത്രൈവം സതി കര്താരമാത്മാനം കേവലം തു യഃ । പശ്യത്യകൃതബുദ്ധിത്വാന്ന സ പശ്യതി ദുര്മതിഃ ॥ 16 ॥

യസ്യ നാഹംകൃതോ ഭാവോ ബുദ്ധിര്യസ്യ ന ലിപ്യതേ । ഹത്വാഽപി സ ഇമാँല്ലോകാന്ന ഹംതി ന നിബധ്യതേ ॥ 17 ॥

ജ്ഞാനം ജ്ഞേയം പരിജ്ഞാതാ ത്രിവിധാ കര്മചോദനാ । കരണം കര്മ കര്തേതി ത്രിവിധഃ കര്മസംഗ്രഹഃ ॥ 18 ॥

ജ്ഞാനം കര്മ ച കര്താ ച ത്രിധൈവ ഗുണഭേദതഃ । പ്രോച്യതേ ഗുണസംഖ്യാനേ യഥാവച്ഛൃണു താന്യപി ॥ 19 ॥

സർവഭൂതേഷു യേനൈകം ഭാവമവ്യയമീക്ഷതേ । അവിഭക്തം വിഭക്തേഷു തജ്ജ്ഞാനം വിദ്ധി സാത്ത്വികമ് ॥ 20 ॥

പൃഥക്ത്വേന തു യജ്ജ്ഞാനം നാനാഭാവാന്പൃഥഗ്വിധാന് । വേത്തി സർവേഷു ഭൂതേഷു തജ്ജ്ഞാനം വിദ്ധി രാജസമ് ॥ 21 ॥

യത്തു കൃത്സ്നവദേകസ്മിന്കാര്യേ സക്തമഹൈതുകമ് । അതത്ത്വാര്ഥവദല്പം ച തത്താമസമുദാഹൃതമ് ॥ 22 ॥

നിയതം സംഗരഹിതമരാഗദ്വേഷതഃ കൃതമ് । അഫലപ്രേപ്സുനാ കര്മ യത്തത്സാത്ത്വികമുച്യതേ ॥ 23 ॥

യത്തു കാമേപ്സുനാ കര്മ സാഹംകാരേണ വാ പുനഃ । ക്രിയതേ ബഹുലായാസം തദ്രാജസമുദാഹൃതമ് ॥ 24 ॥

അനുബംധം ക്ഷയം ഹിംസാമനപേക്ഷ്യ ച പൌരുഷമ് । മോഹാദാരഭ്യതേ കര്മ യത്തത്താമസമുച്യതേ ॥ 25 ॥

മുക്തസംഗോഽനഹംവാദീ ധൃത്യുത്സാഹസമന്വിതഃ । സിദ്ധ്യസിദ്ധ്യോര്നിർവികാരഃ കര്താ സാത്ത്വിക ഉച്യതേ ॥ 26 ॥

രാഗീ കര്മഫലപ്രേപ്സുര്ലുബ്ധോ ഹിംസാത്മകോഽശുചിഃ । ഹര്ഷശോകാന്വിതഃ കര്താ രാജസഃ പരികീര്തിതഃ ॥ 27 ॥

അയുക്തഃ പ്രാകൃതഃ സ്തബ്ധഃ ശഠോ നൈഷ്കൃതികോഽലസഃ । വിഷാദീ ദീര്ഘസൂത്രീ ച കര്താ താമസ ഉച്യതേ ॥ 28 ॥

ബുദ്ധേര്ഭേദം ധൃതേശ്ചൈവ ഗുണതസ്ത്രിവിധം ശൃണു । പ്രോച്യമാനമശേഷേണ പൃഥക്ത്വേന ധനംജയ ॥ 29 ॥

പ്രവൃത്തിം ച നിവൃത്തിം ച കാര്യാകാര്യേ ഭയാഭയേ । ബംധം മോക്ഷം ച യാ വേത്തി ബുദ്ധിഃ സാ പാര്ഥ സാത്ത്വികീ ॥ 30 ॥

യയാ ധര്മമധര്മം ച കാര്യം ചാകാര്യമേവ ച । അയഥാവത്പ്രജാനാതി ബുദ്ധിഃ സാ പാര്ഥ രാജസീ ॥ 31 ॥

അധര്മം ധര്മമിതി യാ മന്യതേ തമസാവൃതാ । സർവാര്ഥാന്വിപരീതാംശ്ച ബുദ്ധിഃ സാ പാര്ഥ താമസീ ॥ 32 ॥

ധൃത്യാ യയാ ധാരയതേ മനഃപ്രാണേംദ്രിയക്രിയാഃ । യോഗേനാവ്യഭിചാരിണ്യാ ധൃതിഃ സാ പാര്ഥ സാത്ത്വികീ ॥ 33 ॥

യയാ തു ധര്മകാമാര്ഥാംധൃത്യാ ധാരയതേഽര്ജുന । പ്രസംഗേന ഫലാകാംക്ഷീ ധൃതിഃ സാ പാര്ഥ രാജസീ ॥ 34 ॥

യയാ സ്വപ്നം ഭയം ശോകം വിഷാദം മദമേവ ച । ന വിമുംചതി ദുര്മേധാ ധൃതിഃ സാ പാര്ഥ താമസീ ॥ 35 ॥

സുഖം ത്വിദാനീം ത്രിവിധം ശൃണു മേ ഭരതര്ഷഭ । അഭ്യാസാദ്രമതേ യത്ര ദുഃഖാംതം ച നിഗച്ഛതി ॥ 36 ॥

യത്തദഗ്രേ വിഷമിവ പരിണാമേഽമൃതോപമമ് । തത്സുഖം സാത്ത്വികം പ്രോക്തമാത്മബുദ്ധിപ്രസാദജമ് ॥ 37 ॥

വിഷയേംദ്രിയസംയോഗാദ്യത്തദഗ്രേഽമൃതോപമമ് । പരിണാമേ വിഷമിവ തത്സുഖം രാജസം സ്മൃതമ് ॥ 38 ॥

യദഗ്രേ ചാനുബംധേ ച സുഖം മോഹനമാത്മനഃ । നിദ്രാലസ്യപ്രമാദോത്ഥം തത്താമസമുദാഹൃതമ് ॥ 39 ॥

ന തദസ്തി പൃഥിവ്യാം വാ ദിവി ദേവേഷു വാ പുനഃ । സത്ത്വം പ്രകൃതിജൈര്മുക്തം യദേഭിഃ സ്യാത്ത്രിഭിര്ഗുണൈഃ ॥ 40 ॥

ബ്രാഹ്മണക്ഷത്രിയവിശാം ശൂദ്രാണാം ച പരംതപ । കര്മാണി പ്രവിഭക്താനി സ്വഭാവപ്രഭവൈര്ഗുണൈഃ ॥ 41 ॥

ശമോ ദമസ്തപഃ ശൌചം ക്ഷാംതിരാര്ജവമേവ ച । ജ്ഞാനം വിജ്ഞാനമാസ്തിക്യം ബ്രഹ്മകര്മ സ്വഭാവജമ് ॥ 42 ॥

ശൌര്യം തേജോ ധൃതിര്ദാക്ഷ്യം യുദ്ധേ ചാപ്യപലായനമ് । ദാനമീശ്വരഭാവശ്ച ക്ഷാത്രം കര്മ സ്വഭാവജമ് ॥ 43 ॥

കൃഷിഗൌരക്ഷ്യവാണിജ്യം വൈശ്യകര്മ സ്വഭാവജമ് । പരിചര്യാത്മകം കര്മ ശൂദ്രസ്യാപി സ്വഭാവജമ് ॥ 44 ॥

സ്വേ സ്വേ കര്മണ്യഭിരതഃ സംസിദ്ധിം ലഭതേ നരഃ । സ്വകര്മനിരതഃ സിദ്ധിം യഥാ വിംദതി തച്ഛൃണു ॥ 45 ॥

യതഃ പ്രവൃത്തിര്ഭൂതാനാം യേന സർവമിദം തതമ് । സ്വകര്മണാ തമഭ്യര്ച്യ സിദ്ധിം വിംദതി മാനവഃ ॥ 46 ॥

ശ്രേയാന്സ്വധര്മോ വിഗുണഃ പരധര്മോത്സ്വനുഷ്ഠിതാത് । സ്വഭാവനിയതം കര്മ കുർവന്നാപ്നോതി കില്ബിഷമ് ॥ 47 ॥

സഹജം കര്മ കൌംതേയ സദോഷമപി ന ത്യജേത് । സർവാരംഭാ ഹി ദോഷേണ ധൂമേനാഗ്നിരിവാവൃതാഃ ॥ 48 ॥

അസക്തബുദ്ധിഃ സർവത്ര ജിതാത്മാ വിഗതസ്പൃഹഃ । നൈഷ്കര്മ്യസിദ്ധിം പരമാം സംന്യാസേനാധിഗച്ഛതി ॥ 49 ॥

സിദ്ധിം പ്രാപ്തോ യഥാ ബ്രഹ്മ തഥാപ്നോതി നിബോധ മേ । സമാസേനൈവ കൌംതേയ നിഷ്ഠാ ജ്ഞാനസ്യ യാ പരാ ॥ 50 ॥

ബുദ്ധ്യാ വിശുദ്ധയാ യുക്തോ ധൃത്യാത്മാനം നിയമ്യ ച । ശബ്ദാദീന്വിഷയാംസ്ത്യക്ത്വാ രാഗദ്വേഷൌ വ്യുദസ്യ ച ॥ 51 ॥

വിവിക്തസേവീ ലഘ്വാശീ യതവാക്കായമാനസഃ । ധ്യാനയോഗപരോ നിത്യം വൈരാഗ്യം സമുപാശ്രിതഃ ॥ 52 ॥

അഹംകാരം ബലം ദര്പം കാമം ക്രോധം പരിഗ്രഹമ് । വിമുച്യ നിര്മമഃ ശാംതോ ബ്രഹ്മഭൂയായ കല്പതേ ॥ 53 ॥

ബ്രഹ്മഭൂതഃ പ്രസന്നാത്മാ ന ശോചതി ന കാംക്ഷതി । സമഃ സർവേഷു ഭൂതേഷു മദ്ഭക്തിം ലഭതേ പരാമ് ॥ 54 ॥

ഭക്ത്യാ മാമഭിജാനാതി യാവാന്യശ്ചാസ്മി തത്ത്വതഃ । തതോ മാം തത്ത്വതോ ജ്ഞാത്വാ വിശതേ തദനംതരമ് ॥ 55 ॥

സർവകര്മാണ്യപി സദാ കുർവാണോ മദ്വ്യപാശ്രയഃ । മത്പ്രസാദാദവാപ്നോതി ശാശ്വതം പദമവ്യയമ് ॥ 56 ॥

ചേതസാ സർവകര്മാണി മയി സംന്യസ്യ മത്പരഃ । ബുദ്ധിയോഗമുപാശ്രിത്യ മച്ചിത്തഃ സതതം ഭവ ॥ 57 ॥

മച്ചിത്തഃ സർവദുര്ഗാണി മത്പ്രസാദാത്തരിഷ്യസി । അഥ ചേത്ത്വമഹംകാരാന്ന ശ്രോഷ്യസി വിനംക്ഷ്യസി ॥ 58 ॥

യദഹംകാരമാശ്രിത്യ ന യോത്സ്യ ഇതി മന്യസേ । മിഥ്യൈഷ വ്യവസായസ്തേ പ്രകൃതിസ്ത്വാം നിയോക്ഷ്യതി ॥ 59 ॥

സ്വഭാവജേന കൌംതേയ നിബദ്ധഃ സ്വേന കര്മണാ । കര്തും നേച്ഛസി യന്മോഹാത്കരിഷ്യസ്യവശോഽപി തത് ॥ 60 ॥

ഈശ്വരഃ സർവഭൂതാനാം ഹൃദ്ദേശേഽര്ജുന തിഷ്ഠതി । ഭ്രാമയന്സർവഭൂതാനി യംത്രാരൂഢാനി മായയാ ॥ 61 ॥

തമേവ ശരണം ഗച്ഛ സർവഭാവേന ഭാരത । തത്പ്രസാദാത്പരാം ശാംതിം സ്ഥാനം പ്രാപ്സ്യസി ശാശ്വതമ് ॥ 62 ॥

ഇതി തേ ജ്ഞാനമാഖ്യാതം ഗുഹ്യാദ്ഗുഹ്യതരം മയാ । വിമൃശ്യൈതദശേഷേണ യഥേച്ഛസി തഥാ കുരു ॥ 63 ॥

സർവഗുഹ്യതമം ഭൂയഃ ശൃണു മേ പരമം വചഃ । ഇഷ്ടോഽസി മേ ദൃഢമിതി തതോ വക്ഷ്യാമി തേ ഹിതമ് ॥ 64 ॥

മന്മനാ ഭവ മദ്ഭക്തോ മദ്യാജീ മാം നമസ്കുരു । മാമേവൈഷ്യസി സത്യം തേ പ്രതിജാനേ പ്രിയോഽസി മേ ॥ 65 ॥

സർവധര്മാന്പരിത്യജ്യ മാമേകം ശരണം വ്രജ । അഹം ത്വാ സർവപാപേഭ്യോ മോക്ഷയിഷ്യാമി മാ ശുചഃ ॥ 66 ॥

ഇദം തേ നാതപസ്കായ നാഭക്തായ കദാചന । ന ചാശുശ്രൂഷവേ വാച്യം ന ച മാം യോഽഭ്യസൂയതി ॥ 67 ॥

യ ഇമം പരമം ഗുഹ്യം മദ്ഭക്തേഷ്വഭിധാസ്യതി । ഭക്തിം മയി പരാം കൃത്വാ മാമേവൈഷ്യത്യസംശയഃ ॥ 68 ॥

ന ച തസ്മാന്മനുഷ്യേഷു കശ്ചിന്മേ പ്രിയകൃത്തമഃ । ഭവിതാ ന ച മേ തസ്മാദന്യഃ പ്രിയതരോ ഭുവി ॥ 69 ॥

അധ്യേഷ്യതേ ച യ ഇമം ധര്മ്യം സംവാദമാവയോഃ । ജ്ഞാനയജ്ഞേന തേനാഹമിഷ്ടഃ സ്യാമിതി മേ മതിഃ ॥ 70 ॥

ശ്രദ്ധാവാനനസൂയശ്ച ശൃണുയാദപി യോ നരഃ । സോഽപി മുക്തഃ ശുഭാఁല്ലോകാന്പ്രാപ്നുയാത്പുണ്യകര്മണാമ് ॥ 71 ॥

കച്ചിദേതച്ഛ്രുതം പാര്ഥ ത്വയൈകാഗ്രേണ ചേതസാ । കച്ചിദജ്ഞാനസംമോഹഃ പ്രനഷ്ടസ്തേ ധനംജയ ॥ 72 ॥

അര്ജുന ഉവാച

നഷ്ടോ മോഹഃ സ്മൃതിര്ലബ്ധാ ത്വത്പ്രസാദാന്മയാച്യുത । സ്ഥിതോഽസ്മി ഗതസംദേഹഃ കരിഷ്യേ വചനം തവ ॥ 73

സംജയ ഉവാച

ഇത്യഹം വാസുദേവസ്യ പാര്ഥസ്യ ച മഹാത്മനഃ । സംവാദമിമമശ്രൌഷമദ്ഭുതം രോമഹര്ഷണമ് ॥ 74

വ്യാസപ്രസാദാച്ഛ്രുതവാനേതദ്ഗുഹ്യമഹം പരമ് । യോഗം യോഗേശ്വരാത്കൃഷ്ണാത്സാക്ഷാത്കഥയതഃ സ്വയമ് ॥ 75 ॥

രാജന്സംസ്മൃത്യ സംസ്മൃത്യ സംവാദമിമമദ്ഭുതമ് । കേശവാര്ജുനയോഃ പുണ്യം ഹൃഷ്യാമി ച മുഹുര്മുഹുഃ ॥ 76 ॥

തച്ച സംസ്മൃത്യ സംസ്മൃത്യ രൂപമത്യദ്ഭുതം ഹരേഃ । വിസ്മയോ മേ മഹാന്രാജന്ഹൃഷ്യാമി ച പുനഃ പുനഃ ॥ 77 ॥

യത്ര യോഗേശ്വരഃ കൃഷ്ണോ യത്ര പാര്ഥോ ധനുര്ധരഃ । തത്ര ശ്രീർവിജയോ ഭൂതിര്ധ്രുവാ നീതിര്മതിര്മമ ॥ 78 ॥

ഓം തത്സദിതി ശ്രീമദ്ഭഗവദ്ഗീതാസൂപനിഷത്സു ബ്രഹ്മവിദ്യായാം യോഗശാസ്ത്രേ ശ്രീകൃഷ്ണാര്ജുനസംവാദേ മോക്ഷസംന്യാസയോഗോ നാമാഷ്ടാദശോഽധ്യായഃ ॥ 18 ॥

Browse Related Categories: