ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ಪಂಚಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ

अन्यथा वेदशास्त्राणि ज्ञानपांडित्यमन्यथा । अन्यथा तत्पदं शांतं लोकाः क्लिश्यंति चाह्न्यथा ॥ 10 ॥

दारिद्र्यनाशनं दानं शीलं दुर्गतिनाशनम् । अज्ञाननाशिनी प्रज्ञा भावना भयनाशिनी ॥ 11 ॥

नास्ति कामसमो व्याधिर्नास्ति मोहसमो रिपुः । नास्ति कोपसमो वह्निर्नास्ति ज्ञानात्परं सुखम् ॥ 12 ॥

जन्ममृत्यू हि यात्येको भुनक्त्येकः शुभाशुभम् । नरकेषु पतत्येक एको याति परां गतिम् ॥ 13 ॥

तृणं ब्रह्मविदः स्वर्गस्तृणं शूरस्य जीवितम् । जिताशस्य तृणं नारी निःस्पृहस्य तृणं जगत् ॥ 14 ॥

विद्या मित्रं प्रवासे च भार्या मित्रं गृहेषु च । व्याधितस्यौषधं मित्रं धर्मो मित्रं मृतस्य च ॥ 15 ॥

वृथा वृष्टिः समुद्रेषु वृथा तृप्तस्य भोजनम् । वृथा दानं समर्थस्य वृथा दीपो दिवापि च ॥ 16 ॥

नास्ति मेघसमं तोयं नास्ति चात्मसमं बलम् । नास्ति चक्षुःसमं तेजो नास्ति धान्यसमं प्रियम् ॥ 17 ॥

अधना धनमिच्छंति वाचं चैव चतुष्पदाः । मानवाः स्वर्गमिच्छंति मोक्षमिच्छंति देवताः ॥ 18 ॥

सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः । सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम् ॥ 19 ॥

चला लक्ष्मीश्चलाः प्राणाश्चले जीवितमंदिरे । चलाचले च संसारे धर्म एको हि निश्चलः ॥ 20 ॥

नराणां नापितो धूर्तः पक्षिणां चैव वायसः । चतुष्पादं श‍ऋगालस्तु स्त्रीणां धूर्ता च मालिनी ॥ 21 ॥

जनिता चोपनेता च यस्तु विद्यां प्रयच्छति । अन्नदाता भयत्राता पंचैते पितरः स्मृताः ॥ 22 ॥

राजपत्नी गुरोः पत्नी मित्रपत्नी तथैव च । पत्नीमाता स्वमाता च पंचैता मातरः स्मृताः ॥ 23 ॥

Browse Related Categories: