Karma Siddhanta · Traditional devotional text · Source: vignanam.org (Traditional devotional text (public-domain shlokas))
aṣṭāvakra uvācha
yasya bōdhōdayē tāvatsvapnavad bhavati bhramaḥ । tasmai sukhaikarūpāya namaḥ śāntāya tējasē ॥ 18-1
arjayitvākhilān arthān bhōgānāpnōti puṣkalān । na hi sarvaparityāgamantarēṇa sukhī bhavēt ॥ 18-2॥
kartavyaduḥkhamārtaṇḍajvālādagdhāntarātmanaḥ । kutaḥ praśamapīyūṣadhārāsāramṛtē sukham ॥ 18-3॥
bhavō'yaṃ bhāvanāmātrō na kiñchit paramārthataḥ । nāstyabhāvaḥ svabhāvānāṃ bhāvābhāvavibhāvinām ॥ 18-4॥
na dūraṃ na cha saṅkōchāllabdhamēvātmanaḥ padam । nirvikalpaṃ nirāyāsaṃ nirvikāraṃ nirañjanam ॥ 18-5॥
vyāmōhamātraviratau svarūpādānamātrataḥ । vītaśōkā virājantē nirāvaraṇadṛṣṭayaḥ ॥ 18-6॥
samastaṃ kalpanāmātramātmā muktaḥ sanātanaḥ । iti vijñāya dhīrō hi kimabhyasyati bālavat ॥ 18-7॥
ātmā brahmēti niśchitya bhāvābhāvau cha kalpitau । niṣkāmaḥ kiṃ vijānāti kiṃ brūtē cha karōti kim ॥ 18-8॥
Offered for worship and study, not as prediction. Non-commercial.
More devotional texts
ayaṃ sō'hamayaṃ nāhamiti kṣīṇā vikalpanā । sarvamātmēti niśchitya tūṣṇīmbhūtasya yōginaḥ ॥ 18-9॥
na vikṣēpō na chaikāgryaṃ nātibōdhō na mūḍhatā । na sukhaṃ na cha vā duḥkhamupaśāntasya yōginaḥ ॥ 18-10॥
svārājyē bhaikṣavṛttau cha lābhālābhē janē vanē । nirvikalpasvabhāvasya na viśēṣō'sti yōginaḥ ॥ 18-11॥
kva dharmaḥ kva cha vā kāmaḥ kva chārthaḥ kva vivēkitā । idaṃ kṛtamidaṃ nēti dvandvairmuktasya yōginaḥ ॥ 18-12॥
kṛtyaṃ kimapi naivāsti na kāpi hṛdi rañjanā । yathā jīvanamēvēha jīvanmuktasya yōginaḥ ॥ 18-13॥
kva mōhaḥ kva cha vā viśvaṃ kva tad dhyānaṃ kva muktatā । sarvasaṅkalpasīmāyāṃ viśrāntasya mahātmanaḥ ॥ 18-14॥
yēna viśvamidaṃ dṛṣṭaṃ sa nāstīti karōtu vai । nirvāsanaḥ kiṃ kurutē paśyannapi na paśyati ॥ 18-15॥
yēna dṛṣṭaṃ paraṃ brahma sō'haṃ brahmēti chintayēt । kiṃ chintayati niśchintō dvitīyaṃ yō na paśyati ॥ 18-16॥
dṛṣṭō yēnātmavikṣēpō nirōdhaṃ kurutē tvasau । udārastu na vikṣiptaḥ sādhyābhāvātkarōti kim ॥ 18-17॥
dhīrō lōkaviparyastō vartamānō'pi lōkavat । na samādhiṃ na vikṣēpaṃ na lōpaṃ svasya paśyati ॥ 18-18॥
bhāvābhāvavihīnō yastṛptō nirvāsanō budhaḥ । naiva kiñchitkṛtaṃ tēna lōkadṛṣṭyā vikurvatā ॥ 18-19॥
pravṛttau vā nivṛttau vā naiva dhīrasya durgrahaḥ । yadā yatkartumāyāti tatkṛtvā tiṣṭhataḥ sukham ॥ 18-20॥
nirvāsanō nirālambaḥ svachChandō muktabandhanaḥ । kṣiptaḥ saṃskāravātēna chēṣṭatē śuṣkaparṇavat ॥ 18-21॥
asaṃsārasya tu kvāpi na harṣō na viṣādatā । sa śītalamanā nityaṃ vidēha iva rājayē ॥ 18-22॥
kutrāpi na jihāsāsti nāśō vāpi na kutrachit । ātmārāmasya dhīrasya śītalāchChatarātmanaḥ ॥ 18-23॥
prakṛtyā śūnyachittasya kurvatō'sya yadṛchChayā । prākṛtasyēva dhīrasya na mānō nāvamānatā ॥ 18-24॥
kṛtaṃ dēhēna karmēdaṃ na mayā śuddharūpiṇā । iti chintānurōdhī yaḥ kurvannapi karōti na ॥ 18-25॥
atadvādīva kurutē na bhavēdapi bāliśaḥ । jīvanmuktaḥ sukhī śrīmān saṃsarannapi śōbhatē ॥ 18-26॥
nānāvichārasuśrāntō dhīrō viśrāntimāgataḥ । na kalpatē na jānāti na śṛṇōti na paśyati ॥ 18-27॥
asamādhēravikṣēpān na mumukṣurna chētaraḥ । niśchitya kalpitaṃ paśyan brahmaivāstē mahāśayaḥ ॥ 18-28॥
yasyāntaḥ syādahaṅkārō na karōti karōti saḥ । nirahaṅkāradhīrēṇa na kiñchidakṛtaṃ kṛtam ॥ 18-29॥
nōdvignaṃ na cha santuṣṭamakartṛ spandavarjitam । nirāśaṃ gatasandēhaṃ chittaṃ muktasya rājatē ॥ 18-30॥
nirdhyātuṃ chēṣṭituṃ vāpi yachchittaṃ na pravartatē । nirnimittamidaṃ kintu nirdhyāyēti vichēṣṭatē ॥ 18-31॥
tattvaṃ yathārthamākarṇya mandaḥ prāpnōti mūḍhatām । athavā yāti saṅkōchamamūḍhaḥ kō'pi mūḍhavat ॥ 18-32॥
ēkāgratā nirōdhō vā mūḍhairabhyasyatē bhṛśam । dhīrāḥ kṛtyaṃ na paśyanti suptavatsvapadē sthitāḥ ॥ 18-33॥
aprayatnāt prayatnād vā mūḍhō nāpnōti nirvṛtim । tattvaniśchayamātrēṇa prājñō bhavati nirvṛtaḥ ॥ 18-34॥
śuddhaṃ buddhaṃ priyaṃ pūrṇaṃ niṣprapañchaṃ nirāmayam । ātmānaṃ taṃ na jānanti tatrābhyāsaparā janāḥ ॥ 18-35॥
nāpnōti karmaṇā mōkṣaṃ vimūḍhō'bhyāsarūpiṇā । dhanyō vijñānamātrēṇa muktastiṣṭhatyavikriyaḥ ॥ 18-36॥
mūḍhō nāpnōti tad brahma yatō bhavitumichChati । anichChannapi dhīrō hi parabrahmasvarūpabhāk ॥ 18-37॥
nirādhārā grahavyagrā mūḍhāḥ saṃsārapōṣakāḥ । ētasyānarthamūlasya mūlachChēdaḥ kṛtō budhaiḥ ॥ 18-38॥
na śāntiṃ labhatē mūḍhō yataḥ śamitumichChati । dhīrastattvaṃ viniśchitya sarvadā śāntamānasaḥ ॥ 18-39॥
kvātmanō darśanaṃ tasya yad dṛṣṭamavalambatē । dhīrāstaṃ taṃ na paśyanti paśyantyātmānamavyayam ॥ 18-40॥
kva nirōdhō vimūḍhasya yō nirbandhaṃ karōti vai । svārāmasyaiva dhīrasya sarvadāsāvakṛtrimaḥ ॥ 18-41॥
bhāvasya bhāvakaḥ kaśchin na kiñchid bhāvakōparaḥ । ubhayābhāvakaḥ kaśchid ēvamēva nirākulaḥ ॥ 18-42॥
śuddhamadvayamātmānaṃ bhāvayanti kubuddhayaḥ । na tu jānanti sammōhādyāvajjīvamanirvṛtāḥ ॥ 18-43॥
mumukṣōrbuddhirālambamantarēṇa na vidyatē । nirālambaiva niṣkāmā buddhirmuktasya sarvadā ॥ 18-44॥
viṣayadvīpinō vīkṣya chakitāḥ śaraṇārthinaḥ । viśanti jhaṭiti krōḍaṃ nirōdhaikāgrasiddhayē ॥ 18-45॥
nirvāsanaṃ hariṃ dṛṣṭvā tūṣṇīṃ viṣayadantinaḥ । palāyantē na śaktāstē sēvantē kṛtachāṭavaḥ ॥ 18-46॥
na muktikārikāṃ dhattē niḥśaṅkō yuktamānasaḥ । paśyan śṛṇvan spṛśan jighrannaśnannāstē yathāsukham ॥ 18-47॥
vastuśravaṇamātrēṇa śuddhabuddhirnirākulaḥ । naivāchāramanāchāramaudāsyaṃ vā prapaśyati ॥ 18-48॥
yadā yatkartumāyāti tadā tatkurutē ṛjuḥ । śubhaṃ vāpyaśubhaṃ vāpi tasya chēṣṭā hi bālavat ॥ 18-49॥
svātantryātsukhamāpnōti svātantryāllabhatē param । svātantryānnirvṛtiṃ gachChētsvātantryāt paramaṃ padam ॥ 18-50॥
akartṛtvamabhōktṛtvaṃ svātmanō manyatē yadā । tadā kṣīṇā bhavantyēva samastāśchittavṛttayaḥ ॥ 18-51॥
uchChṛṅkhalāpyakṛtikā sthitirdhīrasya rājatē । na tu saspṛhachittasya śāntirmūḍhasya kṛtrimā ॥ 18-52॥
vilasanti mahābhōgairviśanti girigahvarān । nirastakalpanā dhīrā abaddhā muktabuddhayaḥ ॥ 18-53॥
śrōtriyaṃ dēvatāṃ tīrthamaṅganāṃ bhūpatiṃ priyam । dṛṣṭvā sampūjya dhīrasya na kāpi hṛdi vāsanā ॥ 18-54॥
bhṛtyaiḥ putraiḥ kalatraiścha dauhitraiśchāpi gōtrajaiḥ । vihasya dhikkṛtō yōgī na yāti vikṛtiṃ manāk ॥ 18-55॥
santuṣṭō'pi na santuṣṭaḥ khinnō'pi na cha khidyatē । tasyāścharyadaśāṃ tāṃ tāṃ tādṛśā ēva jānatē ॥ 18-56॥
kartavyataiva saṃsārō na tāṃ paśyanti sūrayaḥ । śūnyākārā nirākārā nirvikārā nirāmayāḥ ॥ 18-57॥
akurvannapi saṅkṣōbhād vyagraḥ sarvatra mūḍhadhīḥ । kurvannapi tu kṛtyāni kuśalō hi nirākulaḥ ॥ 18-58॥
sukhamāstē sukhaṃ śētē sukhamāyāti yāti cha । sukhaṃ vakti sukhaṃ bhuṅktē vyavahārē'pi śāntadhīḥ ॥ 18-59॥
svabhāvādyasya naivārtirlōkavad vyavahāriṇaḥ । mahāhrada ivākṣōbhyō gataklēśaḥ suśōbhatē ॥ 18-60॥
nivṛttirapi mūḍhasya pravṛtti rupajāyatē । pravṛttirapi dhīrasya nivṛttiphalabhāginī ॥ 18-61॥
parigrahēṣu vairāgyaṃ prāyō mūḍhasya dṛśyatē । dēhē vigalitāśasya kva rāgaḥ kva virāgatā ॥ 18-62॥
bhāvanābhāvanāsaktā dṛṣṭirmūḍhasya sarvadā । bhāvyabhāvanayā sā tu svasthasyādṛṣṭirūpiṇī ॥ 18-63॥
sarvārambhēṣu niṣkāmō yaścharēd bālavan muniḥ । na lēpastasya śuddhasya kriyamāṇē'pi karmaṇi ॥ 18-64॥
sa ēva dhanya ātmajñaḥ sarvabhāvēṣu yaḥ samaḥ । paśyan śṛṇvan spṛśan jighrann aśnannistarṣamānasaḥ ॥ 18-65॥
kva saṃsāraḥ kva chābhāsaḥ kva sādhyaṃ kva cha sādhanam । ākāśasyēva dhīrasya nirvikalpasya sarvadā ॥ 18-66॥
sa jayatyarthasannyāsī pūrṇasvarasavigrahaḥ । akṛtrimō'navachChinnē samādhiryasya vartatē ॥ 18-67॥
bahunātra kimuktēna jñātatattvō mahāśayaḥ । bhōgamōkṣanirākāṅkṣī sadā sarvatra nīrasaḥ ॥ 18-68॥
mahadādi jagaddvaitaṃ nāmamātravijṛmbhitam । vihāya śuddhabōdhasya kiṃ kṛtyamavaśiṣyatē ॥ 18-69॥
bhramabhūtamidaṃ sarvaṃ kiñchinnāstīti niśchayī । alakṣyasphuraṇaḥ śuddhaḥ svabhāvēnaiva śāmyati ॥ 18-70॥
śuddhasphuraṇarūpasya dṛśyabhāvamapaśyataḥ । kva vidhiḥ kva cha vairāgyaṃ kva tyāgaḥ kva śamō'pi vā ॥ 18-71॥
sphuratō'nantarūpēṇa prakṛtiṃ cha na paśyataḥ । kva bandhaḥ kva cha vā mōkṣaḥ kva harṣaḥ kva viṣāditā ॥ 18-72॥
buddhiparyantasaṃsārē māyāmātraṃ vivartatē । nirmamō nirahaṅkārō niṣkāmaḥ śōbhatē budhaḥ ॥ 18-73॥
akṣayaṃ gatasantāpamātmānaṃ paśyatō munēḥ । kva vidyā cha kva vā viśvaṃ kva dēhō'haṃ mamēti vā ॥ 18-74॥
nirōdhādīni karmāṇi jahāti jaḍadhīryadi । manōrathān pralāpāṃścha kartumāpnōtyatatkṣaṇāt ॥ 18-75॥
mandaḥ śrutvāpi tadvastu na jahāti vimūḍhatām । nirvikalpō bahiryatnādantarviṣayalālasaḥ ॥ 18-76॥
jñānād galitakarmā yō lōkadṛṣṭyāpi karmakṛt । nāpnōtyavasaraṃ kartuṃ vaktumēva na kiñchana ॥ 18-77॥
kva tamaḥ kva prakāśō vā hānaṃ kva cha na kiñchana । nirvikārasya dhīrasya nirātaṅkasya sarvadā ॥ 18-78॥
kva dhairyaṃ kva vivēkitvaṃ kva nirātaṅkatāpi vā । anirvāchyasvabhāvasya niḥsvabhāvasya yōginaḥ ॥ 18-79॥
na svargō naiva narakō jīvanmuktirna chaiva hi । bahunātra kimuktēna yōgadṛṣṭyā na kiñchana ॥ 18-80॥
naiva prārthayatē lābhaṃ nālābhēnānuśōchati । dhīrasya śītalaṃ chittamamṛtēnaiva pūritam ॥ 18-81॥
na śāntaṃ stauti niṣkāmō na duṣṭamapi nindati । samaduḥkhasukhastṛptaḥ kiñchit kṛtyaṃ na paśyati ॥ 18-82॥
dhīrō na dvēṣṭi saṃsāramātmānaṃ na didṛkṣati । harṣāmarṣavinirmuktō na mṛtō na cha jīvati ॥ 18-83॥
niḥsnēhaḥ putradārādau niṣkāmō viṣayēṣu cha । niśchintaḥ svaśarīrē'pi nirāśaḥ śōbhatē budhaḥ ॥ 18-84॥
tuṣṭiḥ sarvatra dhīrasya yathāpatitavartinaḥ । svachChandaṃ charatō dēśān yatrastamitaśāyinaḥ ॥ 18-85॥
patatūdētu vā dēhō nāsya chintā mahātmanaḥ । svabhāvabhūmiviśrāntivismṛtāśēṣasaṃsṛtēḥ ॥ 18-86॥
akiñchanaḥ kāmachārō nirdvandvaśChinnasaṃśayaḥ । asaktaḥ sarvabhāvēṣu kēvalō ramatē budhaḥ ॥ 18-87॥
nirmamaḥ śōbhatē dhīraḥ samalōṣṭāśmakāñchanaḥ । subhinnahṛdayagranthirvinirdhūtarajastamaḥ ॥ 18-88॥
sarvatrānavadhānasya na kiñchid vāsanā hṛdi । muktātmanō vitṛptasya tulanā kēna jāyatē ॥ 18-89॥
jānannapi na jānāti paśyannapi na paśyati । bruvann api na cha brūtē kō'nyō nirvāsanādṛtē ॥ 18-90॥
bhikṣurvā bhūpatirvāpi yō niṣkāmaḥ sa śōbhatē । bhāvēṣu galitā yasya śōbhanāśōbhanā matiḥ ॥ 18-91॥
kva svāchChandyaṃ kva saṅkōchaḥ kva vā tattvaviniśchayaḥ । nirvyājārjavabhūtasya charitārthasya yōginaḥ ॥ 18-92॥
ātmaviśrāntitṛptēna nirāśēna gatārtinā । antaryadanubhūyēta tat kathaṃ kasya kathyatē ॥ 18-93॥
suptō'pi na suṣuptau cha svapnē'pi śayitō na cha । jāgarē'pi na jāgarti dhīrastṛptaḥ padē padē ॥ 18-94॥
jñaḥ sachintō'pi niśchintaḥ sēndriyō'pi nirindriyaḥ । subuddhirapi nirbuddhiḥ sāhaṅkārō'nahaṅkṛtiḥ ॥ 18-95॥
na sukhī na cha vā duḥkhī na viraktō na saṅgavān । na mumukṣurna vā muktā na kiñchinna cha kiñchana ॥ 18-96॥
vikṣēpē'pi na vikṣiptaḥ samādhau na samādhimān । jāḍyē'pi na jaḍō dhanyaḥ pāṇḍityē'pi na paṇḍitaḥ ॥ 18-97॥
muktō yathāsthitisvasthaḥ kṛtakartavyanirvṛtaḥ । samaḥ sarvatra vaitṛṣṇyānna smaratyakṛtaṃ kṛtam ॥ 18-98॥
na prīyatē vandyamānō nindyamānō na kupyati । naivōdvijati maraṇē jīvanē nābhinandati ॥ 18-99॥
na dhāvati janākīrṇaṃ nāraṇyamupaśāntadhīḥ । yathātathā yatratatra sama ēvāvatiṣṭhatē ॥ 18-100॥
Browse Related Categories: