Devi · Traditional devotional text · Source: vignanam.org (Traditional devotional text (public-domain shlokas))
(śrīdēvībhāgavataṃ, dvādaśa skandhaṃ, ēkādaśō'dhyāyaḥ, maṇidvīpa varṇana - 2)
vyāsa uvācha
puṣparāgamayādagrē kuṅkumāruṇavigrahaḥ । padmarāgamayaḥ sālō madhyē bhūśchaivatādṛśī ॥ 1
daśayōjanavāndairghyē gōpuradvārasaṃyutaḥ । tanmaṇistambhasaṃyuktā maṇḍapāḥ śataśō nṛpa ॥ 2 ॥
madhyē bhuvisamāsīnāśchatuḥṣaṣṭimitāḥ kalāḥ । nānāyudhadharāvīrā ratnabhūṣaṇabhūṣitāḥ ॥ 3 ॥
pratyēkalōkastāsāṃ tu tattallōkasyanāyakāḥ । samantātpadmarāgasya parivāryasthitāḥ sadā ॥ 4 ॥
svasvalōkajanairjuṣṭāḥ svasvavāhanahētibhiḥ । tāsāṃ nāmāni vakṣyāmi śṛṇu tvaṃ janamējaya ॥ 5 ॥
piṅgaḻākṣī viśālākṣī samṛddhi vṛddhirēva cha । śraddhā svāhā svadhābhikhyā māyā sañjñā vasundharā ॥ 6 ॥
trilōkadhātrī sāvitrī gāyatrī tridaśēśvarī । surūpā bahurūpā cha skandamātā'chyutapriyā ॥ 7 ॥
Offered for worship and study, not as prediction. Non-commercial.
vimalā chāmalā tadvadaruṇī punarāruṇī । prakṛtirvikṛtiḥ sṛṣṭiḥ sthitiḥ saṃhṛtirēva cha ॥ 8 ॥
sandhyāmātā satī haṃsī mardikā vajrikā parā । dēvamātā bhagavatī dēvakī kamalāsanā ॥ 9 ॥
trimukhī saptamukhyanyā surāsuravimardinī । lambōṣṭī chōrdhvakēśī cha bahuśīrṣā vṛkōdarī ॥ 10 ॥
ratharēkhāhvayā paśchāchChaśirēkhā tathā parā । gaganavēgā pavanavēgā chaiva tataḥ param ॥ 11 ॥
agrē bhuvanapālā syāttatpaśchānmadanāturā । anaṅgānaṅgamathanā tathaivānaṅgamēkhalā ॥ 12 ॥
anaṅgakusumā paśchādviśvarūpā surādikā । kṣayaṅkarī bhavēchChakti rakṣōbhyā cha tataḥ param ॥ 13 ॥
satyavādinyatha prōktā bahurūpā śuchivratā । udārākhyā cha vāgīśī chatuṣṣaṣṭimitāḥ smṛtāḥ ॥ 14 ॥
jvalajjihvānanāḥ sarvāvamantyō vahnimulbaṇam । jalaṃ pibāmaḥ sakalaṃ saṃharāmōvibhāvasum ॥ 15 ॥
pavanaṃ stambhayāmōdya bhakṣayāmō'khilaṃ jagat । iti vāchaṃ saṅgiratē krōdha saṃraktalōchanāḥ ॥ 16 ॥
chāpabāṇadharāḥ sarvāyuddhāyaivōtsukāḥ sadā । daṃṣṭrā kaṭakaṭārāvairbadhirīkṛta diṅmukhāḥ ॥ 17 ॥
piṅgōrdhvakēśyaḥ samprōktāśchāpabāṇakarāḥ sadā । śatākṣauhiṇikā sēnāpyēkaikasyāḥ prakīrtitā ॥ 18 ॥
ēkaika śaktēḥ sāmarthyaṃ lakṣabrahmāṇḍanāśanē । śatākṣauhiṇikāsēnā tādṛśī nṛpa sattama ॥ 19 ॥
kiṃ na kuryājjagatyasminnaśakyaṃ vaktumēva tat । sarvāpi yuddhasāmagrī tasminsālē sthitā munē ॥ 20 ॥
rathānāṃ gaṇanā nāsti hayānāṃ kariṇāṃ tathā ॥ śastrāṇāṃ gaṇanā tadvadgaṇānāṃ gaṇanā tathā ॥ 21 ॥
padmarāgamayādagrē gōmēdamaṇinirmitaḥ । daśayōjanadairghyēṇa prākārō vartatē mahān ॥ 22 ॥
bhāsvajjapāprasūnābhō madhyabhūstasya tādṛśī । gōmēdakalpitānyēva tadvāsi sadanāni cha ॥ 23 ॥
pakṣiṇaḥ stambhavaryāścha vṛkṣāvāpyaḥ sarāṃsi cha । gōmēdakalpitā ēva kuṅkumāruṇavigrahāḥ ॥ 24 ॥
tanmadhyasthā mahādēvyō dvātriṃśachChaktayaḥ smṛtāḥ । nānā śastrapraharaṇā gōmēdamaṇibhūṣitāḥ ॥ 25 ॥
pratyēka lōka vāsinyaḥ parivārya samantataḥ । gōmēdasālē sannaddhā piśāchavadanā nṛpa ॥ 26 ॥
svarlōkavāsibhirnityaṃ pūjitāśchakrabāhavaḥ । krōdharaktēkṣaṇā bhindhi pacha chChindhi dahēti cha ॥ 27 ॥
vadanti satataṃ vāchaṃ yuddhōtsukahṛdantarāḥ । ēkaikasyā mahāśaktērdaśākṣauhiṇikā matā ॥ 28 ॥
sēnā tatrāpyēkaśaktirlakṣabrahmāṇḍanāśinī । tādṛśīnāṃ mahāsēnā varṇanīyā kathaṃ nṛpa ॥ 29 ॥
rathānāṃ naiva gaṇānā vāhanānāṃ tathaiva cha । sarvayuddhasamārambhastatra dēvyā virājatē ॥ 30 ॥
tāsāṃ nāmāni vakṣyāmi pāpanāśakarāṇi cha । vidyā hrī puṣṭa yaḥ prajñā sinīvālī kuhūstathā ॥ 31 ॥
rudrāvīryā prabhānandā pōṣiṇī ṛddhidā śubhā । kālarātrirmahārātrirbhadrakālī kapardinī ॥ 32 ॥
vikṛtirdaṇḍimuṇḍinyau sēndukhaṇḍā śikhaṇḍinī । niśumbhaśumbhamathinī mahiṣāsuramardinī ॥ 33 ॥
indrāṇī chaiva rudrāṇī śaṅkarārdhaśarīriṇī । nārī nārāyaṇī chaiva triśūlinyapi pālinī ॥ 34 ॥
ambikāhlādinī paśchādityēvaṃ śaktayaḥ smṛtāḥ । yadyētāḥ kupitā dēvyastadā brahmāṇḍanāśanam ॥ 35 ॥
parājayō na chaitāsāṃ kadāchitkvachidasti hi । gōmēdakamayādagrē sadvajramaṇinirmitaḥ ॥ 36 ॥
daśayōjana tuṅgō'sau gōpuradvārasaṃyutaḥ । kapāṭaśṛṅkhalābaddhō navavṛkṣa samujjvalaḥ ॥ 37 ॥
sālastanmadhyabhūmyādi sarvaṃ hīramayaṃ smṛtam । gṛhāṇivīthayō rathyā mahāmārgāṃ gaṇāni cha ॥ 38 ॥
vṛkṣālavāla taravaḥ sāraṅgā api tādṛśāḥ । dīrghikāśrēṇayōvāpyastaḍāgāḥ kūpa saṃyutāḥ ॥ 39 ॥
tatra śrībhuvanēśvaryā vasanti parichārikāḥ । ēkaikā lakṣadāsībhiḥ sēvitā madagarvitāḥ ॥ 40 ॥
tālavṛntadharāḥ kāśchichchaṣakāḍhya karāmbujāḥ । kāśchittāmbūlapātrāṇi dhārayantyō'tigarvitāḥ ॥ 41 ॥
kāśchittachChatradhāriṇyaśchāmarāṇāṃ vidhārikāḥ । nānā vastradharāḥ kāśchitkāśchitpuṣpa karāmbujāḥ ॥ 42 ॥
nānādarśakarāḥ kāśchitkāśchitkuṅkumalēpanam । dhārayantyaḥ kajjalaṃ cha sindūra chaṣakaṃ parāḥ ॥ 43 ॥
kāśchichchitraka nirmātryaḥ pāda saṃvāhanē ratāḥ । kāśchittu bhūṣākāriṇyō nānā bhūṣādharāḥ parāḥ ॥ 44 ॥
puṣpabhūṣaṇa nirmātryaḥ puṣpaśṛṅgārakārikāḥ । nānā vilāsachaturā bahvya ēvaṃ vidhāḥ parāḥ ॥ 45 ॥
nibaddha paridhānīyā yuvatyaḥ sakalā api । dēvī kṛpā lēśavaśāttuchChīkṛta jagattrayāḥ ॥ 46 ॥
ētā dūtyaḥ smṛtā dēvyaḥ śṛṅgāramadagarvitāḥ । tāsāṃ nāmāni vakṣyāmi śṛṇu mē nṛpasattama ॥ 47 ॥
anaṅgarūpā prathamāpyanaṅgamadanā parā । tṛtīyātu tataḥ prōktā sundarī madanāturā ॥ 48 ॥
tatō bhuvanavēgāsyāttathā bhuvanapālikā । syātsarvaśiśirānaṅgavēdanānaṅgamēkhalā ॥ 49 ॥
vidyuddāmasamānāṅgyaḥ kvaṇatkāñchīguṇānvitāḥ । raṇanmañjīracharaṇā bahirantaritastataḥ ॥ 50 ॥
dhāvamānāstu śōbhantē sarvā vidyullatōpamāḥ । kuśalāḥ sarvakāryēṣu vētrahastāḥ samantataḥ ॥ 51 ॥
aṣṭadikṣutathaitāsāṃ prākārādbahirēva cha । sadanāni virājantē nānā vāhanahētibhiḥ ॥ 52 ॥
vajrasālādagrabhāgē sālō vaidūryanirmitaḥ । daśayōjanatuṅgō'sau gōpuradvārabhūṣitaḥ ॥ 53 ॥
vaidūryabhūmiḥ sarvāpigṛhāṇi vividhāni cha । vīthyō rathyā mahāmārgāḥ sarvē vēdūryanirmitāḥ ॥ 54 ॥
vāpī kūpa taḍāgāścha sravantīnāṃ taṭāni cha । vālukā chaiva sarvā'pi vaidūryamaṇinirmitā ॥ 55 ॥
tatrāṣṭadikṣuparitō brāhmyādīnāṃ cha maṇḍalam । nijairgaṇaiḥ parivṛtaṃ bhrājatē nṛpasattama ॥ 56 ॥
pratibrahmāṇḍamātṛṇāṃ tāḥ samaṣṭaya īritāḥ । brāhmī māhēśvarī chaiva kaumārī vaiṣṇavī tathā ॥57 ॥
vārāhī cha tathēndrāṇī chāmuṇḍāḥ saptamātaraḥ । aṣṭamī tu mahālakṣmīrnāmnā prōktāstu mātaraḥ ॥ 58 ॥
brahmarudrādidēvānāṃ samākārā stutāḥ smṛtāḥ । jagatkaḻyāṇakāriṇyaḥ svasvasēnāsamāvṛtāḥ ॥ 59 ॥
tatsālasya chaturdvārṣu vāhanāni mahēśituḥ । sajjāni nṛpatē santi sālaṅkārāṇi nityaśaḥ ॥ 60 ॥
dantinaḥ kōṭiśō vāhāḥ kōṭiśaḥ śibikāstathā । haṃsāḥ siṃhāścha garuḍā mayūrā vṛṣabhāstathā ॥ 61 ॥
tairyuktāḥ syandanāstadvatkōṭiśō nṛpanandana । pārṣṇigrāhasamāyuktā dhvajairākāśachumbinaḥ ॥ 62 ॥
kōṭiśastu vimānāni nānā chihnānvitāni cha । nānā vāditrayuktāni mahādhvajayutāni cha ॥ 63 ॥
vaidūryamaṇi sālasyāpyagrē sālaḥ paraḥ smṛtaḥ । daśayōjana tuṅgō'sāvindranīlāśmanirmitaḥ ॥ 64 ॥
tanmadhya bhūstathā vīthyō mahāmārgā gṛhāṇi cha । vāpī kūpa taḍāgāścha sarvē tanmaṇinirmitāḥ ॥ 65 ॥
tatra padma tu samprōktaṃ bahuyōjana vistṛtam । ṣōḍaśāraṃ dīpyamānaṃ sudarśanamivāparam ॥ 66 ॥
tatra ṣōḍaśaśaktīnāṃ sthānāni vividhāni cha । sarvōpaskarayuktāni samṛddhāni vasanti hi ॥ 67 ॥
tāsāṃ nāmāni vakṣyāmi śṛṇu mē nṛpasattama । karāḻī vikarāḻī cha tathōmā cha sarasvatī ॥ 68 ॥
śrī durgōṣā tathā lakṣmīḥ śrutiśchaiva smṛtirdhṛtiḥ । śraddhā mēdhā matiḥ kāntirāryā ṣōḍaśaśaktayaḥ ॥ 69 ॥
nīlajīmūtasaṅkāśāḥ karavāla karāmbujāḥ । samāḥ khēṭakadhāriṇyō yuddhōpakrānta mānasāḥ ॥ 70 ॥
sēnānyaḥ sakalā ētāḥ śrīdēvyā jagadīśituḥ । pratibrahmāṇḍasaṃsthānāṃ śaktīnāṃ nāyikāḥ smṛtāḥ ॥ 71 ॥
brahmāṇḍakṣōbhakāriṇyō dēvī śaktyupabṛṃhitāḥ । nānā rathasamārūḍhā nānā śaktibhiranvitāḥ ॥ 72 ॥
ētatparākramaṃ vaktuṃ sahasrāsyō'pi na kṣamaḥ । indranīlamahāsālādagrē tu bahuvistṛtaḥ ॥ 73 ॥
muktāprākāra uditō daśayōjana dairghyavān । madhyabhūḥ pūrvavatprōktā tanmadhyē'ṣṭadaḻāmbujam ॥ 74 ॥
muktāmaṇigaṇākīrṇaṃ vistṛtaṃ tu sakēsaram । tatra dēvīsamākārā dēvyāyudhadharāḥ sadā ॥ 75 ॥
samprōktā aṣṭamantriṇyō jagadvārtāprabōdhikāḥ । dēvīsamānabhōgāstā iṅgitajñāstupaṇḍitāḥ ॥ 76 ॥
kuśalāḥ sarvakāryēṣu svāmikāryaparāyaṇāḥ । dēvyabhiprāya bōdhyastāśchaturā atisundarāḥ ॥ 77 ॥
nānā śaktisamāyuktāḥ pratibrahmāṇḍavartinām । prāṇināṃ tāḥ samāchāraṃ jñānaśaktyāvidanti cha ॥ 78 ॥
tāsāṃ nāmāni vakṣyāmi mattaḥ śṛṇu nṛpōttama । anaṅgakusumā prōktāpyanaṅgakusumāturā ॥ 79 ॥
anaṅgamadanā tadvadanaṅgamadanāturā । bhuvanapālā gaganavēgā chaiva tataḥ param ॥ 80 ॥
śaśirēkhā cha gaganarēkhā chaiva tataḥ param । pāśāṅkuśavarābhītidharā aruṇavigrahāḥ ॥ 81 ॥
viśvasambandhinīṃ vārtāṃ bōdhayanti pratikṣaṇam । muktāsālādagrabhāgē mahāmārakatō paraḥ ॥ 82 ॥
sālōttamaḥ samuddiṣṭō daśayōjana dairghyavān । nānā saubhāgyasaṃyuktō nānā bhōgasamanvitaḥ ॥ 83 ॥
madhyabhūstādṛśī prōktā sadanāni tathaiva cha । ṣaṭkōṇamatravistīrṇaṃ kōṇasthā dēvatāḥ śṛṇuḥ ॥ 84 ॥
pūrvakōṇē chaturvaktrō gāyatrī sahitō vidhiḥ । kuṇḍikākṣaguṇābhīti daṇḍāyudhadharaḥ paraḥ ॥ 85 ॥
tadāyudhadharā dēvī gāyatrī paradēvatā । vēdāḥ sarvē mūrtimantaḥ śāstrāṇi vividhāni cha ॥ 86 ॥
smṛtayaścha purāṇāni mūrtimanti vasanti hi । yē brahmavigrahāḥ santi gāyatrīvigrahāścha yē ॥ 87 ॥
vyāhṛtīnāṃ vigrahāścha tē nityaṃ tatra santi hi । rakṣaḥ kōṇē śaṅkhachakragadāmbuja karāmbujā ॥ 88 ॥
sāvitrī vartatē tatra mahāviṣṇuścha tādṛśaḥ । yē viṣṇuvigrahāḥ santi matsyakūrmādayōkhilāḥ ॥ 89 ॥
sāvitrī vigrahā yē cha tē sarvē tatra santi hi । vāyukōṇē paraśvakṣamālābhayavarānvitaḥ ॥ 90 ॥
mahārudrō vartatē'tra sarasvatyapi tādṛśī । yē yē tu rudrabhēdāḥ syurdakṣiṇāsyādayō nṛpa ॥ 91 ॥
gaurī bhēdāścha yē sarvē tē tatra nivasanti hi । chatuḥṣaṣṭyāgamā yē cha yē chānyēpyāgamāḥ smṛtāḥ ॥ 92 ॥
tē sarvē mūrtimantaścha tatra vai nivasanti hi । agnikōṇē ratnakumbhaṃ tathā maṇikaraṇḍakam ॥ 93 ॥
dadhānō nijahastābhyāṃ kubērō dhanadāyakaḥ । nānā vīthī samāyuktō mahālakṣmīsamanvitaḥ ॥ 94 ॥
dēvyā nidhipatistvāstē svaguṇaiḥ parivēṣṭitaḥ । vāruṇē tu mahākōṇē madanō ratisaṃyutaḥ ॥ 95 ॥
pāśāṅkuśadhanurbāṇadharō nityaṃ virājatē । śṛṅgāramūrtimantastu tatra sannihitāḥ sadā ॥ 96 ॥
īśānakōṇē vighnēśō nityaṃ puṣṭisamanvitaḥ । pāśāṅkuśadharō vīrō vighnahartā virājatē ॥ 97 ॥
vibhūtayō gaṇēśasya yāyāḥ santi nṛpōttama । tāḥ sarvā nivasantyatra mahaiśvaryasamanvitāḥ ॥ 98 ॥
pratibrahmāṇḍasaṃsthānāṃ brahmādīnāṃ samaṣṭayaḥ । ētē brahmādayaḥ prōktāḥ sēvantē jagadīśvarīm ॥ 99 ॥
mahāmārakatasyāgrē śatayōjana dairghyavān । pravālaśālōstyaparaḥ kuṅkumāruṇavigrahaḥ ॥ 100 ॥
madhyabhūstādṛśī prōktā sadanāni cha pūrvavat । tanmadhyē pañchabhūtānāṃ svāminyaḥ pañcha santi cha ॥ 101 ॥
hṛllēkhā gaganā raktā chaturthī tu karāḻikā । mahōchChuṣmā pañchamī cha pañchabhūtasamaprabhāḥ ॥ 102 ॥
pāśāṅkuśavarābhītidhāriṇyōmitabhūṣaṇāḥ । dēvī samānavēṣāḍhyā navayauvanagarvitāḥ ॥ 103 ॥
pravālaśālādagrē tu navaratna vinirmitaḥ । bahuyōjanavistīrṇō mahāśālō'sti bhūmipa ॥ 104 ॥
tatra chāmnāyadēvīnāṃ sadanāni bahūnyapi । navaratnamayānyēva taḍāgāścha sarāṃsi cha ॥ 105 ॥
śrīdēvyā yē'vatārāḥ syustē tatra nivasanti hi । mahāvidyā mahābhēdāḥ santi tatraiva bhūmipa ॥ 106 ॥
nijāvaraṇadēvībhirnijabhūṣaṇavāhanaiḥ । sarvadēvyō virājantē kōṭisūryasamaprabhāḥ ॥ 107 ॥
saptakōṭi mahāmantradēvatāḥ santi tatra hi । navaratnamayādagrē chintāmaṇigṛhaṃ mahat ॥ 108 ॥
tatra tyaṃ vastu mātraṃ tu chintāmaṇi vinirmitam । sūryōdgārōpalaistadvachchandrōdgārōpalaistathā ॥ 109 ॥
vidyutprabhōpalaiḥ stambhāḥ kalpitāstu sahasraśaḥ । yēṣāṃ prabhābhirantasthaṃ vastu kiñchinna dṛśyatē ॥ 110 ॥
iti śrīdēvībhāgavatē mahāpurāṇē dvādaśaskandhē ēkādaśō'dhyāyaḥ ।
Browse Related Categories: