ನಾರಾಯಣೀಯಂ ದಶಕ 94 - ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನೋತ್ಪತ್ತಿಃ

ಶುದ್ಧಾ ನಿಷ್ಕಾಮಧರ್ಮೈಃ ಪ್ರವರಗುರುಗಿರಾ ತತ್ಸ್ವರೂಪಂ ಪರಂ ತೇ ಶುದ್ಧಂ ದೇಹೇಂದ್ರಿಯಾದಿವ್ಯಪಗತಮಖಿಲವ್ಯಾಪ್ತಮಾವೇದಯಂತೇ । ನಾನಾತ್ವಸ್ಥೌಲ್ಯಕಾರ್ಶ್ಯಾದಿ ತು ಗುಣಜವಪುಸ್ಸಂಗತೋಽಧ್ಯಾಸಿತಂ ತೇ ವಹ್ನೇರ್ದಾರುಪ್ರಭೇದೇಷ್ವಿವ ಮಹದಣುತಾದೀಪ್ತತಾಶಾಂತತಾದಿ ॥1॥

ಆಚಾರ್ಯಾಖ್ಯಾಧರಸ್ಥಾರಣಿಸಮನುಮಿಲಚ್ಛಿಷ್ಯರೂಪೋತ್ತರಾರ- ಣ್ಯಾವೇಧೋದ್ಭಾಸಿತೇನ ಸ್ಫುಟತರಪರಿಬೋಧಾಗ್ನಿನಾ ದಹ್ಯಮಾನೇ । ಕರ್ಮಾಲೀವಾಸನಾತತ್ಕೃತತನುಭುವನಭ್ರಾಂತಿಕಾಂತಾರಪೂರೇ ದಾಹ್ಯಾಭಾವೇನ ವಿದ್ಯಾಶಿಖಿನಿ ಚ ವಿರತೇ ತ್ವನ್ಮಯೀ ಖಲ್ವವಸ್ಥಾ ॥2॥

ಏವಂ ತ್ವತ್ಪ್ರಾಪ್ತಿತೋಽನ್ಯೋ ನಹಿ ಖಲು ನಿಖಿಲಕ್ಲೇಶಹಾನೇರುಪಾಯೋ ನೈಕಾಂತಾತ್ಯಂತಿಕಾಸ್ತೇ ಕೃಷಿವದಗದಷಾಡ್ಗುಣ್ಯಷಟ್ಕರ್ಮಯೋಗಾಃ । ದುರ್ವೈಕಲ್ಯೈರಕಲ್ಯಾ ಅಪಿ ನಿಗಮಪಥಾಸ್ತತ್ಫಲಾನ್ಯಪ್ಯವಾಪ್ತಾ ಮತ್ತಾಸ್ತ್ವಾಂ ವಿಸ್ಮರಂತಃ ಪ್ರಸಜತಿ ಪತನೇ ಯಾಂತ್ಯನಂತಾನ್ ವಿಷಾದಾನ್॥3॥

ತ್ವಲ್ಲೋಕಾದನ್ಯಲೋಕಃ ಕ್ವನು ಭಯರಹಿತೋ ಯತ್ ಪರಾರ್ಧದ್ವಯಾಂತೇ ತ್ವದ್ಭೀತಸ್ಸತ್ಯಲೋಕೇಽಪಿ ನ ಸುಖವಸತಿಃ ಪದ್ಮಭೂಃ ಪದ್ಮನಾಭ । ಏವಂ ಭಾವೇ ತ್ವಧರ್ಮಾರ್ಜಿತಬಹುತಮಸಾಂ ಕಾ ಕಥಾ ನಾರಕಾಣಾಂ ತನ್ಮೇ ತ್ವಂ ಛಿಂಧಿ ಬಂಧಂ ವರದ್ ಕೃಪಣಬಂಧೋ ಕೃಪಾಪೂರಸಿಂಧೋ ॥4॥

ಯಾಥಾರ್ಥ್ಯಾತ್ತ್ವನ್ಮಯಸ್ಯೈವ ಹಿ ಮಮ ನ ವಿಭೋ ವಸ್ತುತೋ ಬಂಧಮೋಕ್ಷೌ ಮಾಯಾವಿದ್ಯಾತನುಭ್ಯಾಂ ತವ ತು ವಿರಚಿತೌ ಸ್ವಪ್ನಬೋಧೋಪಮೌ ತೌ । ಬದ್ಧೇ ಜೀವದ್ವಿಮುಕ್ತಿಂ ಗತವತಿ ಚ ಭಿದಾ ತಾವತೀ ತಾವದೇಕೋ ಭುಂಕ್ತೇ ದೇಹದ್ರುಮಸ್ಥೋ ವಿಷಯಫಲರಸಾನ್ನಾಪರೋ ನಿರ್ವ್ಯಥಾತ್ಮಾ ॥5॥

ಜೀವನ್ಮುಕ್ತತ್ವಮೇವಂವಿಧಮಿತಿ ವಚಸಾ ಕಿಂ ಫಲಂ ದೂರದೂರೇ ತನ್ನಾಮಾಶುದ್ಧಬುದ್ಧೇರ್ನ ಚ ಲಘು ಮನಸಶ್ಶೋಧನಂ ಭಕ್ತಿತೋಽನ್ಯತ್ । ತನ್ಮೇ ವಿಷ್ಣೋ ಕೃಷೀಷ್ಠಾಸ್ತ್ವಯಿ ಕೃತಸಕಲಪ್ರಾರ್ಪಣಂ ಭಕ್ತಿಭಾರಂ ಯೇನ ಸ್ಯಾಂ ಮಂಕ್ಷು ಕಿಂಚಿದ್ ಗುರುವಚನಮಿಲತ್ತ್ವತ್ಪ್ರಬೋಧಸ್ತ್ವದಾತ್ಮಾ ॥6॥

ಶಬ್ದ್ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಪೀಹ ಪ್ರಯತಿತಮನಸಸ್ತ್ವಾಂ ನ ಜಾನಂತಿ ಕೇಚಿತ್ ಕಷ್ಟಂ ವಂಧ್ಯಶ್ರಮಾಸ್ತೇ ಚಿರತರಮಿಹ ಗಾಂ ಬಿಭ್ರತೇ ನಿಷ್ಪ್ರಸೂತಿಮ್ । ಯಸ್ಯಾಂ ವಿಶ್ವಾಭಿರಾಮಾಸ್ಸಕಲಮಲಹರಾ ದಿವ್ಯಲೀಲಾವತಾರಾಃ ಸಚ್ಚಿತ್ಸಾಂದ್ರಂ ಚ ರೂಪಂ ತವ ನ ನಿಗದಿತಂ ತಾಂ ನ ವಾಚಂ ಭ್ರಿಯಾಸಮ್ ॥7॥