అష్టావక్ర గీతా షోడశోఽధ్యాయః

अष्टावक्र उवाच

आचक्ष्व शृणु वा तात नानाशास्त्राण्यनेकशः । तथापि न तव स्वास्थ्यं सर्वविस्मरणादृते ॥ 16-1

भोगं कर्म समाधिं वा कुरु विज्ञ तथापि ते । चित्तं निरस्तसर्वाशमत्यर्थं रोचयिष्यति ॥ 16-2॥

आयासात्सकलो दुःखी नैनं जानाति कश्चन । अनेनैवोपदेशेन धन्यः प्राप्नोति निर्वृतिम् ॥ 16-3॥

व्यापारे खिद्यते यस्तु निमेषोन्मेषयोरपि । तस्यालस्य धुरीणस्य सुखं नान्यस्य कस्यचित् ॥ 16-4॥

इदं कृतमिदं नेति द्वंद्वैर्मुक्तं यदा मनः । धर्मार्थकाममोक्षेषु निरपेक्षं तदा भवेत् ॥ 16-5॥

विरक्तो विषयद्वेष्टा रागी विषयलोलुपः । ग्रहमोक्षविहीनस्तु न विरक्तो न रागवान् ॥ 16-6॥

हेयोपादेयता तावत्संसारविटपांकुरः । स्पृहा जीवति यावद् वै निर्विचारदशास्पदम् ॥ 16-7॥

प्रवृत्तौ जायते रागो निर्वृत्तौ द्वेष एव हि । निर्द्वंद्वो बालवद् धीमान् एवमेव व्यवस्थितः ॥ 16-8॥

हातुमिच्छति संसारं रागी दुःखजिहासया । वीतरागो हि निर्दुःखस्तस्मिन्नपि न खिद्यति ॥ 16-9॥