ಭರ್ತೃಹರೇಃ ಶತಕ ತ್ರಿಶತಿ - ಶೃಂಗಾರ ಶತಕಂ

ಭ್ರೂಚಾತುರ್ಯಾತ್ಕುಷ್ಚಿತಾಕ್ಷಾಃ ಕಟಾಕ್ಷಾಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ವಾಚೋ ಲಜ್ಜಿತಾಂತಾಶ್ಚ ಹಾಸಾಃ । ಲೀಲಾಮಂದಂ ಪ್ರಸ್ಥಿತಂ ಚ ಸ್ಥಿತಂ ಚ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಏತದ್ಭೂಷಣಂ ಚಾಯುಧಂ ಚ ॥ 2.3 ॥

ಕ್ವಚಿತ್ಸಭ್ರೂಭಂಗೈಃ ಕ್ವಚಿದಪಿ ಚ ಲಜ್ಜಾಪರಿಗತೈಃ ಕ್ವಚಿದ್ಭೂರಿತ್ರಸ್ತೈಃ ಕ್ವಚಿದಪಿ ಚ ಲೀಲಾವಿಲಲಿತೈಃ । ಕುಮಾರೀಣಾಂ ಏತೈರ್ಮದನಸುಭಗೈರ್ನೇತ್ರವಲಿತೈಃ ಸ್ಫುರನ್ನೀಲಾಬ್ಜಾನಾಂ ಪ್ರಕರಪರಿಕೀರ್ಣಾ ಇವ ದಿಶಃ ॥ 2.4 ॥

ವಕ್ತ್ರಂ ಚಂದ್ರವಿಕಾಸಿ ಪಂಕಜಪರೀಹಾಸಕ್ಷಮೇ ಲೋಚನೇ ವರ್ಣಃ ಸ್ವರ್ಣಂ ಅಪಾಕರಿಷ್ಣುರಲಿನೀಜಿಷ್ಣುಃ ಕಚಾನಾಂ ಚಯಃ । ಬಕ್ಷೋಜಾವಿಭಕುಂಭವಿಭ್ರಮಹರೌ ಗುರ್ವೀ ನಿತಂಬಸ್ಥಲೀ ವಾಚಾಂ ಹಾರಿ ಚ ಮಾರ್ದವಂ ಯುವತೀಷು ಸ್ವಾಭಾವಿಕಂ ಮಂಡನಮ್ ॥ 2.5 ॥

ಸ್ಮಿತಕಿಂಚಿನ್ಮುಗ್ಧಂ ಸರಲತರಲೋ ದೃಷ್ಟಿವಿಭವಃ ಪರಿಸ್ಪಂದೋ ವಾಚಾಂ ಅಭಿನವವಿಲಾಸೋಕ್ತಿಸರಸಃ । ಗತಾನಾಂ ಆರಂಭಃ ಕಿಸಲಯಿತಲೀಲಾಪರಿಕರಃ ಸ್ಪೃಶಂತ್ಯಾಸ್ತಾರುಣ್ಯಂ ಕಿಂ ಇವ ನ ಹಿ ರಮ್ಯಂ ಮೃಗದೃಶಃ ॥ 2.6 ॥

ದ್ರಷ್ಟವ್ಯೇಷು ಕಿಂ ಉತ್ತಮಂ ಮೃಗದೃಶಃ ಪ್ರೇಮಪ್ರಸನ್ನಂ ಮುಖಂ ಘ್ರಾತವೇಷ್ವಪಿ ಕಿಂ ತದ್​ಆಸ್ಯಪವನಃ ಶ್ರವ್ಯೇಷು ಕಿಂ ತದ್ವಚಃ । ಕಿಂ ಸ್ವಾದ್ಯೇಷು ತದ್​ಓಷ್ಠಪಲ್ಲವರಸಃ ಸ್ಪೃಶ್ಯೇಷು ಕಿಂ ತದ್ವಪುರ್ಧ್ಯೇಯಂ ಕಿಂ ನವಯೌವನೇ ಸಹೃದಯೈಃ ಸರ್ವತ್ರ ತದ್ವಿಭ್ರಮಾಃ ॥ 2.7 ॥

ಏತಾಶ್ಚಲದ್ವಲಯಸಂಹತಿಮೇಖಲೋತ್ಥಝಂಕಾರ ನೂಪುರಪರಾಜಿತರಾಜಹಂಸ್ಯಃ । ಕುರ್ವಂತಿ ಕಸ್ಯ ನ ಮನೋ ವಿವಶಂ ತರುಣ್ಯೋ ವಿತ್ರಸ್ತಮುಗ್ಧಹರಿಣೀಸದೃಶೈಃ ಕಟಾಕ್ಷೈಃ ॥ 2.8 ॥

ಕುಂಕುಮಪಂಕಕಲಂಕಿತದೇಹಾ ಗೌರಪಯೋಧರಕಂಪಿತಹಾರಾ । ನೂಪುರಹಂಸರಣತ್ಪದ್ಮಾ ಕಂ ನ ವಶೀಕುರುತೇ ಭುವಿ ರಾಮಾ ॥ 2.9 ॥

ನೂನಂ ಹಿ ತೇ ಕವಿವರಾ ವಿಪರೀತವಾಚೋ ಯೇ ನಿತ್ಯಂ ಆಹುರಬಲಾ ಇತಿ ಕಾಮಿನೀಸ್ತಾಃ । ಯಾಭಿರ್ವಿಲೋಲಿತರತಾರಕದೃಷ್ಟಿಪಾತೈಃ ಶಕ್ರಾದಯೋಽಪಿ ವಿಜಿತಾಸ್ತ್ವಬಲಾಃ ಕಥಂ ತಾಃ ॥ 2.10 ॥

ನೂನಂ ಆಜ್ಞಾಕರಸ್ತಸ್ಯಾಃ ಸುಭ್ರುವೋ ಮಕರಧ್ವಜಃ । ಯತಸ್ತನ್ನೇತ್ರಸಂಚಾರಸೂಚಿತೇಷು ಪ್ರವರ್ತತೇ ॥ 2.11 ॥

ಕೇಶಾಃ ಸಂಯಮಿನಃ ಶ್ರುತೇರಪಿ ಪರಂ ಪಾರಂ ಗತೇ ಲೋಚನೇ ಅಂತರ್ವಕ್ತ್ರಂ ಅಪಿ ಸ್ವಭಾವಶುಚಿಭೀಃ ಕೀರ್ಣಂ ದ್ವಿಜಾನಾಂ ಗಣೈಃ । ಮುಕ್ತಾನಾಂ ಸತತಾಧಿವಾಸರುಚಿರೌ ವಕ್ಷೋಜಕುಂಭಾವಿಮಾವಿತ್ಥಂ ತನ್ವಿ ವಪುಃ ಪ್ರಶಾಂತಂ ಅಪಿ ತೇರಾಗಂ ಕರೋತ್ಯೇವ ನಃ ॥ 2.12 ॥

ಮುಗ್ಧೇ ಧಾನುಷ್ಕತಾ ಕೇಯಂ ಅಪೂರ್ವಾ ತ್ವಯಿ ದೃಶ್ಯತೇ । ಯಯಾ ವಿಧ್ಯಸಿ ಚೇತಾಂಸಿ ಗುಣೈರೇವ ನ ಸಾಯಕೈಃ ॥ 2.13 ॥

ಸತಿ ಪ್ರದೀಪೇ ಸತ್ಯಗ್ನೌ ಸತ್ಸು ತಾರಾರವೀಂದುಷು । ವಿನಾ ಮೇ ಮೃಗಶಾವಾಕ್ಷ್ಯಾ ತಮೋಭೂತಂ ಇದಂ ಜಗತ್ ॥ 2.14 ॥

ಉದ್ವೃತ್ತಃ ಸ್ತನಭಾರ ಏಷ ತರಲೇ ನೇತ್ರೇ ಚಲೇ ಭ್ರೂಲತೇ ರಾಗಾಧಿಷ್ಠಿತಂ ಓಷ್ಠಪಲ್ಲವಂ ಇದಂ ಕುರ್ವಂತು ನಾಮ ವ್ಯಥಾಮ್ । ಸೌಭಾಗ್ಯಾಕ್ಷರಮಾಲಿಕೇವ ಲಿಖಿತಾ ಪುಷ್ಪಾಯುಧೇನ ಸ್ವಯಂ ಮಧ್ಯಸ್ಥಾಪಿ ಕರೋತಿ ತಾಪಂ ಅಧಿಕಂ ರೋಮಾವಲಿಃ ಕೇನ ಸಾ ॥ 2.15 ॥

ಮುಖೇನ ಚಂದ್ರಕಾಂತೇನ ಮಹಾನೀಲೈಃ ಶಿರೋರುಹೈಃ । ಕರಾಭ್ಯಾಂ ಪದ್ಮರಾಗಾಭ್ಯಾಂ ರೇಜೇ ರತ್ನಮಯೀವ ಸಾ ॥ 2.16 ॥

ಗುರುಣಾ ಸ್ತನಭಾರೇಣ ಮುಖಚಂದ್ರೇಣ ಭಾಸ್ವತಾ । ಶನೈಶ್ಚರಾಭ್ಯಾಂ ಪಾದಾಭ್ಯಾಂ ರೇಜೇ ಗ್ರಹಮಯೀವ ಸಾ ॥ 2.17 ॥

ತಸ್ಯಾಃ ಸ್ತನೌ ಯದಿ ಘನೌ ಜಘನಂ ಚ ಹಾರಿ ವಕ್ತ್ರಂ ಚ ಚಾರು ತವ ಚಿತ್ತ ಕಿಂ ಆಕುಲತ್ವಮ್ । ಪುಣ್ಯಂ ಕುರುಷ್ವ ಯದಿ ತೇಷು ತವಾಸ್ತಿ ವಾಂಛಾ ಪುಣ್ಯೈರ್ವಿನಾ ನ ಹಿ ಭವಂತಿ ಸಮೀಹಿತಾರ್ಥಾಃ ॥ 2.18 ॥

ಇಮೇ ತಾರುಣ್ಯಶ್ರೀನವಪರಿಮಲಾಃ ಪ್ರೌಢಸುರತಪ್ರತಾಪ ಪ್ರಾರಂಭಾಃ ಸ್ಮರವಿಜಯದಾನಪ್ರತಿಭುವಃ । ಚಿರಂ ಚೇತಶ್ಚೋರಾ ಅಭಿನವವಿಕಾರೈಕಗುರವೋ ವಿಲಾಸವ್ಯಾಪಾರಾಃ ಕಿಂ ಅಪಿ ವಿಜಯಂತೇ ಮೃಗದೃಶಾಮ್ ॥ 2.19 ॥

ಪ್ರಣಯಮಧುರಾಃ ಪ್ರೇಮೋದ್ಗಾರಾ ರಸಾಶ್ರಯತಾಂ ಗತಾಃ ಫಣಿತಿಮಧುರಾ ಮುಗ್ಧಪ್ರಾಯಾಃ ಪ್ರಕಾಶಿತಸಮ್ಮದಾಃ । ಪ್ರಕೃತಿಸುಭಗಾ ವಿಸ್ರಂಭಾರ್ದ್ರಾಃ ಸ್ಮರೋದಯದಾಯಿನೀ ರಹಸಿ ಕಿಂ ಅಪಿ ಸ್ವೈರಾಲಾಪಾ ಹರಂತಿ ಮೃಗೀದೃಶಾಮ್ ॥ 2.20 ॥

ವಿಶ್ರಮ್ಯ ವಿಶ್ರಮ್ಯ ವನದ್ರುಮಾಣಾಂ ಛಾಯಾಸು ತನ್ವೀ ವಿಚಚಾರ ಕಾಚಿತ್ । ಸ್ತನೋತ್ತರೀಯೇಣ ಕರೋದ್ಧೃತೇನ ನಿವಾರಯಂತೀ ಶಶಿನೋ ಮಯೂಖಾನ್ ॥ 2.21 ॥

ಅದರ್ಶನೇ ದರ್ಶನಮಾತ್ರಕಾಮಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪರಿಷ್ವಂಗಸುಖೈಕಲೋಲಾ । ಆಲಿಂಗಿತಾಯಾಂ ಪುನರಾಯತಾಕ್ಷ್ಯಾಮಾಶಾಸ್ಮಹೇ ವಿಗ್ರಹಯೋರಭೇದಮ್ ॥ 2.22 ॥

ಮಾಲತೀ ಶಿರಸಿ ಜೃಂಭಣಂ ಮುಖೇ ಚಂದನಂ ವಪುಷಿ ಕುಂಕುಮಾವಿಲಮ್ । ವಕ್ಷಸಿ ಪ್ರಿಯತಮಾ ಮದಾಲಸಾ ಸ್ವರ್ಗ ಏಷ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಆಗಮಃ ॥ 2.23 ॥

ಪ್ರಾಙ್ಮಾಂ ಏತಿ ಮನಾಗನಾಗತರಸಂ ಜಾತಾಭಿಲಾಷಾಂ ತತಃ ಸವ್ರೀಡಂ ತದನು ಶ್ಲಥೋದ್ಯಮಂ ಅಥ ಪ್ರಧ್ವಸ್ತಧೈರ್ಯಂ ಪುನಃ । ಪ್ರೇಮಾರ್ದ್ರಂ ಸ್ಪೃಹಣೀಯನಿರ್ಭರರಹಃ ಕ್ರೀಡಾಪ್ರಗಲ್ಭಂ ತತೋ ನಿಃಸಂಗಾಂಗವಿಕರ್ಷಣಾಧಿಕಸುಖರಮ್ಯಂ ಕುಲಸ್ತ್ರೀರತಮ್ ॥ 2.24 ॥

ಉರಸಿ ನಿಪತಿತಾನಾಂ ಸ್ರಸ್ತಧಮ್ಮಿಲ್ಲಕಾನಾಂ ಮುಕುಲಿತನಯನಾನಾಂ ಕಿಂಚಿದ್​ಉನ್ಮೀಲಿತಾನಾಮ್ । ಉಪರಿ ಸುರತಖೇದಸ್ವಿನ್ನಗಂಡಸ್ಥಲಾನಾಮಧರ ಮಧು ವಧೂನಾಂ ಭಾಗ್ಯವಂತಃ ಪಿಬಂತಿ ॥ 2.25 ॥

ಆಮೀಲಿತನಯನಾನಾಂ ಯಃ ಸುರತರಸೋಽನು ಸಂವಿದಂ ಭಾತಿ । ಮಿಥುರೈರ್ಮಿಥೋಽವಧಾರಿತಮವಿತಥಂ ಇದಂ ಏವ ಕಾಮನಿರ್ಬರ್ಹಣಮ್ ॥ 2.26 ॥

ಇದಂ ಅನುಚಿತಂ ಅಕ್ರಮಶ್ಚ ಪುಂಸಾಂ ಯದಿಹ ಜರಾಸ್ವಪಿ ಮನ್ಮಥಾ ವಿಕಾರಾಃ । ತದಪಿ ಚ ನ ಕೃತಂ ನಿತಂಬಿನೀನಾಂ ಸ್ತನಪತನಾವಧಿ ಜೀವಿತಂ ರತಂ ವಾ ॥ 2.27 ॥

ರಾಜಸ್ತೃಷ್ಣಾಂಬುರಾಶೇರ್ನ ಹಿ ಜಗತಿ ಗತಃ ಕಶ್ಚಿದೇವಾವಸಾನಂ ಕೋ ವಾರ್ಥೋಽರ್ಥೈಃ ಪ್ರಭೂತೈಃ ಸ್ವವಪುಷಿ ಗಲಿತೇ ಯೌವನೇ ಸಾನುರಾಗೇ । ಗಚ್ಛಾಮಃ ಸದ್ಮ ಯಾವದ್ವಿಕಸಿತನಯನೇಂದೀವರಾಲೋಕಿನೀನಾಮಾಕ್ರಮ್ಯಾಕ್ರಮ್ಯ ರೂಪಂ ಝಟಿತಿ ನ ಜರಯಾ ಲುಪ್ಯತೇ ಪ್ರೇಯಸೀನಾಮ್ ॥ 2.28 ॥

ರಾಗಸ್ಯಾಗಾರಂ ಏಕಂ ನರಕಶತಮಹಾದುಃಖಸಂಪ್ರಾಪ್ತಿಹೇತುರ್ಮೋಹಸ್ಯೋತ್ಪತ್ತಿ ಬೀಜಂ ಜಲಧರಪಟಲಂ ಜ್ಞಾನತಾರಾಧಿಪಸ್ಯ । ಕಂದರ್ಪಸ್ಯೈಕಮಿತ್ರಂ ಪ್ರಕಟಿತವಿವಿಧಸ್ಪಷ್ಟದೋಷಪ್ರಬಂಧಂ ಲೋಕೇಽಸ್ಮಿನ್ನ ಹ್ಯರ್ಥವ್ರಜಕುಲಭವನಯೌವನಾದನ್ಯದಸ್ತಿ ॥ 2.29 ॥

ಶೃಂಗಾರದ್ರುಮನೀರದೇ ಪ್ರಸೃಮರಕ್ರೀಡಾರಸಸ್ರೋತಸಿ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನಪ್ರಿಯಬಾಂಧವೇ ಚತುರವಾಙ್ಮುಕ್ತಾಫಲೋದನ್ವತಿ । ತನ್ವೀನೇತ್ರಚಕೋರಪಾವನವಿಧೌ ಸೌಭಾಗ್ಯಲಕ್ಷ್ಮೀನಿಧೌ ಧನ್ಯಃ ಕೋಽಪಿ ನ ವಿಕ್ರಿಯಾಂ ಕಲಯತಿ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ನವೇ ಯೌವನೇ ॥ 2.30 ॥

ಸಂಸಾರೇಽಸ್ಮಿನ್ನಸಾರೇ ಕುನೃಪತಿಭವನದ್ವಾರಸೇವಾಕಲಂಕವ್ಯಾಸಂಗ ವ್ಯಸ್ತಧೈರ್ಯಂ ಕಥಂ ಅಮಲಧಿಯೋ ಮಾನಸಂ ಸಂವಿದಧ್ಯುಃ । ಯದ್ಯೇತಾಃ ಪ್ರೋದ್ಯದ್​ಇಂದುದ್ಯುತಿನಿಚಯಭೃತೋ ನ ಸ್ಯುರಂಭೋಜನೇತ್ರಾಃ ಪ್ರೇಂಖತ್ಕಾಂಚೀಕಲಾಪಾಃ ಸ್ತನಭರವಿನಮನ್ಮಧ್ಯಭಾಜಸ್ತರುಣ್ಯಃ ॥ 2.31 ॥

ಸಿದ್ಧಾಧ್ಯಾಸಿತಕಂದರೇ ಹರವೃಷಸ್ಕಂಧಾವರುಗ್ಣದ್ರುಮೇ ಗಂಗಾಧೌತಶಿಲಾತಲೇ ಹಿಮವತಃ ಸ್ಥಾನೇ ಸ್ಥಿತೇ ಶ್ರೇಯಸಿ । ಕಃ ಕುರ್ವೀತ ಶಿರಃ ಪ್ರಣಾಮಮಲಿನಂ ಮ್ಲಾನಂ ಮನಸ್ವೀ ಜನೋ ಯದ್ವಿತ್ರಸ್ತಕುರಂಗಶಾವನಯನಾ ನ ಸ್ಯುಃ ಸ್ಮರಾಸ್ತ್ರಂ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ॥ 2.32 ॥

ಸಂಸಾರ ತವ ಪರ್ಯಂತಪದವೀ ನ ದವೀಯಸೀ । ಅಂತರಾ ದುಸ್ತರಾ ನ ಸ್ಯುರ್ಯದಿ ತೇ ಮದಿರೇಕ್ಷಣಾಮ್ ॥ 2.33 ॥

ದಿಶ ವನಹರಿಣೀಭ್ಯೋ ವಂಶಕಾಂಡಚ್ಛವೀನಾಂ ಕವಲಂ ಉಪಲಕೋಟಿಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಂ ಕುಶಾನಾಮ್ । ಶಕಯುವತಿಕಪೋಲಾಪಾಂಡುತಾಂಬೂಲವಲ್ಲೀದಲಂ ಅರುಣನಖಾಗ್ರೈಃ ಪಾಟಿತಂ ವಾ ವಧೂಭ್ಯಃ ॥ 2.34 ॥

ಅಸಾರಾಃ ಸರ್ವೇ ತೇ ವಿರತಿವಿರಸಾಃ ಪಾಪವಿಷಯಾ ಜುಗುಪ್ಸ್ಯಂತಾಂ ಯದ್ವಾ ನನು ಸಕಲದೋಷಾಸ್ಪದಂ ಇತಿ । ತಥಾಪ್ಯೇತದ್ಭೂಮೌ ನಹಿ ಪರಹಿತಾತ್ಪುಣ್ಯಂ ಅಧಿಕಂ ನ ಚಾಸ್ಮಿನ್ಸಂಸಾರೇ ಕುವಲಯದೃಶೋ ರಮ್ಯಂ ಅಪರಮ್ ॥ 2.35 ॥

ಏತತ್ಕಾಮಫಲೋ ಲೋಕೇ ಯದ್ದ್ವಯೋರೇಕಚಿತ್ತತಾ । ಅನ್ಯಚಿತ್ತಕೃತೇ ಕಾಮೇ ಶವಯೋರಿವ ಸಂಗಮಃ ॥ 2.35.1 ॥

ಮಾತ್ಸರ್ಯಂ ಉತ್ಸಾರ್ಯ ವಿಚಾರ್ಯ ಕಾರ್ಯಮಾರ್ಯಾಃ ಸಮರ್ಯಾದಂ ಇದಂ ವದಂತು । ಸೇವ್ಯಾ ನಿತಂಬಾಃ ಕಿಂ ಉ ಭೂಧರಾಣಾಮತ ಸ್ಮರಸ್ಮೇರವಿಲಾಸಿನೀನಾಮ್ ॥ 2.36 ॥

ಸಂಸಾರೇ ಸ್ವಪ್ನಸಾರೇ ಪರಿಣತಿತರಲೇ ದ್ವೇ ಗತೀ ಪಂಡಿತಾನಾಂ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಾಮೃತಾಂಭಃಪ್ಲವಲಲಿತಧಿಯಾಂ ಯಾತು ಕಾಲಃ ಕಥಂಚಿತ್ । ನೋ ಚೇನ್ಮುಗ್ಧಾಂಗನಾನಾಂ ಸ್ತನಜಘನಘನಾಭೋಗಸಂಭೋಗಿನೀನಾಂ ಸ್ಥೂಲೋಪಸ್ಥಸ್ಥಲೀಷು ಸ್ಥಗಿತಕರತಲಸ್ಪರ್ಶಲೀಲೋದ್ಯಮಾನಾಮ್ ॥ 2.37 ॥

ಆವಾಸಃ ಕ್ರಿಯತಾಂ ಗಂಗೇ ಪಾಪಹಾರಿಣಿ ವಾರಿಣಿ । ಸ್ತನದ್ವಯೇ ತರುಣ್ಯಾ ವಾ ಮನೋಹಾರಿಣಿ ಹಾರಿಣಿ ॥ 2.38 ॥

ಕಿಂ ಇಹ ಬಹುಭಿರುಕ್ತೈರ್ಯುಕ್ತಿಶೂನ್ಯೈಃ ಪ್ರಲಾಪೈರ್ದ್ವಯಂ ಇಹ ಪುರುಷಾಣಾಂ ಸರ್ವದಾ ಸೇವನೀಯಮ್ । ಅಭಿನವಮದಲೀಲಾಲಾಲಸಂ ಸುಂದರೀಣಾಂ ಸ್ತನಭರಪರಿಖಿನ್ನಂ ಯೌವನಂ ವಾ ವನಂ ವಾ ॥ 2.39 ॥

ಸತ್ಯಂ ಜನಾ ವಚ್ಮಿ ನ ಪಕ್ಷಪಾತಾಲ್ ಲೋಕೇಷು ಸಪ್ತಸ್ವಪಿ ತಥ್ಯಂ ಏತತ್ । ನಾನ್ಯನ್ಮನೋಹಾರಿ ನಿತಂಬಿನೀಭ್ಯೋ ದುಃಖೈಕಹೇತುರ್ನ ಚ ಕಶ್ಚಿದನ್ಯಃ ॥ 2.40 ॥

ಕಾಂತೇತ್ಯುತ್ಪಲಲೋಚನೇತಿ ವಿಪುಲಶ್ರೋಣೀಭರೇತ್ಯುನ್ನಮತ್ಪೀನೋತ್ತುಂಗ ಪಯೋಧರೇತಿ ಸಮುಖಾಂಭೋಜೇತಿ ಸುಭ್ರೂರಿತಿ । ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮಾದ್ಯತಿ ಮೋದತೇಽಭಿರಮತೇ ಪ್ರಸ್ತೌತಿ ವಿದ್ವಾನಪಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಾಶುಚಿಭಸ್ತ್ರಿಕಾಂ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ಅಹೋ ಮೋಹಸ್ಯ ದುಶ್ಚೇಷ್ಟಿತಮ್ ॥ 2.41 ॥

ಸ್ಮೃತಾ ಭವತಿ ತಾಪಾಯ ದೃಷ್ಟಾ ಚೋನ್ಮಾದಕಾರಿಣೀ । ಸ್ಪೃಷ್ಟಾ ಭವತಿ ಮೋಹಾಯ ಸಾ ನಾಮ ದಯಿತಾ ಕಥಮ್ ॥ 2.42 ॥

ತಾವದೇವಾಮೃತಮಯೀ ಯಾವಲ್ಲೋಚನಗೋಚರಾ । ಚಕ್ಷುಷ್ಪಥಾದತೀತಾ ತು ವಿಷಾದಪ್ಯತಿರಿಚ್ಯತೇ ॥ 2.43 ॥

ನಾಮೃತಂ ನ ವಿಷಂ ಕಿಂಚಿದೇತಾಂ ಮುಕ್ತ್ವಾ ನಿತಂಬಿನೀಮ್ । ಸೈವಾಮೃತಲತಾ ರಕ್ತಾ ವಿರಕ್ತಾ ವಿಷವಲ್ಲರೀ ॥ 2.44 ॥

ಆವರ್ತಃ ಸಂಶಯಾನಾಂ ಅವಿನಯಭುವನಂ ಪಟ್ಟಣಂ ಸಾಹಸಾನಾಂ ದೋಷಾಣಾಂ ಸನ್ನಿಧಾನಂ ಕಪಟಶತಮಯಂ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಅಪ್ರತ್ಯಯಾನಾಮ್ । ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರಸ್ಯ ವಿಘ್ನೋ ನರಕಪುರಮುಖ ಸರ್ವಮಾಯಾಕರಂಡಂ ಸ್ತ್ರೀಯಂತ್ರಂ ಕೇನ ಸೃಷ್ಟಂ ವಿಷಂ ಅಮೃತಮಯಂ ಪ್ರಾಣಿಲೋಕಸ್ಯ ಪಾಶಃ ॥ 2.45 ॥

ನೋ ಸತ್ಯೇನ ಮೃಗಾಂಕ ಏಷ ವದನೀಭೂತೋ ನ ಚೇಂದೀವರದ್ವಂದ್ವಂ ಲೋಚನತಾಂ ಗತ ನ ಕನಕೈರಪ್ಯಂಗಯಷ್ಟಿಃ ಕೃತಾ । ಕಿಂತ್ವೇವಂ ಕವಿಭಿಃ ಪ್ರತಾರಿತಮನಾಸ್ತತ್ತ್ವಂ ವಿಜಾನನ್ನಪಿ ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಾಸ್ಥಿಮಯಂ ವಪುರ್ಮೃಗದೃಶಾಂ ಮಂದೋ ಜನಃ ಸೇವತೇ ॥ 2.46 ॥

ಲೀಲಾವತೀನಾಂ ಸಹಜಾ ವಿಲಾಸಾಸ್ತ ಏವ ಮೂಢಸ್ಯ ಹೃದಿ ಸ್ಫುರಂತಿ । ರಾಗೋ ನಲಿನ್ಯಾ ಹಿ ನಿಸರ್ಗಸಿದ್ಧಸ್ತತ್ರ ಭ್ರಮ್ತ್ಯೇವ ವೃಥಾ ಷಡ್​ಅಂಘ್ರಿಃ ॥ 2.47 ॥

ಸಂಮೋಹಯಂತಿ ಮದಯಂತಿ ವಿಡಂಬಯಂತಿ ನಿರ್ಭರ್ತ್ಸ್ಯಂತಿ ರಮಯಂತಿ ವಿಷಾದಯಂತಿ । ಏತಾಃ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಸದಯಂ ಹೃದಯಂ ನರಾಣಾಂ ಕಿಂ ನಾಮ ವಾಮನಯನಾ ನ ಸಮಾಚರಂತಿ ॥ 2.47.1 ॥

ಯದೇತತ್ಪೂರ್ಣೇಂದುದ್ಯುತಿಹರಂ ಉದಾರಾಕೃತಿ ಪರಂ ಮುಖಾಬ್ಜಂ ತನ್ವಂಗ್ಯಾಃ ಕಿಲ ವಸತಿ ಯತ್ರಾಧರಮಧು । ಇದಂ ತತ್ಕಿಂ ಪಾಕದ್ರುಮಫಲಂ ಇದಾನೀಂ ಅತಿರಸವ್ಯತೀತೇಽಸ್ಮಿನ್ ಕಾಲೇ ವಿಷಂ ಇವ ಭವಿಷ್ಯ್ತ್ಯಸುಖದಮ್ ॥ 2.48 ॥

ಉನ್ಮೀಲತ್ತ್ರಿವಲೀತರಂಗನಿಲಯಾ ಪ್ರೋತ್ತುಂಗಪೀನಸ್ತನದ್ವಂದ್ವೇನೋದ್ಗತ ಚಕ್ರವಾಕಯುಗಲಾ ವಕ್ತ್ರಾಂಬುಜೋದ್ಭಾಸಿನೀ । ಕಾಂತಾಕಾರಧರಾ ನದೀಯಂ ಅಭಿತಃ ಕ್ರೂರಾತ್ರ ನಾಪೇಕ್ಷತೇ ಸಂಸಾರಾರ್ಣವಮಜ್ಜನಂ ಯದಿ ತದಾ ದೂರೇಣ ಸಂತ್ಯಜ್ಯತಾಮ್ ॥ 2.49 ॥

ಜಲ್ಪಂತಿ ಸಾರ್ಧಂ ಅನ್ಯೇನ ಪಶ್ಯಂತ್ಯನ್ಯಂ ಸವಿಭ್ರಮಾಃ । ಹೃದ್ಗತಂ ಚಿಂತಯಂತ್ಯನ್ಯಂ ಪ್ರಿಯಃ ಕೋ ನಾಮ ಯೋಷಿತಾಮ್ ॥ 2.50 ॥

ಮಧು ತಿಷ್ಠತಿ ವಾಚಿ ಯೋಷಿತಾಂ ಹೃದಿ ಹಾಲಾಹಲಂ ಏವ ಕೇವಲಮ್ । ಅತ​ಏವ ನಿಪೀಯತೇಽಧರೋ ಹೃದಯಂ ಮುಷ್ಟಿಭಿರೇವ ತಾಡ್ಯತೇ ॥ 2.51 ॥

ಅಪಸರ ಸಖೇ ದೂರಾದಸ್ಮಾತ್ಕಟಾಕ್ಷವಿಷಾನಲಾತ್ ಪ್ರಕೃತಿವಿಷಮಾದ್ಯೋಷಿತ್ಸರ್ಪಾದ್ವಿಲಾಸಫಣಾಭೃತಃ । ಇತರಫಣಿನಾ ದಷ್ಟಃ ಶಕ್ಯಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತುಂ ಔಷಧೈಶ್ಚತುರ್ ವನಿತಾಭೋಗಿಗ್ರಸ್ತಂ ಹಿ ಮಂತ್ರಿಣಃ ॥ 2.52 ॥

ವಿಸ್ತಾರಿತಂ ಮಕರಕೇತನಧೀವರೇಣ ಸ್ತ್ರೀಸಂಜ್ಞಿತಂ ಬಡಿಶಂ ಅತ್ರ ಭವಾಂಬುರಾಶೌ । ಯೇನಾಚಿರಾತ್ತದ್​ಅಧರಾಮಿಷಲೋಲಮರ್ತ್ಯ ಮತ್ಸ್ಯಾನ್ವಿಕೃಷ್ಯ ವಿಪಚತ್ಯನುರಾಗವಹ್ನೌ ॥ 2.53 ॥

ಕಾಮಿನೀಕಾಯಕಾಂತಾರೇ ಕುಚಪರ್ವತದುರ್ಗಮೇ । ಮಾ ಸಂಚರ ಮನಃ ಪಾಂಥ ತತ್ರಾಸ್ತೇ ಸ್ಮರತಸ್ಕರಃ ॥ 2.54 ॥

ವ್ಯಾಡೀರ್ಘೇಣ ಚಲೇನ ವಕ್ತ್ರಗತಿನಾ ತೇಜಸ್ವಿನಾ ಭೋಗಿನಾ ನೀಲಾಬ್ಜದ್ಯುತಿನಾಹಿನಾ ಪರಂ ಅಹಂ ದೃಷ್ಟೋ ನ ತಚ್ಚಕ್ಷುಷಾ । ದೃಷ್ಟೇ ಸಂತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕಾ ದಿಶಿ ದಿಶಿ ಪ್ರಾಯೇಣ ಧನಾರ್ಥಿನೋ ಮುಗ್ಧಾಕ್ಷಕ್ಷಣವೀಕ್ಷಿತಸ್ಯ ನ ಹಿ ಮೇ ವೈದ್ಯೋ ನ ಚಾಪ್ಯೌಷಧಮ್ ॥ 2.55 ॥

ಇಹ ಹಿ ಮಧುರಗೀತಂ ನೃತ್ಯಂ ಏತದ್ರಸೋಽಯಂ ಸ್ಫುರತಿ ಪರಿಮಲೋಽಸೌ ಸ್ಪರ್ಶ ಏಷ ಸ್ತನಾನಾಮ್ । ಇತಿ ಹತಪರಮಾರ್ಥೈರಿಂದ್ರಿಯೈರ್ಭ್ರಾಮ್ಯಮಾಣಃ ಸ್ವಹಿತಕರಣಧೂರ್ತೈಃ ಪಂಚಭಿರ್ವಂಚಿತೋಽಸ್ಮಿ ॥ 2.56 ॥

ನ ಗಮ್ಯೋ ಮಂತ್ರಾಣಾಂ ನ ಚ ಭವತಿ ಭೈಷಜ್ಯವಿಷಯೋ ನ ಚಾಪಿ ಪ್ರಧ್ವಂಸಂ ವ್ರಜತಿ ವಿವಿಧೈಃ ಶಾಂತಿಕಶತೈಃ । ಭ್ರಮಾವೇಶಾದಂಗೇ ಕಂ ಅಪಿ ವಿದಧದ್ಭಂಗಂ ಅಸಕೃತ್ ಸ್ಮರಾಪಸ್ಮಾರೋಽಯಂ ಭ್ರಮಯತಿ ದೃಶಂ ಘೂರ್ಣಯತಿ ಚ ॥ 2.57 ॥

ಜಾತ್ಯ್​ಅಂಧಾಯ ಚ ದುರ್ಮುಖಾಯ ಚ ಜರಾಜೀರ್ಣಾ ಖಿಲಾಂಗಾಯ ಚ ಗ್ರಾಮೀಣಾಯ ಚ ದುಷ್ಕುಲಾಯ ಚ ಗಲತ್ಕುಷ್ಠಾಭಿಭೂತಾಯ ಚ । ಯಚ್ಛಂತೀಷು ಮನೋಹರಂ ನಿಜವಪುಲಕ್ಷ್ಮೀಲವಶ್ರದ್ಧಯಾ ಪಣ್ಯಸ್ತ್ರೀಷು ವಿವೇಕಕಲ್ಪಲತಿಕಾಶಸ್ತ್ರೀಷು ರಾಜ್ಯೇತ ಕಃ ॥ 2.58 ॥

ವೇಶ್ಯಾಸೌ ಮದನಜ್ವಾಲಾ ರೂಪೇಽಂಧನವಿವರ್ಧಿತಾ । ಕಾಮಿಭಿರ್ಯತ್ರ ಹೂಯಂತೇ ಯೌವನಾನಿ ಧನಾನಿ ಚ ॥ 2.59 ॥

ಕಶ್ಚುಂಬತಿ ಕುಲಪುರುಷೋ ವೇಶ್ಯಾಧರಪಲ್ಲವಂ ಮನೋಜ್ಞಂ ಅಪಿ । ಚಾರಭಟಚೋರಚೇಟಕನಟವಿಟನಿಷ್ಠೀವನಶರಾವಮ್ ॥ 2.60 ॥

ಧನ್ಯಾಸ್ತ ಏವ ಧವಲಾಯತಲೋಚನಾನಾಂ ತಾರುಣ್ಯದರ್ಪಘನಪೀನಪಯೋಧರಾಣಾಮ್ । ಕ್ಷಾಮೋದರೋಪರಿ ಲಸತ್ತ್ರಿವಲೀಲತಾನಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾಕೃತಿಂ ವಿಕೃತಿಂ ಏತಿ ಮನೋ ನ ಯೇಷಾಮ್ ॥ 2.61 ॥

ಬಾಲೇ ಲೀಲಾಮುಕುಲಿತಂ ಅಮೀ ಮಂಥರಾ ದೃಷ್ಟಿಪಾತಾಃ ಕಿಂ ಕ್ಷಿಪ್ಯಂತೇ ವಿರಮವಿರಮ ವ್ಯರ್ಥ ಏಷ ಶ್ರಮಸ್ತೇ । ಸಂಪ್ರತ್ಯನ್ಯೇ ವಯಂ ಉಪರತಂ ಬಾಲ್ಯಂ ಆಸ್ಥಾ ವನಾಂತೇ ಕ್ಷೀಣೋ ಮೋಹಸ್ತೃಣಂ ಇವ ಜಗಜ್ಜಾಲಂ ಆಲೋಕಯಾಮಃ ॥ 2.62 ॥

ಇಯಂ ಬಾಲಾ ಮಾಂ ಪ್ರತ್ಯನವರತಂ ಇಂದೀವರದಲಪ್ರಭಾ ಚೀರಂ ಚಕ್ಷುಃ ಕ್ಷಿಪತಿ ಕಿಂ ಅಭಿಪ್ರೇತಂ ಅನಯಾ । ಗತೋ ಮೋಹೋಽಸ್ಮಾಕಂ ಸ್ಮರಶಬರಬಾಣವ್ಯತಿಕರಜ್ವರ ಜ್ವಾಲಾ ಶಾಂತಾ ತದಪಿ ನ ವರಾಕೀ ವಿರಮತಿ ॥ 2.63 ॥

ಕಿಂ ಕಂದರ್ಪ ಕರಂ ಕದರ್ಥಯಸಿ ರೇ ಕೋದಂಡಟಂಕಾರಿತಂ ರೇ ರೇ ಕೋಕಿಲ ಕೋಮಲಂ ಕಲರವಂ ಕಿಂ ವಾ ವೃಥಾ ಜಲ್ಪಸಿ । ಮುಗ್ಧೇ ಸ್ನಿಗ್ಧವಿದಗ್ಧಚಾರುಮಧುರೈರ್ಲೋಲೈಃ ಕಟಾಕ್ಷೈರಲಂ ಚೇತಶ್ಚುಂಬಿತಚಂದ್ರಚೂಡಚರಣಧ್ಯಾನಾಮೃತಂ ವರ್ತತೇ ॥ 2.64 ॥

ವಿರಹೇಽಪಿ ಸಂಗಮಃ ಖಲು ಪರಸ್ಪರಂ ಸಂಗತಂ ಮನೋ ಯೇಷಾಮ್ । ಹೃದಯಂ ಅಪಿ ವಿಘಟ್ಟಿತಂ ಚೇತ್ ಸಂಗೀ ವಿರಹಂ ವಿಶೇಷಯತಿ ॥ 2.65 ॥

ಕಿಂ ಗತೇನ ಯದಿ ಸಾ ನ ಜೀವತಿ ಪ್ರಾಣಿತಿ ಪ್ರಿಯತಮಾ ತಥಾಪಿ ಕಿಮ್ । ಇತ್ಯುದೀಕ್ಷ್ಯ ನವಮೇಘಮಾಲಿಕಾಂ ನ ಪ್ರಯಾತಿ ಪಥಿಕಃ ಸ್ವಮಂದಿರಮ್ ॥ 2.66 ॥

ವಿರಮತ ಬುಧಾ ಯೋಷಿತ್ಸಂಗಾತ್ಸುಖಾತ್ಕ್ಷಣಭಂಗುರಾತ್ ಕುರುತ ಕರುಣಾಮೈತ್ರೀಪ್ರಜ್ಞಾವಧೂಜನಸಂಗಮಮ್ । ನ ಖಲು ನರಕೇ ಹಾರಾಕ್ರಾಂತಂ ಘನಸ್ತನಮಂಡಲಂ ಶರಣಂ ಅಥವಾ ಶ್ರೋಣೀಬಿಂಬಂ ರಣನ್ಮಣಿಮೇಖಲಮ್ ॥ 2.67 ॥

ಯದಾ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸವ್ಯಸನಕೃಶಯೋರಾತ್ಮಮನಸೋರವಿಚ್ಛಿನ್ನಾ ಮೈತ್ರೀ ಸ್ಫುರತಿ ಕೃತಿನಸ್ತಸ್ಯ ಕಿಂ ಉ ತೈಃ । ಪ್ರಿಯಾಣಾಂ ಆಲಾಪೈರಧರಮಧುಭಿರ್ವಕ್ತ್ರವಿಧುಭಿಃ ಸನಿಶ್ವಾಸಾಮೋದೈಃ ಸಕುಚಕಲಶಾಶ್ಲೇಷಸುರತೈಃ ॥ 2.68 ॥

ಯದಾಸೀದಜ್ಞಾನಂ ಸ್ಮರತಿಮಿರಸಂಚಾರಜನಿತಂ ತದಾ ದೃಷ್ಟನಾರೀಮಯಂ ಇದಂ ಅಶೇಷಂ ಜಗದಿತಿ । ಇದಾನೀಂ ಅಸ್ಮಾಕಂ ಪಟುತರವಿವೇಕಾಂಜನಜುಷಾಂ ಸಮೀಭೂತಾ ದೃಷ್ಟಿಸ್ತ್ರಿಭುವನಂ ಅಪಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಮನುತೇ ॥ 2.69 ॥

ತಾವದೇವ ಕೃತಿನಾಂ ಅಪಿ ಸ್ಫುರತ್ಯೇಷ ನಿರ್ಮಲವಿವೇಕದೀಪಕಃ । ಯಾವದೇವ ನ ಕುರಂಗಚಕ್ಷುಷಾಂ ತಾಡ್ಯತೇ ಚಟುಲಲೋಚನಾಂಚಲೈಃ ॥ 2.70 ॥

ವಚಸಿ ಭವತಿ ಸಂಗತ್ಯಾಗಂ ಉದ್ದಿಶ್ಯ ವಾರ್ತಾ ಶ್ರುತಿಮುಖರಮುಖಾನಾಂ ಕೇವಲಂ ಪಂಡಿತಾನಾಮ್ । ಜಘನಂ ಅರುಣರತ್ನಗ್ರಂಥಿಕಾಂಚೀಕಲಾಪಂ ಕುವಲಯನಯನಾನಾಂ ಕೋ ವಿಹಾತುಂ ಸಮರ್ಥಃ ॥ 2.71 ॥

ಸ್ವಪರಪ್ರತಾರಕೋಽಸೌ ನಿಂದತಿ ಯೋಽಲೀಕಪಂಡಿತೋ ಯುವತೀಃ । ಯಸ್ಮಾತ್ತಪಸೋಽಪಿ ಫಲಂ ಸ್ವರ್ಗಃ ಸ್ವರ್ಗೇಽಪಿ ಚಾಪ್ಸರಸಃ ॥ 2.72 ॥

ಮತ್ತೇಭಕುಂಭದಲನೇ ಭುವಿ ಸಂತಿ ಧೀರಾಃ ಕೇಚಿತ್ಪ್ರಚಂಡಮೃಗರಾಜವಧೇಽಪಿ ದಕ್ಷಾಃ । ಕಿಂತು ಬ್ರವೀಮಿ ಬಲಿನಾಂ ಪುರತಃ ಪ್ರಸಹ್ಯ ಕಂದರ್ಪದರ್ಪದಲನೇ ವಿರಲಾ ಮನುಷ್ಯಾಃ ॥ 2.73 ॥

ಸನ್ಮಾರ್ಗೇ ತಾವದಾಸ್ತೇ ಪ್ರಭವತಿ ಚ ನರಸ್ತಾವದೇವೇಂದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಲಜ್ಜಾಂ ತಾವದ್ವಿಧತ್ತೇ ವಿನಯಂ ಅಪಿ ಸಮಾಲಂಬತೇ ತಾವದೇವ । ಭ್ರೂಚಾಪಾಕೃಷ್ಟಮುಕ್ತಾಃ ಶ್ರವಣಪಥಗತಾ ನೀಲಪಕ್ಷ್ಮಾಣ ಏತೇ ಯಾವಲ್ಲೀಲಾವತೀನಾಂ ಹೃದಿ ನ ಧೃತಿಮುಷೋ ದೃಷ್ಟಿಬಾಣಾಃ ಪತಂತಿ ॥ 2.74 ॥

ಉನ್ಮತ್ತಪ್ರೇಮಸಂರಂಭಾದ್ ಆರಭಂತೇ ಯದ್​ಅಂಗನಾಃ । ತತ್ರ ಪ್ರತ್ಯೂಹಂ ಆಧಾತುಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಪಿ ಖಲು ಕಾತರಃ ॥ 2.75 ॥

ತಾವನ್ಮಹತ್ತ್ವಂ ಪಾಂಡಿತ್ಯಂ ಕುಲೀನತ್ವಂ ವಿವೇಕಿತಾ । ಯಾವಜ್ಜ್ವಲತಿ ನಾಂಗೇಷು ಹತಃ ಪಂಚೇಷುಪಾವಕಃ ॥ 2.76 ॥

ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೋಽಪಿ ಪ್ರಥಿತವಿನಯೋಽಪ್ಯಾತ್ಮಬೋಧೋಽಪಿ ಬಾಢಂ ಸಂಸಾರೇಽಸ್ಮಿನ್ಭವತಿ ವಿರಲೋ ಭಾಜನಂ ಸದ್ಗತೀನಾಮ್ । ಯೇನೈತಸ್ಮಿನ್ನಿರಯನಗರದ್ವಾರಂ ಉದ್ಘಾಟಯಂತೀ ವಾಮಾಕ್ಷೀಣಾಂ ಭವತಿ ಕುಟಿಲಾ ಭ್ರೂಲತಾ ಕುಂಚಿಕೇವ ॥ 2.77 ॥

ಕೃಶಃ ಕಾಣಃ ಖಂಜಃ ಶ್ರವಣರಹಿತಃ ಪುಚ್ಛವಿಕಲೋ ವ್ರಣೀ ಪೂಯಕ್ಲಿನ್ನಃ ಕೃಮಿಕುಲಶತೈರಾವೃತತನುಃ । ಕ್ಷುಧಾ ಕ್ಷಾಮೋ ಜೀರ್ಣಃ ಪಿಠರಕಕಪಾಲಾರ್ಪಿತಗಲಃ ಶುನೀಂ ಅನ್ವೇತಿ ಶ್ವಾ ಹತಂ ಅಪಿ ಚ ಹಂತ್ಯೇವ ಮದನಃ ॥ 2.78 ॥

ಸ್ತ್ರೀಮುದ್ರಾಂ ಕುಸುಮಾಯುಧಸ್ಯ ಜಯಿನೀಂ ಸರ್ವಾರ್ಥಸಂಪತ್ಕರೀಂ ಯೇ ಮೂಢಾಃ ಪ್ರವಿಹಾಯ ಯಾಂತಿ ಕುಧಿಯೋ ಮಿಥ್ಯಾಫಲಾನ್ವೇಷಿಣಃ । ತೇ ತೇನೈವ ನಿಹತ್ಯ ನಿರ್ದಯತರಂ ನಗ್ನೀಕೃತಾ ಮುಂಡಿತಾಃ ಕೇಚಿತ್ಪಂಚಶಿಖೀಕೃತಾಶ್ಚ ಜಟಿಲಾಃ ಕಾಪಾಲಿಕಾಶ್ಚಾಪರೇ ॥ 2.79 ॥

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಪರಾಶರಪ್ರಭೃತಯೋ ವಾತಾಂಬುಪರ್ಣಾಶನಾಸ್ತೇಽಪಿ ಸ್ತ್ರೀಮುಖಪಂಕಜಂ ಸುಲಲಿತಂ ದೃಷ್ಟ್ವೈವ ಮೋಹಂ ಗತಾಃ । ಶಾಲ್ಯನ್ನಂ ಸಘೃತಂ ಪಯೋದಧಿಯುತಂ ಯೇ ಭುಂಜತೇ ಮಾನವಾಸ್ತೇಷಾಂ ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹೋ ಯದಿ ಭವೇದ್ವಿಂಧ್ಯಃ ಪ್ಲವೇತ್ಸಾಗರೇ ॥ 2.80 ॥

ಪರಿಮಲಭೃತೋ ವಾತಾಃ ಶಾಖಾ ನವಾಂಕುರಕೋಟಯೋ ಮಧುರವಿರುತೋತ್ಕಂಠಾ ವಾಚಃ ಪ್ರಿಯಾಃ ಪಿಕಪಕ್ಷಿಣಾಮ್ । ವಿರಲಸುರತಸ್ವೇದೋದ್ಗಾರಾ ವಧೂವದನೇಂದವಃ ಪ್ರಸರತಿ ಮಧೌ ರಾತ್ರ್ಯಾಂ ಜಾತೋ ನ ಕಸ್ಯ ಗುಣೋದಯಃ ॥ 2.81 ॥

ಮಧುರಯಂ ಮಧುರೈರಪಿ ಕೋಕಿಲಾ ಕಲರವೈರ್ಮಲಯಸ್ಯ ಚ ವಾಯುಭಿಃ । ವಿರಹಿಣಃ ಪ್ರಹಿಣಸ್ತಿ ಶರೀರಿಣೋ ವಿಪದಿ ಹಂತ ಸುಧಾಪಿ ವಿಷಾಯತೇ ॥ 2.82 ॥

ಆವಾಸಃ ಕಿಲಕಿಂಚಿತಸ್ಯ ದಯಿತಾಪಾರ್ಶ್ವೇ ವಿಲಾಸಾಲಸಾಃ ಕರ್ಣೇ ಕೋಕಿಲಕಾಮಿನೀಕಲರವಃ ಸ್ಮೇರೋ ಲತಾಮಂಡಪಃ । ಗೋಷ್ಠೀ ಸತ್ಕವಿಭಿಃ ಸಮಂ ಕತಿಪಯೈರ್ಮುಗ್ಧಾಃ ಸುಧಾಂಶೋಃ ಕರಾಃ ಕೇಷಾಂಚಿತ್ಸುಖಯಂತಿ ಚಾತ್ರ ಹೃದಯಂ ಚೈತ್ರೇ ವಿಚಿತ್ರಾಃ ಕ್ಷಪಾಃ ॥ 2.83 ॥

ಪಾಂಥ ಸ್ತ್ರೀವಿರಹಾನಲಾಹುತಿಕಲಾಂ ಆತನ್ವತೀ ಮಂಜರೀಮಾಕಂದೇಷು ಪಿಕಾಂಗನಾಭಿರಧುನಾ ಸೋತ್ಕಂಠಂ ಆಲೋಕ್ಯತೇ । ಅಪ್ಯೇತೇ ನವಪಾಟಲಾಪರಿಮಲಪ್ರಾಗ್ಭಾರಪಾಟಚ್ಚರಾ ವಾಂತಿಕ್ಲಾಂತಿವಿತಾನತಾನವಕೃತಃ ಶ್ರೀಖಂಡಶೈಲಾನಿಲಾಃ ॥ 2.84 ॥

ಪ್ರಥಿತಃ ಪ್ರಣಯವತೀನಾಂ ತಾವತ್ಪದಂ ಆತನೋತು ಹೃದಿ ಮಾನಃ । ಭವತಿ ನ ಯಾವಚ್ಚಂದನತರು ಸುರಭಿರ್ಮಲಯಪವಮಾನಃ ॥ 2.85 ॥

ಸಹಕಾರಕುಸುಮಕೇಸರನಿಕರ ಭರಾಮೋದಮೂರ್ಚ್ಛಿತದಿಗ್​ಅಂತೇ । ಮಧುರಮಧುರವಿಧುರಮಧುಪೇ ಮಧೌ ಭವೇತ್ಕಸ್ಯ ನೋತ್ಕಂಠಾ ॥ 2.86 ॥

ಅಚ್ಛಾಚ್ಛಚಂದನರಸಾರ್ದ್ರತರಾ ಮೃಗಾಕ್ಷ್ಯೋ ಧಾರಾಗೃಹಾಣಿ ಕುಸುಮಾನಿ ಚ ಕೌಮುದೀ ಚ । ಮಂದೋ ಮರುತ್ಸುಮನಸಃ ಶುಚಿ ಹರ್ಮ್ಯಪೃಷ್ಠಂ ಗ್ರೀಷ್ಮೇ ಮದಂ ಚ ಮದನಂ ಚ ವಿವರ್ಧಯಂತಿ ॥ 2.87 ॥

ಸ್ರಜೋ ಹೃದ್ಯಾಮೋದಾ ವ್ಯಜನಪವನಶ್ಚಂದ್ರಕಿರಣಾಃ ಪರಾಗಃ ಕಾಸಾರೋ ಮಲಯಜರಜಃ ಶೀಧು ವಿಶದಮ್ । ಶುಚಿಃ ಸೌಧೋತ್ಸಂಗಃ ಪ್ರತನು ವಸನಂ ಪಂಕಜದೃಶೋ ನಿದಾಘಋತಾವೇತದ್ವಿಲಸತಿ ಲಭಂತೇ ಸುಕೃತಿನಃ ॥ 2.88 ॥

ಸುಧಾಶುಭ್ರಂ ಧಾಮ ಸ್ಫುರದ್​ಅಮಲರಶ್ಮಿಃ ಶಶಧರಃ ಪ್ರಿಯಾವಕ್ತ್ರಾಂಭೋಜಂ ಮಲಯಜರಜಶ್ಚಾತಿಸುರಭಿಃ । ಸ್ರಜೋ ಹೃದ್ಯಾಮೋದಾಸ್ತದಿದಂ ಅಖಿಲಂ ರಾಗಿಣಿ ಜನೇ ಕರೋತ್ಯಂತಃ ಕ್ಷೋಭಂ ನ ತು ವಿಷಯಸಂಸರ್ಗವಿಮುಖೇ ॥ 2.89 ॥

ತರುಣೀವೇಷೋದ್ದೀಪಿತಕಾಮಾ ವಿಕಸಜ್ಜಾತೀಪುಷ್ಪಸುಗಂಧಿಃ । ಉನ್ನತಪೀನಪಯೋಧರಭಾರಾ ಪ್ರಾವೃಟ್ತನುತೇ ಕಸ್ಯ ನ ಹರ್ಷಮ್ ॥ 2.90 ॥

ವಿಯದ್​ಉಪಚಿತಮೇಘಂ ಭೂಮಯಃ ಕಂದಲಿನ್ಯೋ ನವಕುಟಜಕದಂಬಾಮೋದಿನೋ ಗಂಧವಾಹಾಃ । ಶಿಖಿಕುಲಕಲಕೇಕಾರಾವರಮ್ಯಾ ವನಾಂತಾಃ ಸುಖಿನಂ ಅಸುಖಿನಂ ವಾ ಸರ್ವಂ ಉತ್ಕಂಠಯಂತಿ ॥ 2.91 ॥

ಉಪರಿ ಘನಂ ಘನಪಟಲಂ ತಿರ್ಯಗ್ಗಿರಯೋಽಪಿ ನರ್ತಿತಮಯೂರಾಃ । ಕ್ಷಿತಿರಪಿ ಕಂದಲಧವಲಾ ದೃಷ್ಟಿಂ ಪಥಿಕಃ ಕ್ವ ಪಾತಯತಿ ॥ 2.92 ॥

ಇತೋ ವಿದ್ಯುದ್ವಲ್ಲೀವಿಲಸಿತಂ ಇತಃ ಕೇತಕಿತರೋಃ ಸ್ಫುರನ್ಗಂಧಃ ಪ್ರೋದ್ಯಜ್ಜಲದನಿನದಸ್ಫೂರ್ಜಿತಂ ಇತಃ । ಇತಃ ಕೇಕಿಕ್ರೀಡಾಕಲಕಲರವಃ ಪಕ್ಷ್ಮಲದೃಶಾಂ ಕಥಂ ಯಾಸ್ಯಂತ್ಯೇತೇ ವಿರಹದಿವಸಾಃ ಸಂಭೃತರಸಾಃ ॥ 2.93 ॥

ಅಸೂಚಿಸಂಚಾರೇ ತಮಸಿ ನಭಸಿ ಪ್ರೌಢಜಲದಧ್ವನಿಪ್ರಯೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಪತತಿ ದೃಶದಾಂ ನೀರನಿಚಯೇ । ಇದಂ ಸೌದಾಮಿನ್ಯಾಃ ಕನಕಕಮನೀಯಂ ವಿಲಸಿತಂ ಮುದಂ ಚ ಗ್ಲಾನಿಂ ಚ ಪ್ರಥಯತಿ ಪಥಿಷ್ವೇವ ಸುದೃಶಾಮ್ ॥ 2.94 ॥

ಆಸಾರೇಣ ನ ಹರ್ಮ್ಯತಃ ಪ್ರಿಯತಮೈರ್ಯಾತುಂ ಬಹಿಃ ಶಕ್ಯತೇ ಶೀತೋತ್ಕಂಪನಿಮಿತ್ತಂ ಆಯತದೃಶಾ ಗಾಢಂ ಸಮಾಲಿಂಗ್ಯತೇ । ಜಾತಾಃ ಶೀಕರಶೀತಲಾಶ್ಚ ಮರುತೋರತ್ಯಂತಖೇದಚ್ಛಿದೋ ಧನ್ಯಾನಾಂ ಬತ ದುರ್ದಿನಂ ಸುದಿನತಾಂ ಯಾತಿ ಪ್ರಿಯಾಸಂಗಮೇ ॥ 2.95 ॥

ಅರ್ಧಂ ಸುಪ್ತ್ವಾ ನಿಶಾಯಾಃ ಸರಭಸಸುರತಾಯಾಸಸನ್ನಶ್ಲಥಾಂಗಪ್ರೋದ್ಭೂತಾಸಹ್ಯ ತೃಷ್ಣೋ ಮಧುಮದನಿರತೋ ಹರ್ಮ್ಯಪೃಷ್ಠೇ ವಿವಿಕ್ತೇ । ಸಂಭೋಗಕ್ಲಾಂತಕಾಂತಾಶಿಥಿಲಭುಜಲತಾವರ್ಜಿತಂ ಕರ್ಕರೀತೋ ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾಭಿನ್ನಾಚ್ಛಧಾರಂ ಪಿಬತಿ ನ ಸಲಿಲಂ ಶಾರದಂ ಮಂದಪುಣ್ಯಃ ॥ 2.96 ॥

ಹೇಮಂತೇ ದಧಿದುಗ್ಧಸರ್ಪಿರಶನಾ ಮಾಂಜಿಷ್ಠವಾಸೋಭೃತಃ ಕಾಶ್ಮೀರದ್ರವಸಾಂದ್ರದಿಗ್ಧವಪುಷಶ್ಛಿನ್ನಾ ವಿಚಿತ್ರೈ ರತೈಃ । ವೃತ್ತೋರುಸ್ತನಕಾಮಿನೋಜನಕೃತಾಶ್ಲೇಷಾ ಗೃಹಾಭ್ಯಂತರೇ ತಾಂಬೂಲೀದಲಪೂಗಪೂರಿತಮುಖಾ ಧನ್ಯಾಃ ಸುಖಂ ಶೇರತೇ ॥ 2.97 ॥

ಪ್ರದುಯತ್ಪ್ರೌಢಪ್ರಿಯಂಗುದ್ಯುತಿಭೃತಿ ವಿಕಸತ್ಕುಂದಮಾದ್ಯದ್ದ್ವಿರೇಫೇ ಕಾಲೇ ಪ್ರಾಲೇಯವಾತಪ್ರಚಲವಿಲಸಿತೋದಾರಮಂದಾರಧಾಮ್ನಿ । ಯೇಷಾಂ ನೋ ಕಂಠಲಗ್ನಾ ಕ್ಷಣಂ ಅಪಿ ತುಹಿನಕ್ಷೋದದಕ್ಷಾ ಮೃಗಾಕ್ಷೀ ತೇಸಾಂ ಆಯಾಮಯಾಮಾ ಯಮಸದನಸಮಾ ಯಾಮಿನೀ ಯಾತಿ ಯೂನಾಮ್ ॥ 2.98 ॥

ಚುಂಬಂತೋ ಗಂಡಭಿತ್ತೀರಲಕವತಿ ಮುಖೇ ಸೀತ್ಕೃತಾನ್ಯಾದಧಾನಾ ವಕ್ಷಃಸೂತ್ಕಂಚುಕೇಷು ಸ್ತನಭರಪುಲಕೋದ್ಭೇದಂ ಆಪಾದಯಂತಃ । ಊರೂನಾಕಂಪಯಂತಃ ಪೃಥುಜಘನತಟಾತ್ಸ್ರಂಸಯಂತೋಽಂಶುಕಾನಿ ವ್ಯಕ್ತಂ ಕಾಂತಾಜನಾನಾಂ ವಿಟಚರಿತಭೃತಃ ಶೈಶಿರಾ ವಾಂತಿ ವಾತಾಃ ॥ 2.99 ॥

ಕೇಶಾನಾಕುಲಯಂದೃಶೋ ಮುಕುಲಯನ್ವಾಸೋ ಬಲಾದಾಕ್ಷಿಪನ್ನಾತನ್ವನ್ ಪುಲಕೋದ್ಗಮಂ ಪ್ರಕಟಯನ್ನಾವೇಗಕಂಪಂ ಶನೈಃ । ಬಾರಂ ಬಾರಂ ಉದಾರಸೀತ್ಕೃತಕೃತೋ ದಂತಚ್ಛದಾನ್ಪೀಡಯನ್ ಪ್ರಾಯಃ ಶೈಶಿರ ಏಷ ಸಂಪ್ರತಿ ಮರುತ್ಕಾಂತಾಸು ಕಾಂತಾಯತೇ ॥ 2.100 ॥

ಯದ್ಯಸ್ಯ ನಾಸ್ತಿ ರುಚಿರಂ ತಸ್ಮಿಂಸ್ತಸ್ಯ ಸ್ಪೃಹಾ ಮನೋಜ್ಞೇಽಪಿ । ರಮಣೀಯೇಽಪಿ ಸುಧಾಂಶೌ ನ ಮನಃಕಾಮಃ ಸರೋಜಿನ್ಯಾಃ ॥ 2.101 ॥

ವೈರಾಗ್ಯೇ ಸಂಚರತ್ಯೇಕೋ ನೀತೌ ಭ್ರಮತಿ ಚಾಪರಃ । ಶೃಂಗಾರೇ ರಮತೇ ಕಶ್ಚಿದ್ಭುವಿ ಭೇದಾಃ ಪರಸ್ಪರಮ್ ॥ 2.102 ॥

Browse Related Categories: