Sri Krishna · Traditional devotional text · Source: vignanam.org (Traditional devotional text (public-domain shlokas))
ōṃ śrī paramātmanē namaḥ atha dvitīyō'dhyāyaḥ । sāṅkhyayōgaḥ
sañjaya uvācha
taṃ tathā kṛpayāviṣṭamaśrupūrṇākulēkṣaṇam । viṣīdantamidaṃ vākyamuvācha madhusūdanaḥ ॥ 1
śrībhagavānuvācha
kutastvā kaśmalamidaṃ viṣamē samupasthitam । anāryajuṣṭamasvargyamakīrtikaramarjuna ॥ 2
klaibyaṃ mā sma gamaḥ pārtha naitattvayyupapadyatē । kṣudraṃ hṛdayadaurbalyaṃ tyaktvōttiṣṭha parantapa ॥ 3 ॥
arjuna uvācha
kathaṃ bhīṣmamahaṃ sāṅkhyē drōṇaṃ cha madhusūdana । iṣubhiḥ pratiyōtsyāmi pūjārhāvarisūdana ॥ 4
gurūnahatvā hi mahānubhāvānśrēyō bhōktuṃ bhaikṣyamapīha lōkē । hatvārthakāmāṃstu gurunihaiva bhuñjīya bhōgān'rudhirapradigdhān ॥ 5 ॥
na chaitadvidmaḥ katarannō garīyō yadvā jayēma yadi vā nō jayēyuḥ। yānēva hatvā na jijīviṣāmastē'vasthitāḥ pramukhē dhārtarāṣṭrāḥ ॥ 6 ॥
Offered for worship and study, not as prediction. Non-commercial.
More devotional texts
kārpaṇyadōṣōpahatasvabhāvaḥ pṛchChāmi tvāṃ dharmasammūḍhachētāḥ। yachChrēyaḥ syānniśchitaṃ brūhi tanmē śiṣyastē'haṃ śādhi māṃ tvāṃ prapannam ॥ 7 ॥
na hi prapaśyāmi mamāpanudyādyachChōkamuchChōṣaṇamindriyāṇām। avāpya bhūmāvasapatnamṛddhaṃ rājyaṃ surāṇāmapi chādhipatyam ॥ 8 ॥
sañjaya uvācha
ēvamuktvā hṛṣīkēśaṃ guḍākēśaḥ parantapa । na yōtsya iti gōvindamuktvā tūṣṇīṃ babhūva ha ॥ 9
tamuvācha
hṛṣīkēśaḥ prahasanniva bhārata । sēnayōrubhayōrmadhyē viṣīdantamidaṃ vachaḥ ॥ 10
śrībhagavānuvācha
aśōchyānanvaśōchastvaṃ prajñāvādāṃścha bhāṣasē । gatāsūnagatāsūṃścha nānuśōchanti paṇḍitāḥ ॥ 11
na tvēvāhaṃ jātu nāsaṃ na tvaṃ nēmē janādhipāḥ । na chaiva na bhaviṣyāmaḥ sarvē vayamataḥ param ॥ 12 ॥
dēhinō'sminyathā dēhē kaumāraṃ yauvanaṃ jarā । tathā dēhāntaraprāptirdhīrastatra na muhyati ॥ 13 ॥
mātrāsparśāstu kauntēya śītōṣṇasukhaduḥkhadāḥ । āgamāpāyinō'nityāstāṃstitikṣasva bhārata ॥ 14 ॥
yaṃ hi na vyathayantyētē puruṣaṃ puruṣarṣabha । samaduḥkhasukhaṃ dhīraṃ sō'mṛtatvāya kalpatē ॥ 15 ॥
nāsatō vidyatē bhāvō nābhāvō vidyatē sataḥ । ubhayōrapi dṛṣṭō'ntastvanayōstattvadarśibhiḥ ॥ 16 ॥
avināśi tu tadviddhi yēna sarvamidaṃ tatam । vināśamavyayasyāsya na kaśchitkartumarhati ॥ 17 ॥
antavanta imē dēhā nityasyōktāḥ śarīriṇaḥ । anāśinō'pramēyasya tasmādyudhyasva bhārata ॥ 18 ॥
ya ēnaṃ vētti hantāraṃ yaśchainaṃ manyatē hatam । ubhau tau na vijānītō nāyaṃ hanti na hanyatē ॥ 19 ॥
na jāyatē mriyatē vā kadāchinnāyaṃ bhūtvā bhavitā vā na bhūyaḥ। ajō nityaḥ śāśvatō'yaṃ purāṇō na hanyatē hanyamānē śarīrē ॥ 20 ॥
vēdāvināśinaṃ nityaṃ ya ēnamajamavyayam । athaṃ sa puruṣaḥ pārtha kaṃ ghātayati hanti kam ॥ 21॥
vāsāṃsi jīrṇāni yathā vihāya navāni gṛhṇāti narō¶aṇi। tathā śarīrāṇi vihāya jīrṇānyanyāni saṃyāti navāni dēhī ॥ 22 ॥
nainaṃ Chindanti śastrāṇi nainaṃ dahati pāvakaḥ । na chainaṃ klēdayantyāpō na śōṣayati mārutaḥ ॥ 23 ॥
achChēdyō'yamadāhyō'yamaklēdyō'śōṣya ēva cha । nityaḥ sarvagataḥ sthāṇurachalō'yaṃ sanātanaḥ ॥ 24 ॥
avyaktō'yamachintyō'yamavikāryō'yamuchyatē । tasmādēvaṃ viditvainaṃ nānuśōchitumarhasi ॥ 25 ॥
atha chainaṃ nityajātaṃ nityaṃ vā manyasē mṛtam । tathāpi tvaṃ mahābāhō naivaṃ śōchitumarhasi ॥ 26 ॥
jātasya hi dhruvō mṛtyurdhruvaṃ janma mṛtasya cha । tasmādaparihāryē'rthē na tvaṃ śōchitumarhasi ॥ 27 ॥
avyaktādīni bhūtāni vyaktamadhyāni bhārata । avyaktanidhanānyēva tatra kā paridēvanā ॥ 28 ॥
āścharyavatpaśyati kaśchidēnamāścharyavadvadati tathaiva chānyaḥ। āścharyavachchainamanyaḥ śṛṇōti śrutvāpyēnaṃ vēda na chaiva kaśchit ॥ 29 ॥
dēhī nityamavadhyō'yaṃ dēhē sarvasya bhārata । tasmātsarvāṇi bhūtāni na tvaṃ śōchitumarhasi ॥ 30 ॥
svadharmamapi chāvēkṣya na vikampitumarhasi । dharmyāddhi yuddhāchChrēyō'nyatkṣatriyasya na vidyatē ॥ 31 ॥
yadṛchChayā chōpapannaṃ svargadvāramapāvṛtam । sukhinaḥ kṣatriyāḥ pārtha labhantē yuddhamīdṛśam ॥ 32 ॥
atha chēttvamimaṃ dharmyaṃ saṅgrāmaṃ na kariṣyasi । tataḥ svadharmaṃ kīrtiṃ cha hitvā pāpamavāpsyasi ॥ 33 ॥
akīrtiṃ chāpi bhūtāni kathayiṣyanti tē'vyayām । sambhāvitasya chākīrtirmaraṇādatirichyatē ॥ 34 ॥
bhayādraṇāduparataṃ maṃsyantē tvāṃ mahārathāḥ । yēṣāṃ cha tvaṃ bahumatō bhūtvā yāsyasi lāghavam ॥ 35 ॥
avāchyavādāṃścha bahūnvadiṣyanti tavāhitāḥ । nindantastava sāmarthyaṃ tatō duḥkhataraṃ nu kim ॥ 36 ॥
hatō vā prāpsyasi svargaṃ jitvā vā bhōkṣyasē mahīm । tasmāduttiṣṭha kauntēya yuddhāya kṛtaniśchayaḥ ॥ 37 ॥
sukhaduḥkhē samē kṛtvā lābhālābhau jayājayau । tatō yuddhāya yujyasva naivaṃ pāpamavāpsyasi ॥ 38 ॥
ēṣā tē'bhihitā sāṅkhyē buddhiryōgē tvimāṃ śṛṇu । buddhyā yuktō yayā pārtha karmabandhaṃ prahāsyasi ॥ 39 ॥
nēhābhikramanāśō'sti pratyavāyō na vidyatē । svalpamapyasya dharmasya trāyatē mahatō bhayāt ॥ 40 ॥
vyavasāyātmikā buddhirēkēha kurunandana । bahuśākhā hyanantāścha buddhayō'vyavasāyinām ॥ 41 ॥
yāmimāṃ puṣpitāṃ vāchaṃ pravadantyavipaśchitaḥ । vēdavādaratāḥ pārtha nānyadastīti vādinaḥ ॥ 42 ॥
kāmātmānaḥ svargaparā janmakarmaphalapradām । kriyāviśēṣabahulāṃ bhōgaiśvaryagatiṃ prati ॥ 43 ॥
bhōgaiśvaryaprasaktānāṃ tayāpahṛtachētasām । vyavasāyātmikā buddhiḥ samādhau na vidhīyatē ॥ 44 ॥
traiguṇyaviṣayā vēdā nistraiguṇyō bhavārjuna । nirdvandvō nityasattvasthō niryōgakṣēma ātmavān ॥ 45 ॥
yāvānartha udapānē sarvataḥ samplutōdakē । tāvānsarvēṣu vēdēṣu brāhmaṇasya vijānataḥ ॥ 46 ॥
karmaṇyēvādhikārastē mā phalēṣu kadāchana । mā karmaphalahēturbhūrmā tē saṅgō'stvakarmaṇi ॥ 47 ॥
yōgasthaḥ kuru karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā dhanañjaya । siddhyasiddhyōḥ samō bhūtvā samatvaṃ yōga uchyatē ॥ 48 ॥
dūrēṇa hyavaraṃ karma buddhiyōgāddhanañjaya । buddhau śaraṇamanvichCha kṛpaṇāḥ phalahētavaḥ ॥ 49 ॥
buddhiyuktō jahātīha ubhē sukṛtaduṣkṛtē । tasmādyōgāya yujyasva yōgaḥ karmasu kauśalam ॥ 50 ॥
karmajaṃ buddhiyuktā hi phalaṃ tyaktvā manīṣiṇaḥ । janmabandhavinirmuktāḥ padaṃ gachChantyanāmayam ॥ 51 ॥
yadā tē mōhakalilaṃ buddhirvyatitariṣyati । tadā gantāsi nirvēdaṃ śrōtavyasya śrutasya cha ॥ 52 ॥
śrutivipratipannā tē yadā sthāsyati niśchalā । samādhāvachalā buddhistadā yōgamavāpsyasi ॥ 53 ॥
arjuna uvācha
sthitaprajñasya kā bhāṣā samādhisthasya kēśava । sthitadhīḥ kiṃ prabhāṣēta kimāsīta vrajēta kim ॥ 54
śrībhagavānuvācha
prajahāti yadā kāmānsarvānpārtha manōgatān । ātmanyēvātmanā tuṣṭaḥ sthitaprajñastadōchyatē ॥ 55
duḥkhēṣvanudvignamanāḥ sukhēṣu vigataspṛhaḥ । vītarāgabhayakrōdhaḥ sthitadhīrmuniruchyatē ॥ 56 ॥
yaḥ sarvatrānabhisnēhastattatprāpya śubhāśubham । nābhinandati na dvēṣṭi tasya prajñā pratiṣṭhitā ॥ 57 ॥
yadā saṃharatē chāyaṃ kūrmō'ṅgānīva sarvaśaḥ । indriyāṇīndriyārthēbhyastasya prajñā pratiṣṭhitā ॥ 58 ॥
viṣayā vinivartantē nirāhārasya dēhinaḥ । rasavarjaṃ rasō'pyasya paraṃ dṛṣṭvā nivartatē ॥ 59 ॥
yatatō hyapi kauntēya puruṣasya vipaśchitaḥ । indriyāṇi pramāthīni haranti prasabhaṃ manaḥ ॥ 60 ॥
tāni sarvāṇi saṃyamya yukta āsīta matparaḥ । vaśē hi yasyēndriyāṇi tasya prajñā pratiṣṭhitā ॥ 61 ॥
dhyāyatō viṣayānpuṃsaḥ saṅgastēṣūpajāyatē । saṅgātsañjāyatē kāmaḥ kāmātkrōdhō'bhijāyatē ॥ 62 ॥
krōdhādbhavati sammōhaḥ sammōhātsmṛtivibhramaḥ । smṛtibhraṃśādbuddhināśō buddhināśātpraṇaśyati ॥ 63 ॥
rāgadvēṣavimuktaistu viṣayānindriyaiścharan । ātmavaśyairvidhēyātmā prasādamadhigachChati ॥ 64 ॥
prasādē sarvaduḥkhānāṃ hānirasyōpajāyatē । prasannachētasō hyāśu buddhiḥ paryavatiṣṭhatē ॥ 65 ॥
nāsti buddhirayuktasya na chāyuktasya bhāvanā । na chābhāvayataḥ śāntiraśāntasya kutaḥ sukham ॥ 66 ॥
indriyāṇāṃ hi charatāṃ yanmanō'nuvidhīyatē । tadasya harati prajñāṃ vāyurnāvamivāmbhasi ॥ 67 ॥
tasmādyasya mahābāhō nigṛhītāni sarvaśaḥ । indriyāṇīndriyārthēbhyastasya prajñā pratiṣṭhitā ॥ 68 ॥
yā niśā sarvabhūtānāṃ tasyāṃ jāgarti saṃyamī । yasyāṃ jāgrati bhūtāni sā niśā paśyatō munēḥ ॥ 69 ॥
āpūryamāṇamachalapratiṣṭhaṃ samudramāpaḥ praviśanti yadvat। tadvatkāmā yaṃ praviśanti sarvē sa śāntimāpnōti na kāmakāmī ॥ 70 ॥
vihāya kāmānyaḥ sarvānpumāṃścharati niḥspṛhaḥ । nirmamō nirahaṅkāraḥ sa śāntimadhigachChati ॥ 71 ॥
ēṣā brāhmī sthitiḥ pārtha naināṃ prāpya vimuhyati । sthitvāsyāmantakālē'pi brahmanirvāṇamṛchChati ॥ 72 ॥
ōṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yōgaśāstrē śrīkṛṣṇārjunasaṃvādē sāṅkhyayōgō nāma dvitīyō'dhyāyaḥ ॥2 ॥
Browse Related Categories: