ஶ்ரீமத்³ப⁴க³வத்³கீ³தா மூலம் - ப்ரத²மோத்⁴யாய:

സംജയ ഉവാച

ദൃഷ്ട്വാ തു പാംഡവാനീകം വ്യൂഢം ദുര്യോധനസ്തദാ । ആചാര്യമുപസംഗമ്യ രാജാ വചനമബ്രവീത് ॥ 2

പശ്യൈതാം പാംഡുപുത്രാണാമാചാര്യ മഹതീം ചമൂമ് । വ്യൂഢാം ദ്രുപദപുത്രേണ തവ ശിഷ്യേണ ധീമതാ ॥ 3 ॥

അത്ര ശൂരാ മഹേഷ്വാസാ ഭീമാര്ജുനസമാ യുധി । യുയുധാനോ വിരാടശ്ച ദ്രുപദശ്ച മഹാരഥഃ ॥ 4 ॥

ധൃഷ്ടകേതുശ്ചേകിതാനഃ കാശിരാജശ്ച വീര്യവാന് । പുരുജിത്കുംതിഭോജശ്ച ശൈബ്യശ്ച നരപുംഗവഃ ॥ 5 ॥

യുധാമന്യുശ്ച വിക്രാംത ഉത്തമൌജാശ്ച വീര്യവാന് । സൌഭദ്രോ ദ്രൌപദേയാശ്ച സർവ ഏവ മഹാരഥാഃ ॥ 6 ॥

അസ്മാകം തു വിശിഷ്ടാ യേ താന്നിബോധ ദ്വിജോത്തമ । നായകാ മമ സൈന്യസ്യ സംജ്ഞാര്ഥം താന്ബ്രവീമി തേ ॥ 7 ॥

ഭവാന്ഭീഷ്മശ്ച കര്ണശ്ച കൃപശ്ച സമിതിംജയഃ । അശ്വത്ഥാമാ വികര്ണശ്ച സൌമദത്തിസ്തഥൈവ ച ॥ 8 ॥

അന്യേ ച ബഹവഃ ശൂരാ മദര്ഥേ ത്യക്തജീവിതാഃ । നാനാശസ്ത്രപ്രഹരണാഃ സർവേ യുദ്ധവിശാരദാഃ ॥ 9 ॥

അപര്യാപ്തം തദസ്മാകം ബലം ഭീഷ്മാഭിരക്ഷിതമ് । പര്യാപ്തം ത്വിദമേതേഷാം ബലം ഭീമാഭിരക്ഷിതമ് ॥ 10 ॥

അയനേഷു ച സർവേഷു യഥാഭാഗമവസ്ഥിതാഃ । ഭീഷ്മമേവാഭിരക്ഷംതു ഭവംതഃ സർവ ഏവ ഹി ॥ 11 ॥

തസ്യ സംജനയന്ഹര്ഷം കുരുവൃദ്ധഃ പിതാമഹഃ । സിംഹനാദം വിനദ്യോച്ചൈഃ ശംഖം ദധ്മൌ പ്രതാപവാന് ॥ 12 ॥

തതഃ ശംഖാശ്ച ഭേര്യശ്ച പണവാനകഗോമുഖാഃ । സഹസൈവാഭ്യഹന്യംത സ ശബ്ദസ്തുമുലോഽഭവത് ॥ 13 ॥

തതഃ ശ്വേതൈര്ഹയൈര്യുക്തേ മഹതി സ്യംദനേ സ്ഥിതൌ । മാധവഃ പാംഡവശ്ചൈവ ദിവ്യൌ ശംഖൌ പ്രദഘ്മതുഃ ॥ 14 ॥

പാംചജന്യം ഹൃഷീകേശോ ദേവദത്തം ധനംജയഃ । പൌംഡ്രം ദധ്മൌ മഹാശംഖം ഭീമകര്മാ വൃകോദരഃ ॥ 15 ॥

അനംതവിജയം രാജാ കുംതീപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ । നകുലഃ സഹദേവശ്ച സുഘോഷമണിപുഷ്പകൌ ॥ 16 ॥

കാശ്യശ്ച പരമേഷ്വാസഃ ശിഖംഡീ ച മഹാരഥഃ । ധൃഷ്ടദ്യുമ്നോ വിരാടശ്ച സാത്യകിശ്ചാപരാജിതഃ ॥ 17 ॥

ദ്രുപദോ ദ്രൌപദേയാശ്ച സർവശഃ പൃഥിവീപതേ । സൌഭദ്രശ്ച മഹാബാഹുഃ ശംഖാംദധ്മുഃ പൃഥക്പൃഥക് ॥ 18 ॥

സ ഘോഷോ ധാര്തരാഷ്ട്രാണാം ഹൃദയാനി വ്യദാരയത് । നഭശ്ച പൃഥിവീം ചൈവ തുമുലോ വ്യനുനാദയന് ॥ 19 ॥

അഥ വ്യവസ്ഥിതാംദൃഷ്ട്വാ ധാര്തരാഷ്ട്രാന്കപിധ്വജഃ । പ്രവൃത്തേ ശസ്ത്രസംപാതേ ധനുരുദ്യമ്യ പാംഡവഃ ॥ 20 ॥

ഹൃഷീകേശം തദാ വാക്യമിദമാഹ മഹീപതേ। അര്ജുന ഉവാച സേനയോരുഭയോര്മധ്യേ രഥം സ്ഥാപയ മേഽച്യുത ॥ 21 ॥

യാവദേതാന്നിരീക്ഷേഽഹം യോദ്ധുകാമാനവസ്ഥിതാന് । കൈര്മയാ സഹ യോദ്ധവ്യമസ്മിന്രണസമുദ്യമേ ॥ 22 ॥

യോത്സ്യമാനാനവേക്ഷേഽഹം യ ഏതേഽത്ര സമാഗതാഃ । ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ ദുര്ബുദ്ധേര്യുദ്ധേ പ്രിയചികീര്ഷവഃ ॥ 23 ॥

സംജയ ഉവാച

ഏവമുക്തോ ഹൃഷീകേശോ ഗുഡാകേശേന ഭാരത । സേനയോരുഭയോര്മധ്യേ സ്ഥാപയിത്വാ രഥോത്തമമ് ॥ 24

ഭീഷ്മദ്രോണപ്രമുഖതഃ സർവേഷാം ച മഹീക്ഷിതാമ് । ഉവാച പാര്ഥ പശ്യൈതാന്സമവേതാന്കുരൂനിതി ॥ 25 ॥

തത്രാപശ്യത്സ്ഥിതാന്പാര്ഥഃ പിതൄനഥ പിതാമഹാന് । ആചാര്യാന്മാതുലാന്ഭ്രാതൄന്പുത്രാന്പൌത്രാന്സഖീംസ്തഥാ ॥ 26 ॥

ശ്വശുരാന്സുഹൃദശ്ചൈവ സേനയോരുഭയോരപി । താന്സമീക്ഷ്യ സ കൌംതേയഃ സർവാന്ബംധൂനവസ്ഥിതാന് ॥ 27 ॥

കൃപയാ പരയാവിഷ്ടോ വിഷീദന്നിദമബ്രവീത്। അര്ജുന ഉവാച ദൃഷ്ട്വേമം സ്വജനം കൃഷ്ണ യുയുത്സും സമുപസ്ഥിതമ് ॥ 28 ॥

സീദംതി മമ ഗാത്രാണി മുഖം ച പരിശുഷ്യതി । വേപഥുശ്ച ശരീരേ മേ രോമഹര്ഷശ്ച ജായതേ ॥ 29 ॥

ഗാംഡീവം സ്രംസതേ ഹസ്താത്ത്വക്ചൈവ പരിദഹ്യതേ । ന ച ശക്നോമ്യവസ്ഥാതും ഭ്രമതീവ ച മേ മനഃ ॥ 30 ॥

നിമിത്താനി ച പശ്യാമി വിപരീതാനി കേശവ । ന ച ശ്രേയോഽനുപശ്യാമി ഹത്വാ സ്വജനമാഹവേ ॥ 31 ॥

ന കാംക്ഷേ വിജയം കൃഷ്ണ ന ച രാജ്യം സുഖാനി ച । കിം നോ രാജ്യേന ഗോവിംദ കിം ഭോഗൈര്ജീവിതേന വാ ॥ 32 ॥

യേഷാമര്ഥേ കാംക്ഷിതം നോ രാജ്യം ഭോഗാഃ സുഖാനി ച । ത ഇമേഽവസ്ഥിതാ യുദ്ധേ പ്രാണാംസ്ത്യക്ത്വാ ധനാനി ച ॥ 33 ॥

ആചാര്യാഃ പിതരഃ പുത്രാസ്തഥൈവ ച പിതാമഹാഃ । മാതുലാഃ ശ്വശുരാഃ പൌത്രാഃ ശ്യാലാഃ സംബംധിനസ്തഥാ ॥ 34 ॥

ഏതാന്ന ഹംതുമിച്ഛാമി ഘ്നതോഽപി മധുസൂദന । അപി ത്രൈലോക്യരാജ്യസ്യ ഹേതോഃ കിം നു മഹീകൃതേ ॥ 35 ॥

നിഹത്യ ധാര്തരാഷ്ട്രാന്നഃ കാ പ്രീതിഃ സ്യാജ്ജനാര്ദന । പാപമേവാശ്രയേദസ്മാന്ഹത്വൈതാനാതതായിനഃ ॥ 36 ॥

തസ്മാന്നാര്ഹാ വയം ഹംതും ധാര്തരാഷ്ട്രാന്സ്വബാംധവാന് । സ്വജനം ഹി കഥം ഹത്വാ സുഖിനഃ സ്യാമ മാധവ ॥ 37 ॥

യദ്യപ്യേതേ ന പശ്യംതി ലോഭോപഹതചേതസഃ । കുലക്ഷയകൃതം ദോഷം മിത്രദ്രോഹേ ച പാതകമ് ॥ 38 ॥

കഥം ന ജ്ഞേയമസ്മാഭിഃ പാപാദസ്മാന്നിവര്തിതുമ് । കുലക്ഷയകൃതം ദോഷം പ്രപശ്യദ്ഭിര്ജനാര്ദന ॥ 39 ॥

കുലക്ഷയേ പ്രണശ്യംതി കുലധര്മാഃ സനാതനാഃ । ധര്മേ നഷ്ടേ കുലം കൃത്സ്നമധര്മോഽഭിഭവത്യുത ॥ 40 ॥

അധര്മാഭിഭവാത്കൃഷ്ണ പ്രദുഷ്യംതി കുലസ്ത്രിയഃ । സ്ത്രീഷു ദുഷ്ടാസു വാര്ഷ്ണേയ ജായതേ വര്ണസംകരഃ ॥ 41 ॥

സംകരോ നരകായൈവ കുലഘ്നാനാം കുലസ്യ ച । പതംതി പിതരോ ഹ്യേഷാം ലുപ്തപിംഡോദകക്രിയാഃ ॥ 42 ॥

ദോഷൈരേതൈഃ കുലഘ്നാനാം വര്ണസംകരകാരകൈഃ । ഉത്സാദ്യംതേ ജാതിധര്മാഃ കുലധര്മാശ്ച ശാശ്വതാഃ ॥ 43 ॥

ഉത്സന്നകുലധര്മാണാം മനുഷ്യാണാം ജനാര്ദന । നരകേഽനിയതം വാസോ ഭവതീത്യനുശുശ്രുമ ॥ 44 ॥

അഹോ ബത മഹത്പാപം കര്തും വ്യവസിതാ വയമ് । യദ്രാജ്യസുഖലോഭേന ഹംതും സ്വജനമുദ്യതാഃ ॥ 45 ॥

യദി മാമപ്രതീകാരമശസ്ത്രം ശസ്ത്രപാണയഃ । ധാര്തരാഷ്ട്രാ രണേ ഹന്യുസ്തന്മേ ക്ഷേമതരം ഭവേത് ॥ 46 ॥

സംജയ ഉവാച

ഏവമുക്ത്വാര്ജുനഃ സംഖ്യേ രഥോപസ്ഥ ഉപാവിശത് । വിസൃജ്യ സശരം ചാപം ശോകസംവിഗ്നമാനസഃ ॥ 47

ഓം തത്സദിതി ശ്രീമദ്ഭഗവദ്ഗീതാസൂപനിഷത്സു ബ്രഹ്മവിദ്യായാം യോഗശാസ്ത്രേ ശ്രീകൃഷ്ണാര്ജുനസംവാദേ അര്ജുനവിഷാദയോഗോ നാമ പ്രഥമോഽധ്യായഃ ॥1 ॥

Browse Related Categories: