ಉದ್ಧವಗೀತಾ - ತೃತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ

ശതവര്ഷാഃ ഹി അനാവൃഷ്ടിഃ ഭവിഷ്യതി ഉല്ബണാ ഭുവി । തത് കാല ഉപചിത ഉഷ്ണ അര്കഃ ലോകാന് ത്രീന് പ്രതപിഷ്യതി ॥9॥

പാതാലതലം ആരഭ്യ സംകര്ഷണമുഖ അനലഃ । ദഹന് ഊര്ധ്വശിഖഃ വിഷ്വക് വര്ധതേ വായുനാ ഈരിതഃ ॥ 10॥

സാംവര്തകഃ മേഘഗണഃ വര്ഷതി സ്മ ശതം സമാഃ । ധാരാഭിഃ ഹസ്തിഹസ്താഭിഃ ലീയതേ സലിലേ വിരാട് ॥ 11॥

തതഃ വിരാജം ഉത്സൃജ്യ വൈരാജഃ പുരുഷഃ നൃപ । അവ്യക്തം വിശതേ സൂക്ഷ്മം നിരിംധനഃ ഇവ അനലഃ ॥ 12॥

വായുനാ ഹൃതഗംധാ ഭൂഃ സലിലത്വായ കല്പതേ । സലിലം തത് ധൃതരസം ജ്യോതിഷ്ട്വായ ഉപകല്പതേ ॥ 13॥

ഹൃതരൂപം തു തമസാ വായൌ ജ്യോതിഃ പ്രലീയതേ । ഹൃതസ്പര്ശഃ അവകാശേന വായുഃ നഭസി ലീയതേ । കാലാത്മനാ ഹൃതഗുണം നവഃ ആത്മനി ലീയതേ ॥ 14॥

ഇംദ്രിയാണി മനഃ ബുദ്ധിഃ സഹ വൈകാരികൈഃ നൃപ । പ്രവിശംതി ഹി അഹംകാരം സ്വഗുണൈഃ അഹം ആത്മനി ॥ 15॥

ഏഷാ മായാ ഭഗവതഃ സര്ഗസ്ഥിതി അംതകാരിണീ । ത്രിവര്ണാ വര്ണിതാ അസ്മാഭിഃ കിം ഭൂയഃ ശ്രോതും ഇച്ഛസി ॥ 16॥

രാജാ ഉവാച

യഥാ ഏതാം ഐശ്വരീം മായാം ദുസ്തരാം അകൃതാത്മഭിഃ । തരംതി അംജഃ സ്ഥൂലധിയഃ മഹര്ഷഃ ഇദം ഉച്യതാമ് ॥ 17

പ്രബുദ്ധഃ ഉവാച

കര്മാണി ആരഭമാണാനാം ദുഃഖഹത്യൈ സുഖായ ച । പശ്യേത് പാകവിപര്യാസം മിഥുനീചാരിണാം നൃണാമ് ॥ 18

നിത്യാര്തിദേന വിത്തേന ദുര്ലഭേന ആത്മമൃത്യുനാ । ഗൃഹ അപത്യാപ്തപശുഭിഃ കാ പ്രീതിഃ സാധിതൈഃ ചലൈഃ ॥

19॥

ഏവം ലോകം പരം വിദ്യാത് നശ്വരം കര്മനിര്മിതമ് । സതുല്യ അതിശയ ധ്വംസം യഥാ മംഡലവര്തിനാമ് ॥ 20॥

തസ്മാത് ഗുരും പ്രപദ്യേത ജിജ്ഞാസുഃ ശ്രേയഃ ഉത്തമമ് । ശാബ്ദേ പരേ ച നിഷ്ണാതം ബ്രഹ്മണി ഉപശമാശ്രയമ് ॥ 21॥

തത്ര ഭാഗവതാന് ധര്മാന് ശിക്ഷേത് ഗുരുആത്മദൈവതഃ । അമായയാ അനുവൃത്യാ യൈഃ തുഷ്യേത് ആത്മാ ആത്മദഃ ഹരിഃ ॥ 22॥

സർവതഃ മനസഃ അസംഗം ആദൌ സംഗം ച സാധുഷു । ദയാം മൈത്രീം പ്രശ്രയം ച ഭൂതേഷു അദ്ധാ യഥാ ഉചിതമ് ॥ 23॥

ശൌചം തപഃ തിതിക്ഷാം ച മൌനം സ്വാധ്യായം ആര്ജവമ് । ബ്രഹ്മചര്യം അഹിംസാം ച സമത്വം ദ്വംദ്വസംജ്ഞയോഃ ॥ 24॥

സർവത്ര ആത്മേശ്വര അന്വീക്ഷാം കൈവല്യം അനികേതതാമ് । വിവിക്തചീരവസനം സംതോഷം യേന കേനചിത് ॥ 25॥

ശ്രദ്ധാം ഭാഗവതേ ശാസ്ത്രേ അനിംദാം അന്യത്ര ച അപി ഹി । മനോവാക് കര്മദംഡം ച സത്യം ശമദമൌ അപി ॥ 26॥

ശ്രവണം കീര്തനം ധ്യാനം ഹരേഃ അദ്ഭുതകര്മണഃ । ജന്മകര്മഗുണാനാം ച തദര്ഥേ അഖിലചേഷ്ടിതമ് ॥ 27॥

ഇഷ്ടം ദത്തം തപഃ ജപ്തം വൃത്തം യത് ച ആത്മനഃ പ്രിയമ് । ദാരാന് സുതാന് ഗൃഹാന് പ്രാണാന് യത് പരസ്മൈ നിവേദനമ് ॥ 28॥

ഏവം കൃഷ്ണാത്മനാഥേഷു മനുഷ്യേഷു ച സൌഹൃദമ് । പരിചര്യാം ച ഉഭയത്ര മഹത്സു നൃഷു സാധുഷു ॥ 29॥

പരസ്പര അനുകഥനം പാവനം ഭഗവത് യശഃ । മിഥഃ രതിഃ മിഥഃ തുഷ്ടിഃ നിവൃത്തിഃ മിഥഃ ആത്മനഃ ॥ 30॥

സ്മരംതഃ സ്മാരയംതഃ ച മിഥഃ അഘൌഘഹരം ഹരിമ് । ഭക്ത്യാ സംജാതയാ ഭക്ത്യാ ബിഭ്രതി ഉത്പുലകാം തനുമ് ॥ 31॥

ക്വചിത് രുദംതി അച്യുതചിംതയാ ക്വചിത് ഹസംതി നംദംതി വദംതി അലൌകികാഃ । നൃത്യംതി ഗായംതി അനുശീലയംതി അജം ഭവംതി തൂഷ്ണീം പരം ഏത്യ നിർവൃതാഃ ॥ 32॥

ഇതി ഭാഗവതാന് ധര്മാന് ശിക്ഷന് ഭക്ത്യാ തദുത്ഥയാ । നാരായണപരഃ മായം അംജഃ തരതി ദുസ്തരാമ് ॥ 33॥

രാജാ ഉവാച

നാരായണ അഭിധാനസ്യ ബ്രഹ്മണഃ പരമാത്മനഃ । നിഷ്ഠാം അര്ഹഥ നഃ വക്തും യൂയം ഹി ബ്രഹ്മവിത്തമാഃ ॥ 34

പിപ്പലായനഃ ഉവാച

സ്ഥിതി ഉദ്ഭവപ്രലയഹേതുഃ അഹേതുഃ അസ്യ യത് സ്വപ്നജാഗരസുഷുപ്തിഷു സത് ബഹിഃ ച । ദേഹ ഇംദ്രിയാസുഹൃദയാനി ചരംതി യേന സംജീവിതാനി തത് അവേഹി പരം നരേംദ്ര ॥ 35

ന ഏതത് മനഃ വിശതി വാഗുത ചക്ഷുഃ ആത്മാ പ്രാണേംദ്രിയാണി ച യഥാ അനലം അര്ചിഷഃ സ്വാഃ । ശബ്ദഃ അപി ബോധകനിഷേധതയാ ആത്മമൂലമ് അര്ഥ ഉക്തം ആഹ യദൃതേ ന നിഷേധസിദ്ധിഃ ॥ 36॥

സത്വം രജഃ തമഃ ഇതി ത്രിവൃദേകം ആദൌ സൂത്രം മഹാന് അഹം ഇതി പ്രവദംതി ജീവമ് । ജ്ഞാനക്രിയാ അര്ഥഫലരൂപതയോഃ ഉശക്തി ബ്രഹ്മ ഏവ ഭാതി സത് അസത് ച തയോഃ പരം യത് ॥ 37॥

ന ആത്മാ ജജാന ന മരിഷ്യതി ന ഏധതേ അസൌ ന ക്ഷീയതേ സവനവിത് വ്യഭിചാരിണാം ഹി । സർവത്ര ശസ്വദനപായി ഉപലബ്ധിമാത്രം പ്രാണഃ യഥാ ഇംദ്രിയവലേന വികല്പിതം സത് ॥ 38॥

അംഡേഷു പേശിഷു തരുഷു അവിനിശ്ചിതേഷു പ്രാണഃ ഹി ജീവം ഉപധാവതി തത്ര തത്ര । സന്നേ യത് ഇംദ്രിയഗണേ അഹമി ച പ്രസുപ്തേ കൂടസ്ഥഃ ആശയമൃതേ തത് അനുസ്മൃതിഃ നഃ ॥ 39॥

യഃ ഹി അബ്ജ നാഭ ചരണ ഏഷണയോഃ ഉഭക്ത്യാ ചേതോമലാനി വിധമേത് ഗുണകര്മജാനി । തസ്മിന് വിശുദ്ധഃ ഉപലഭ്യതഃ ആത്മതത്ത്വമ് സാക്ഷാത് യഥാ അമലദൃശഃ സവിതൃപ്രകാശഃ ॥ 40॥

കര്മയോഗം വദത നഃ പുരുഷഃ യേന സംസ്കൃതഃ । വിധൂയ ഇഹ ആശു കര്മാണി നൈഷ്കര്മ്യം വിംദതേ പരമ് ॥ 41॥

ഏവം പ്രശ്നം ഋഷിന് പൂർവം അപൃച്ഛം പിതുഃ അംതികേ । ന അബ്രുവന് ബ്രഹ്മണഃ പുത്രാഃ തത്ര കാരണം ഉച്യതാമ് ॥ 42॥

ആവിര്ഹോത്രഃ ഉവാച

കര്മ അകര്മവികര്മ ഇതി വേദവാദഃ ന ലൌകികഃ । വേദസ്യ ച ഈശ്വരാത്മത്വാത് തത്ര മുഹ്യംതി സൂരയഃ ॥ 43

പരോക്ഷവാദഃ വേദഃ അയം ബാലാനാം അനുശാസനമ് । കര്മമോക്ഷായ കര്മാണി വിധത്തേ ഹി അഗദം യഥാ ॥ 44॥

ന ആചരേത് യഃ തു വേദ ഉക്തം സ്വയം അജ്ഞഃ അജിതേംദ്രിയഃ । വികര്മണാ ഹി അധര്മേണ മൃത്യോഃ മൃത്യും ഉപൈതി സഃ ॥ 45॥

വേദ ഉക്തം ഏവ കുർവാണഃ നിഃസംഗഃ അര്പിതം ഈശ്വരേ । നൈഷ്കര്മ്യാം ലഭതേ സിദ്ധിം രോചനാര്ഥാ ഫലശ്രുതിഃ ॥ 46॥

യഃ ആശു ഹൃദയഗ്രംഥിം നിര്ജിഹീഷുഃ പരാത്മനഃ । വിധിനാ ഉപചരേത് ദേവം തംത്ര ഉക്തേന ച കേശവമ് ॥ 47॥

ലബ്ധ അനുഗ്രഹഃ ആചാര്യാത് തേന സംദര്ശിതാഗമഃ । മഹാപുരുഷം അഭ്യര്ചേത് മൂര്ത്യാ അഭിമതയാ ആത്മനഃ ॥ 48॥

ശുചിഃ സംമുഖം ആസീനഃ പ്രാണസംയമനാദിഭിഃ । പിംഡം വിശോധ്യ സംന്യാസകൃതരക്ഷഃ അര്ചയേത് ഹരിമ് ॥ 49॥

അര്ചാദൌ ഹൃദയേ ച അപി യഥാലബ്ധ ഉപചാരകൈഃ । ദ്രവ്യക്ഷിതിആത്മലിംഗാനി നിഷ്പാദ്യ പ്രോക്ഷ്യ ച ആസനമ് ॥ 50॥

പാദ്യാദീന് ഉപകല്പ്യാ അഥ സംനിധാപ്യ സമാഹിതഃ । ഹൃത് ആദിഭിഃ കൃതന്യാസഃ മൂലമംത്രേണ ച അര്ചയേത് ॥ 51॥

സാംഗോപാംഗാം സപാര്ഷദാം താം താം മൂര്തിം സ്വമംത്രതഃ । പാദ്യ അര്ഘ്യാചമനീയാദ്യൈഃ സ്നാനവാസഃവിഭൂഷണൈഃ ॥ 52॥

ഗംധമാല്യാക്ഷതസ്രഗ്ഭിഃ ധൂപദീപഹാരകൈഃ । സാംഗം സംപൂജ്യ വിധിവത് സ്തവൈഃ സ്തുത്വാ നമേത് ഹരിമ് ॥ 53॥

ആത്മാം തന്മയം ധ്യായന് മൂര്തിം സംപൂജയേത് ഹരേഃ । ശേഷാം ആധായ ശിരസി സ്വധാമ്നി ഉദ്വാസ്യ സത്കൃതമ് ॥ 54॥

ഏവം അഗ്നി അര്കതോയാദൌ അതിഥൌ ഹൃദയേ ച യഃ । യജതി ഈശ്വരം ആത്മാനം അചിരാത് മുച്യതേ ഹി സഃ ॥ 55॥

ഇതി ശ്രീമദ്ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാമേകാദശസ്കംധേ നിമിജായംതസംവാദേ മായാകര്മബ്രഹ്മനിരൂപണം തൃതീയോഽധ്യായഃ ॥

Browse Related Categories: