Chanakya Neethi - Chapter 9

मुक्तिमिच्छसि चेत्तात विषयान्विषवत्त्यज । क्षमार्जवदयाशौचं सत्यं पीयूषवत्पिब ॥ 01 ॥

परस्परस्य मर्माणि ये भाषंते नराधमाः । त एव विलयं यांति वल्मीकोदरसर्पवत् ॥ 02 ॥

गंधः सुवर्णे फलमिक्षुदंडे नाकरि पुष्पं खलु चंदनस्य । विद्वांधनाढ्यश्च नृपश्चिरायुः धातुः पुरा कोऽपि न बुद्धिदोऽभूत् ॥ 03 ॥

सर्वौषधीनाममृता प्रधाना सर्वेषु सौख्येष्वशनं प्रधानम् । सर्वेंद्रियाणां नयनं प्रधानं सर्वेषु गात्रेषु शिरः प्रधानम् ॥ 04 ॥

दूतो न संचरति खे न चलेच्च वार्ता पूर्वं न जल्पितमिदं न च संगमोऽस्ति । व्योम्नि स्थितं रविशाशिग्रहणं प्रशस्तं जानाति यो द्विजवरः स कथं न विद्वान् ॥ 05 ॥

विद्यार्थी सेवकः पांथः क्षुधार्तो भयकातरः । भांडारी प्रतिहारी च सप्त सुप्तान्प्रबोधयेत् ॥ 06 ॥

अहिं नृपं च शार्दूलं वृद्धं च बालकं तथा । परश्वानं च मूर्खं च सप्त सुप्तान्न बोधयेत् ॥ 07 ॥

अर्धाधीताश्च यैर्वेदास्तथा शूद्रान्नभोजनाः । ते द्विजाः किं करिष्यंति निर्विषा इव पन्नगाः ॥ 08 ॥

यस्मिन्रुष्टे भयं नास्ति तुष्टे नैव धनागमः । निग्रहोऽनुग्रहो नास्ति स रुष्टः किं करिष्यति ॥ 09 ॥