శివ పాదాది కేశాంత వర్ణన స్తోత్రం

ആതംകാവേഗഹാരീ സകലദിവിഷദാമംഘ്രിപദ്മാശ്രയാണാം മാതംഗാദ്യുഗ്രദൈത്യപ്രകരതനുഗലദ്രക്തധാരാക്തധാരഃ । ക്രൂരഃ സൂരായുതാനാമപി ച പരിഭവം സ്വീയഭാസാ വിതന്വ- -ന്ഘോരാകാരഃ കുഠാരോ ദൃഢതരദുരിതാഖ്യാടവീം പാടയേന്നഃ ॥ 3 ॥

കാലാരാതേഃ കരാഗ്രേ കൃതവസതിരുരഃശാണശാതോ രിപൂണാം കാലേ കാലേ കുലാദ്രിപ്രവരതനയയാ കല്പിതസ്നേഹലേപഃ । പായാന്നഃ പാവകാര്ചിഃപ്രസരസഖമുഖഃ പാപഹംതാ നിതാംതം ശൂലഃ ശ്രീപാദസേവാഭജനരസജുഷാം പാലനൈകാംതശീലഃ ॥ 4 ॥

ദേവസ്യാംകാശ്രയായാഃ കുലഗിരിദുഹിതുര്നേത്രകോണപ്രചാര- -പ്രസ്താരാനത്യുദാരാന്പിപഠിഷുരിവ യോ നിത്യമത്യാദരേണ । ആധത്തേ ഭംഗിതുംഗൈരനിശമവയവൈരംതരംഗം സമോദം സോമാപീഡസ്യ സോഽയം പ്രദിശതു കുശലം പാണിരംഗഃ കുരംഗഃ ॥ 5 ॥

കംഠപ്രാംതാവസജ്ജത്കനകമയമഹാഘംടികാഘോരഘോഷൈഃ കംഠാരാവൈരകുംഠൈരപി ഭരിതജഗച്ചക്രവാലാംതരാളഃ । ചംഡഃ പ്രോദ്ദംഡശൃംഗഃ കകുദകബലിതോത്തുംഗകൈലാസശൃംഗഃ കംഠേകാലസ്യ വാഹഃ ശമയതു ശമലം ശാശ്വതഃ ശാക്വരേംദ്രഃ ॥ 6 ॥

നിര്യദ്ദാനാംബുധാരാപരിമലതരലീഭൂതരോലംബപാലീ- -ഝംകാരൈഃ ശംകരാദ്രേഃ ശിഖരശതദരീഃ പൂരയന്ഭൂരിഘോഷൈഃ । ശാർവഃ സൌവര്ണശൈലപ്രതിമപൃഥുവപുഃ സർവവിഘ്നാപഹര്താ ശർവാണ്യാഃ പൂർവസൂനുഃ സ ഭവതു ഭവതാം സ്വസ്തിദോ ഹസ്തിവക്ത്രഃ ॥ 7 ॥

യഃ പുണ്യൈര്ദേവതാനാം സമജനി ശിവയോഃ ശ്ലാഘ്യവീര്യൈകമത്യാ- -ദ്യന്നാമ്നി ശ്രൂയമാണേ ദിതിജഭടഘടാ ഭീതിഭാരം ഭജംതേ । ഭൂയാത്സോഽയം വിഭൂത്യൈ നിശിതശരശിഖാപാടിതക്രൌംചശൈലഃ സംസാരാഗാധകൂപോദരപതിതസമുത്താരകസ്താരകാരിഃ ॥ 8 ॥

ആരൂഢഃ പ്രൌഢവേഗപ്രവിജിതപവനം തുംഗതുംഗം തുരംഗം ചേലം നീലം വസാനഃ കരതലവിലസത്കാംഡകോദംഡദംഡഃ । രാഗദ്വേഷാദിനാനാവിധമൃഗപടലീഭീതികൃദ്ഭൂതഭര്താ കുർവന്നാഖേടലീലാം പരിലസതു മനഃകാനനേ മാമകീനേ ॥ 9 ॥

അംഭോജാഭ്യാം ച രംഭാരഥചരണലതാദ്വംദ്വകുംഭീംദ്രകുംഭൈ- -ര്ബിംബേനേംദോശ്ച കംബോരുപരി വിലസതാ വിദ്രുമേണോത്പലാഭ്യാമ് । അംഭോദേനാപി സംഭാവിതമുപജനിതാഡംബരം ശംബരാരേഃ ശംഭോഃ സംഭോഗയോഗ്യം കിമപി ധനമിദം സംഭവേത്സംപദേ നഃ ॥ 10 ॥

വേണീസൌഭാഗ്യവിസ്മാപിതതപനസുതാചാരുവേണീവിലാസാ- -ന്വാണീനിര്ധൂതവാണീകരതലവിധൃതോദാരവീണാവിരാവാന് । ഏണീനേത്രാംതഭംഗീനിരസനനിപുണാപാംഗകോണാനുപാസേ ശോണാന്പ്രാണാനുദൂഢപ്രതിനവസുഷമാകംദലാനിംദുമൌളേഃ ॥ 11 ॥

നൃത്താരംഭേഷു ഹസ്താഹതമുരജധിമിദ്ധിംകൃതൈരത്യുദാരൈ- -ശ്ചിത്താനംദം വിധത്തേ സദസി ഭഗവതഃ സംതതം യഃ സ നംദീ । ചംഡീശാദ്യാസ്തഥാന്യേ ചതുരഗുണഗണപ്രീണിതസ്വാമിസത്കാ- -രോത്കര്ഷോദ്യത്പ്രസാദാഃ പ്രമഥപരിബൃഢാഃ പാംതു സംതോഷിണോ നഃ ॥ 12 ॥

മുക്താമാണിക്യജാലൈഃ പരികലിതമഹാസാലമാലോകനീയം പ്രത്യുപ്താനര്ഘരത്നൈര്ദിശി ദിശി ഭവനൈഃ കല്പിതൈര്ദിക്പതീനാമ് । ഉദ്യാനൈരദ്രികന്യാപരിജനവനിതാമാനനീയൈഃ പരീതം ഹൃദ്യം ഹൃദ്യസ്തു നിത്യം മമ ഭുവനപതേര്ധാമ സോമാര്ധമൌളേഃ ॥ 13 ॥

സ്തംഭൈര്ജംഭാരിരത്നപ്രവരവിരചിതൈഃ സംഭൃതോപാംതഭാഗം ശുംഭത്സോപാനമാര്ഗം ശുചിമണിനിചയൈര്ഗുംഭിതാനല്പശില്പമ് । കുംഭൈഃ സംപൂര്ണശോഭം ശിരസി സുഘടിതൈഃ ശാതകുംഭൈരപംകൈഃ ശംഭോഃ സംഭാവനീയം സകലമുനിജനൈഃ സ്വസ്തിദം സ്യാത്സദോ നഃ ॥ 14 ॥

ന്യസ്തോ മധ്യേ സഭായാഃ പരിസരവിലസത്പാദപീഠാഭിരാമോ ഹൃദ്യഃ പാദൈശ്ചതുര്ഭിഃ കനകമണിമയൈരുച്ചകൈരുജ്ജ്വലാത്മാ ॥ വാസോരത്നേന കേനാപ്യധികമൃദുതരേണാസ്തൃതോ വിസ്തൃതശ്രീഃ പീഠഃ പീഡാഭരം നഃ ശമയതു ശിവയോഃ സ്വൈരസംവാസയോഗ്യഃ ॥ 15 ॥

ആസീനസ്യാധിപീഠം ത്രിജഗദധിപതേരംഘ്രിപീഠാനുഷക്തൌ പാഥോജാഭോഗഭാജൌ പരിമൃദുലതലോല്ലാസിപദ്മാദിരേഖൌ । പാതാം പാദാവുഭൌ തൌ നമദമരകിരീടോല്ലസച്ചാരുഹീര- -ശ്രേണീശോണായമാനോന്നതനഖദശകോദ്ഭാസമാനൌ സമാനൌ ॥ 16 ॥

യന്നാദോ വേദവാചാം നിഗദതി നിഖിലം ലക്ഷണം പക്ഷികേതു- -ര്ലക്ഷ്മീസംഭോഗസൌഖ്യം വിരചയതി യയോശ്ചാപരേ രൂപഭേദേ । ശംഭോഃ സംഭാവനീയേ പദകമലസമാസംഗതസ്തുംഗശോഭേ മാംഗള്യം നഃ സമഗ്രം സകലസുഖകരേ നൂപുരേ പൂരയേതാമ് ॥ 17 ॥

അംഗേ ശൃംഗാരയോനേഃ സപദി ശലഭതാം നേത്രവഹ്നൌ പ്രയാതേ ശത്രോരുദ്ധൃത്യ തസ്മാദിഷുധിയുഗമധോ ന്യസ്തമഗ്രേ കിമേതത് । ശംകാമിത്ഥം നതാനാമമരപരിഷദാമംതരംകൂരയത്ത- -ത്സംഘാതം ചാരു ജംഘായുഗമഖിലപതേരംഹസാം സംഹരേന്നഃ ॥ 18 ॥

ജാനുദ്വംദ്വേന മീനധ്വജനൃവരസമുദ്രോപമാനേന സാകം രാജംതൌ രാജരംഭാകരികരകനകസ്തംഭസംഭാവനീയൌ । ഊരൂ ഗൌരീകരാംഭോരുഹസരസസമാമര്ദനാനംദഭാജൌ ചാരൂ ദൂരീക്രിയാസ്താം ദുരിതമുപചിതം ജന്മജന്മാംതരേ നഃ ॥ 19 ॥

ആമുക്താനര്ഘരത്നപ്രകരകരപരിഷ്വക്തകള്യാണകാംചീ- -ദാമ്നാ ബദ്ദേന ദുഗ്ധദ്യുതിനിചയമുഷാ ചീനപട്ടാംബരേണ । സംവീതേ ശൈലകന്യാസുചരിതപരിപാകായമാണേ നിതംബേ നിത്യം നര്നര്തു ചിത്തം മമ നിഖിലജഗത്സ്വാമിനഃ സോമമൌളേഃ ॥ 20 ॥

സംധ്യാകാലാനുരജ്യദ്ദിനകരസരുചാ കാലധൌതേന ഗാഢം വ്യാനദ്ധഃ സ്നിഗ്ധമുഗ്ധഃ സരസമുദരബംധേന വീതോപമേന । ഉദ്ദീപ്തൈഃ സ്വപ്രകാശൈരുപചിതമഹിമാ മന്മഥാരേരുദാരോ മധ്യോ മിഥ്യാര്ഥസധ്ര്യങ്മമ ദിശതു സദാ സംഗതിം മംഗളാനാമ് ॥ 21 ॥

നാഭീചക്രാലവാലാന്നവനവസുഷമാദോഹദശ്രീപരീതാ- -ദുദ്ഗച്ഛംതീ പുരസ്താദുദരപഥമതിക്രമ്യ വക്ഷഃ പ്രയാംതി । ശ്യാമാ കാമാഗമാര്ഥപ്രകഥനലിപിവദ്ഭാസതേ യാ നികാമം സാ മാ സോമാര്ധമൌളേഃ സുഖയതു സതതം രോമവല്ലീമതല്ലീ ॥ 22 ॥

ആശ്ലേഷേഷ്വദ്രിജായാഃ കഠിനകുചതടീലിപ്തകാശ്മീരപംക- -വ്യാസംഗാദുദ്യദര്കദ്യുതിഭിരുപചിതസ്പര്ധമുദ്ദാമഹൃദ്യമ് । ദക്ഷാരാതേരുദൂഢപ്രതിനവമണിമാലാവലീഭാസമാനം വക്ഷോ വിക്ഷോഭിതാഘം സതതനതിജുഷാം രക്ഷതാദക്ഷതം നഃ ॥ 23 ॥

വാമാംകേ വിസ്ഫുരംത്യാഃ കരതലവിലസച്ചാരുരക്തോത്പലായാഃ കാംതായാ വാമവക്ഷോരുഹഭരശിഖരോന്മര്ദനവ്യഗ്രമേകമ് । അന്യാംസ്ത്രീനപ്യുദാരാന്വരപരശുമൃഗാലംകൃതാനിംദുമൌളേ- -ര്ബാഹൂനാബദ്ധഹേമാംഗദമണികടകാനംതരാലോകയാമഃ ॥ 24 ॥

സംഭ്രാംതായാഃ ശിവായാഃ പതിവിലയഭിയാ സർവലോകോപതാപാ- -ത്സംവിഗ്നസ്യാപി വിഷ്ണോഃ സരഭസമുഭയോർവാരണപ്രേരണാഭ്യാമ് । മധ്യേ ത്രൈശംകവീയാമനുഭവതി ദശാം യത്ര ഹാലാഹലോഷ്മാ സോഽയം സർവാപദാം നഃ ശമയതു നിചയം നീലകംഠസ്യ കംഠഃ ॥ 25 ॥

ഹൃദ്യൈരദ്രീംദ്രകന്യാമൃദുദശനപദൈര്മുദ്രിതോ വിദ്രുമശ്രീ- -രുദ്ദ്യോതംത്യാ നിതാംതം ധവലധവലയാ മിശ്രിതോ ദംതകാംത്യാ । മുക്താമാണിക്യജാലവ്യതികരസദൃശാ തേജസാ ഭാസമാനഃ സദ്യോജാതസ്യ ദദ്യാദധരമണിരസൌ സംപദാം സംചയം നഃ ॥ 26 ॥

കര്ണാലംകാരനാനാമണിനികരരുചാം സംചയൈരംചിതായാം വര്ണ്യായാം സ്വര്ണപദ്മോദരപരിവിലസത്കര്ണികാസംനിഭായാമ് । പദ്ധത്യാം പ്രാണവായോഃ പ്രണതജനഹൃദംഭോജവാസസ്യ ശംഭോ- -ര്നിത്യം നശ്ചിത്തമേതദ്വിരചയതു സുഖേനാസികാം നാസികായാമ് ॥ 27 ॥

അത്യംതം ഭാസമാനേ രുചിരതരരുചാം സംഗമാത്സന്മണീനാ- -മുദ്യച്ചംഡാംശുധാമപ്രസരനിരസനസ്പഷ്ടദൃഷ്ടാപദാനേ । ഭൂയാസ്താം ഭൂതയേ നഃ കരിവരജയിനഃ കര്ണപാശാവലംബേ ഭക്താലീഭാലസജ്ജജ്ജനിമരണലിപേഃ കുംഡലേ കുംഡലേ തേ ॥ 28 ॥

യാഭ്യാം കാലവ്യവസ്ഥാ ഭവതി തനുമതാം യോ മുഖം ദേവതാനാം യേഷാമാഹുഃ സ്വരൂപം ജഗതി മുനിവരാ ദേവതാനാം ത്രയീം താമ് । രുദ്രാണീവക്ത്രപംകേരുഹസതതവിഹാരോത്സുകേംദിംദിരേഭ്യ- -സ്തേഭ്യസ്ത്രിഭ്യഃ പ്രണാമാംജലിമുപരചയേ ത്രീക്ഷണസ്യേക്ഷണേഭ്യഃ ॥ 29 ॥

വാമം വാമാംകഗായാ വദനസരസിജേ വ്യാവലദ്വല്ലഭായാ വ്യാനമ്രേഷ്വന്യദന്യത്പുനരലികഭവം വീതനിഃശേഷരൌക്ഷ്യമ് । ഭൂയോ ഭൂയോപി മോദാന്നിപതദതിദയാശീതലം ചൂതബാണേ ദക്ഷാരേരീക്ഷണാനാം ത്രയമപഹരതാദാശു താപത്രയം നഃ ॥ 30 ॥

യസ്മിന്നര്ധേംദുമുഗ്ധദ്യുതിനിചയതിരസ്കാരനിസ്തംദ്രകാംതൌ കാശ്മീരക്ഷോദസംകല്പതമിവ രുചിരം ചിത്രകം ഭാതി നേത്രമ് । തസ്മിന്നുല്ലീലചില്ലീനടവരതരുണീലാസ്യരംഗായമാണേ കാലാരേഃ ഫാലദേശേ വിഹരതു ഹൃദയം വീതചിംതാംതരം നഃ ॥ 31 ॥

സ്വാമിന്ഗംഗാമിവാംഗീകുരു തവ ശിരസാ മാമപീത്യര്ഥയംതീം ധന്യാം കന്യാം ഖരാംശോഃ ശിരസി വഹതി കിം ന്വേഷ കാരുണ്യശാലീ । ഇത്ഥം ശംകാം ജനാനാം ജനയദതിഘനം കൈശികം കാലമേഘ- -ച്ഛായം ഭൂയാദുദാരം ത്രിപുരവിജയിനഃ ശ്രേയസേ ഭൂയസേ നഃ ॥ 32 ॥

ശൃംഗാരാകല്പയോഗ്യൈഃ ശിഖരിവരസുതാസത്സഖീഹസ്തലൂനൈഃ സൂനൈരാബദ്ധമാലാവലിപരിവിലസത്സൌരഭാകൃഷ്ടഭൃംഗമ് । തുംഗം മാണിക്യകാംത്യാ പരിഹസിതസുരാവാസശൈലേംദ്രശൃംഗം സംഘം നഃ സംകടാനാം വിഘടയതു സദാ കാംകടീകം കിരീടമ് ॥ 33 ॥

വക്രാകാരഃ കലംകീ ജഡതനുരഹമപ്യംഘ്രിസേവാനുഭാവാ- -ദുത്തംസത്വം പ്രയാതഃ സുലഭതരഘൃണാസ്യംദിനശ്ചംദ്രമൌളേഃ । തത്സേവംതാം ജനൌഘാഃ ശിവമിതി നിജയാവസ്ഥയൈവ ബ്രുവാണം വംദേ ദേവസ്യ ശംഭോര്മുകുടസുഘടിതം മുഗ്ധപീയൂഷഭാനുമ് ॥ 34 ॥

കാംത്യാ സംഫുല്ലമല്ലീകുസുമധവളയാ വ്യാപ്യ വിശ്വം വിരാജ- -ന്വൃത്താകാരോ വിതന്വന്മുഹുരപി ച പരാം നിർവൃതിം പാദഭാജാമ് । സാനംദം നംദിദോഷ്ണാ മണികടകവതാ വാഹ്യമാനഃ പുരാരേഃ ശ്വേതച്ഛത്രാഖ്യശീതദ്യുതിരപഹരതാദാപദസ്താപദാ നഃ ॥ 35 ॥

ദിവ്യാകല്പോജ്ജ്വലാനാം ശിവഗിരിസുതയോഃ പാര്ശ്വയോരാശ്രിതാനാം രുദ്രാണീസത്സഖീനാം മദതരലകടാക്ഷാംചലൈരംചിതാനാമ് । ഉദ്വേല്ലദ്ബാഹുവല്ലീവിലസനസമയേ ചാമരാംദോലനീനാ- -മുദ്ഭൂതഃ കംകണാലീവലയകലകലോ വാരയേദാപദോ നഃ ॥ 36 ॥

സ്വര്ഗൌകഃസുംദരീണാം സുലലിതവപുഷാം സ്വാമിസേവാപരാണാം വല്ഗദ്ഭൂഷാണി വക്രാംബുജപരിവിഗലന്മുഗ്ധഗീതാമൃതാനി । നിത്യം നൃത്താന്യുപാസേ ഭുജവിധുതിപദന്യാസഭാവാവലോക- -പ്രത്യുദ്യത്പ്രീതിമാദ്യത്പ്രമഥനടനടീദത്തസംഭാവനാനി ॥ 37 ॥

സ്ഥാനപ്രാപ്ത്യാ സ്വരാണാം കിമപി വിശദതാം വ്യംജയന്മംജുവീണാ- -സ്വാനാവച്ഛിന്നതാലക്രമമമൃതമിവാസ്വാദ്യമാനം ശിവാഭ്യാമ് । നാനാരാഗാതിഹൃദ്യം നവരസമധുരസ്തോത്രജാതാനുവിദ്ധം ഗാനം വീണാമഹര്ഷേഃ കലമതിലലിതം കര്ണപൂരയതാം നഃ ॥ 38 ॥

ചേതോ ജാതപ്രമോദം സപദി വിദധതീ പ്രാണിനാം വാണിനീനാം പാണിദ്വംദ്വാഗ്രജാഗ്രത്സുലലിതരണിതസ്വര്ണതാലാനുകൂലാ । സ്വീയാരാവേണ പാഥോധരരവപടുനാ നാദയംതീ മയൂരീം മായൂരീ മംദഭാവം മണിമുരജഭവാ മാര്ജനാ മാര്ജയേന്നഃ ॥ 39 ॥

ദേവേഭ്യോ ദാനവേഭ്യഃ പിതൃമുനിപരിഷത്സിദ്ധവിദ്യാധരേഭ്യഃ സാധ്യേഭ്യശ്ചാരണേഭ്യോ മനുജപശുപതജ്ജാതികീടാദികേഭ്യഃ । ശ്രീകൈലാസപ്രരൂഢാസ്തൃണവിടപിമുഖാശ്ചാപി യേ സംതി തേഭ്യഃ സർവേഭ്യോ നിർവിചാരം നതിമുപരചയേ ശർവപാദാശ്രയേഭ്യഃ ॥ 40 ॥

ധ്യായന്നിത്ഥം പ്രഭാതേ പ്രതിദിവസമിദം സ്തോത്രരത്നം പഠേദ്യഃ കിം വാ ബ്രൂമസ്തദീയം സുചരിതമഥവാ കീര്തയാമഃ സമാസാത് । സംപജ്ജാതം സമഗ്രം സദസി ബഹുമതിം സർവലോകപ്രിയത്വം സംപ്രാപ്യായുഃശതാംതേ പദമയതി പരബ്രഹ്മണോ മന്മഥാരേഃ ॥ 41 ॥

ഇതി ശ്രീമത്പരമഹംസപരിവ്രാജകാചാര്യസ്യ ശ്രീഗോവിംദഭഗവത്പൂജ്യപാദശിഷ്യസ്യ ശ്രീമച്ഛംകരഭഗവതഃ കൃതൌ ശ്രീ ശിവ പാദാദികേശാംതവര്ണന സ്തോത്രമ് ॥

Browse Related Categories: