पांडवगीता

नकुल उवाच

यदि गमनमधस्तात् कालपाशानुबंधाद् यदि च कुलविहीने जायते पक्षिकीटे । कृमिशतमपि गत्वा ध्यायते चांतरात्मा मम भवतु हृदिस्था केशवे भक्तिरेका ॥ 8

सहदेव उवाच

तस्य यज्ञवराहस्य विष्णोरतुलतेजसः । प्रणामं ये प्रकुर्वंति तेषामपि नमो नमः ॥ 9

कुंती उवाच

स्वकर्मफलनिर्दिष्टां यां यां योनिं व्रजाम्यहम् । तस्यां तस्यां हृषीकेश त्वयि भक्तिर्दृढाऽस्तु मे ॥ 10

माद्री उवाच

कृष्णे रताः कृष्णमनुस्मरंति रात्रौ च कृष्णं पुनरुत्थिता ये । ते भिन्नदेहाः प्रविशंति कृष्णे हविर्यथा मंत्रहुतं हुताशे ॥ 11

द्रौपदी उवाच

कीटेषु पक्षिषु मृगेषु सरीसृपेषु रक्षःपिशाचमनुजेष्वपि यत्र यत्र । जातस्य मे भवतु केशव त्वत्प्रसादात् त्वय्येव भक्तिरचलाऽव्यभिचारिणी च ॥ 12

सुभद्रा उवाच

एकोऽपि कृष्णस्य कृतः प्रणामो दशाश्वमेधावभृथेन तुल्यः । दशाश्वमेधी पुनरेति जन्म कृष्णप्रणामी न पुनर्भवाय ॥ 13

अभिमन्युरुवाच

गोविंद गोविंद हरे मुरारे गोविंद गोविंद मुकुंद कृष्ण गोविंद गोविंद रथांगपाणे । गोविंद गोविंद नमामि नित्यम् ॥ 14

धृष्टद्युम्न उवाच

श्रीराम नारायण वासुदेव गोविंद वैकुंठ मुकुंद कृष्ण । श्रीकेशवानंत नृसिंह विष्णो मां त्राहि संसारभुजंगदष्टम् ॥ 15

सात्यकिरुवाच

अप्रमेय हरे विष्णो कृष्ण दामोदराऽच्युत । गोविंदानंत सर्वेश वासुदेव नमोऽस्तु ते ॥ 16

उद्धव उवाच

वासुदेवं परित्यज्य योऽन्यं देवमुपासते । तृषितो जाह्नवीतीरे कूपं खनति दुर्मतिः ॥ 17

धौम्य उवाच

अपां समीपे शयनासनस्थिते दिवा च रात्रौ च यथाधिगच्छता । यद्यस्ति किंचित् सुकृतं कृतं मया जनार्दनस्तेन कृतेन तुष्यतु ॥ 18

संजय उवाच

आर्ता विषण्णाः शिथिलाश्च भीता घोरेषु व्याघ्रादिषु वर्तमानाः । संकीर्त्य नारायणशब्दमात्रं विमुक्तदुःखाः सुखिनो भवंति ॥ 19

अक्रूर उवाच

अहं तु नारायणदासदास- दासस्य दासस्य च दासदासः । अन्यो न हीशो जगतो नराणां तस्मादहं धन्यतरोऽस्मि लोके ॥ 20

विराट उवाच

वासुदेवस्य ये भक्ताः शांतास्तद्गतचेतसः । तेषां दासस्य दासोऽहं भवेयं जन्मजन्मनि ॥ 21

भीष्म उवाच

विपरीतेषु कालेषु परिक्षीणेषु बंधुषु । त्राहि मां कृपया कृष्ण शरणागतवत्सल ॥ 22

द्रोण उवाच

ये ये हताश्चक्रधरेण दैत्यां- स्त्रैलोक्यनाथेन जनार्दनेन । ते ते गता विष्णुपुरीं प्रयाताः क्रोधोऽपि देवस्य वरेण तुल्यः ॥ 23

कृपाचार्य उवाच

मज्जन्मनः फलमिदं मधुकैटभारे मत्प्रार्थनीय मदनुग्रह एष एव । त्वद्भृत्यभृत्यपरिचारकभृत्यभृत्य- भृत्यस्य भृत्य इति मां स्मर लोकनाथ ॥ 24

अश्वत्थाम उवाच

गोविंद केशव जनार्दन वासुदेव विश्वेश विश्व मधुसूदन विश्वरूप । श्रीपद्मनाभ पुरुषोत्तम देहि दास्यं नारायणाच्युत नृसिंह नमो नमस्ते ॥ 25

कर्ण उवाच

नान्यं वदामि न श‍ऋणोमि न चिंतयामि नान्यं स्मरामि न भजामि न चाश्रयामि । भक्त्या त्वदीयचरणांबुजमादरेण श्रीश्रीनिवास पुरुषोत्तम देहि दास्यम् ॥ 26

धृतराष्ट्र उवाच

नमो नमः कारणवामनाय नारायणायामितविक्रमाय । श्रीशार्ङ्गचक्रासिगदाधराय नमोऽस्तु तस्मै पुरुषोत्तमाय ॥ 27

गांधारी उवाच

त्वमेव माता च पिता त्वमेव त्वमेव बंधुश्च सखा त्वमेव । त्वमेव विद्या द्रविणं त्वमेव त्वमेव सर्वं मम देव देव ॥ 28

द्रुपद उवाच

यज्ञेशाच्युत गोविंद माधवानंत केशव । कृष्ण विष्णो हृषीकेश वासुदेव नमोऽस्तु ते ॥ 29

जयद्रथ उवाच

नमः कृष्णाय देवाय ब्रह्मणेऽनंतशक्तये । योगेश्वराय योगाय त्वामहं शरणं गतः ॥ 30

विकर्ण उवाच

कृष्णाय वासुदेवाय देवकीनंदनाय च । नंदगोपकुमाराय गोविंदाय नमो नमः ॥ 31

विराट उवाच

नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च । जगद्धिताय कृष्णाय गोविंदाय नमो नमः ॥ 32

शल्य उवाच

अतसीपुष्पसंकाशं पीतवाससमच्युतम् । ये नमस्यंति गोविंदं तेषां न विद्यते भयम् ॥ 33

बलभद्र उवाच

कृष्ण कृष्ण कृपालो त्वमगतीनां गतिर्भव । संसारार्णवमग्नानां प्रसीद पुरुषोत्तम ॥ 34

श्रीकृष्ण उवाच

कृष्ण कृष्णेति कृष्णेति यो मां स्मरति नित्यशः । जलं भित्वा यथा पद्मं नरकादुद्धराम्यहम् ॥ 35

श्रीकृष्ण उवाच

नित्यं वदामि मनुजाः स्वयमूर्ध्वबाहु- र्यो मां मुकुंद नरसिंह जनार्दनेति । जीवो जपत्यनुदिनं मरणे रणे वा पाषाणकाष्ठसदृशाय ददाम्यभीष्टम् ॥ 36

ईश्वर उवाच

सकृन्नारायणेत्युक्त्वा पुमान् कल्पशतत्रयम् । गंगादिसर्वतीर्थेषु स्नातो भवति पुत्रक ॥ 37

सूत उवाच

तत्रैव गंगा यमुना च तत्र गोदावरी सिंधु सरस्वती च । सर्वाणि तीर्थानि वसंति तत्र यत्राच्युतोदार कथाप्रसंगः ॥ 38

यम उवाच

नरके पच्यमानं तु यमेनं परिभाषितम् । किं त्वया नार्चितो देवः केशवः क्लेशनाशनः ॥ 35

नारद उवाच

जन्मांतरसहस्रेण तपोध्यानसमाधिना । नराणां क्षीणपापानां कृष्णे भक्तिः प्रजायते ॥ 40

प्रह्लाद उवाच

नाथ योनिसहस्रेषु येषु येषु व्रजाम्यहम् । तेषु तेष्वचला भक्तिरच्युताऽस्तु सदा त्वयि ॥ 41

या प्रीतिरविवेकनां विषयेष्वनपायिनि । त्वामनुस्मरतः सा मे हृदयान्माऽपसर्पतु ॥ 42॥

विश्वामित्र उवाच

किं तस्य दानैः किं तीर्थैः किं तपोभिः किमध्वरैः । यो नित्यं ध्यायते देवं नारायणमनन्यधीः ॥ 43

जमदग्निरुवाच

नित्योत्सवो भवेत्तेषां नित्यं नित्यं च मंगलम् । येषां हृदिस्थो भगवान्मंगलायतनं हरिः ॥ 44

भरद्वाज उवाच

लाभस्तेषां जयस्तेषां कुतस्तेषां पराजयः । येषामिंदीश्वरश्यामो हृदयस्थो जनार्दनः ॥ 45

गौतम उवाच

गोकोटिदानं ग्रहणेषु काशी- प्रयागगंगायुतकल्पवासः । यज्ञायुतं मेरुसुवर्णदानं गोविंदनामस्मरणेन तुल्यम् ॥ 46

अग्निरुवाच

गोविंदेति सदा स्नानं गोविंदेति सदा जपः । गोविंदेति सदा ध्यानं सदा गोविंदकीर्तनम् ॥ 47

त्र्यक्षरं परमं ब्रह्म गोविंद त्र्यक्षरं परम् । तस्मादुच्चारितं येन ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ 48॥

वेदव्यास उवाच

अच्युतः कल्पवृक्षोऽसावनंतः कामधेनु वै । चिंतामणिस्तु गोविंदो हरेर्नाम विचिंतयेत् ॥ 49

इंद्र उवाच

जयतु जयतु देवो देवकीनंदनोऽयं जयतु जयतु कृष्णो वृष्णिवंशप्रदीपः । जयतु जयतु मेघश्यामलः कोमलांगो जयतु जयतु पृथ्वीभारनाशो मुकुंदः ॥ 50

पिप्पलायन उवाच

श्रीमन्नृसिंहविभवे गरुडध्वजाय तापत्रयोपशमनाय भवौषधाय । कृष्णाय वृश्चिकजलाग्निभुजंगरोग- क्लेशव्ययाय हरये गुरवे नमस्ते ॥ 51

आविर्होत्र उवाच

कृष्ण त्वदीयपदपंकजपंजरांते अद्यैव मे विशतु मानसराजहंसः । प्राणप्रयाणसमये कफवातपित्तैः कंठावरोधनविधौ स्मरणं कुतस्ते ॥ 52

विदुर उवाच

हरेर्नामैव नामैव नामैव मम जीवनम् । कलौ नास्त्येव नास्त्येव नास्त्येव गतिरन्यथा ॥ 53

वसिष्ठ उवाच

कृष्णेति मंगलं नाम यस्य वाचि प्रवर्तते । भस्मीभवंति तस्याशु महापातककोटयः ॥ 54

अरुंधत्युवाच

कृष्णाय वासुदेवाय हरये परमात्मने । प्रणतक्लेशनाशाय गोविंदाय नमो नमः ॥ 55

कश्यप उवाच

कृष्णानुस्मरणादेव पापसंघट्टपंजरम् । शतधा भेदमाप्नोति गिरिर्वज्रहतो यथा ॥ 56

दुर्योधन उवाच

जानामि धर्मं न च मे प्रवृत्ति- र्जानामि पापं न च मे निवृत्तिः । केनापि देवेन हृदि स्थितेन यथा नियुक्तोऽस्मि तथा करोमि ॥ 57

यंत्रस्य मम दोषेण क्षम्यतां मधुसूदन । अहं यंत्रं भवान् यंत्री मम दोषो न दीयताम् ॥ 58॥

भृगुरुवाच

नामैव तव गोविंद नाम त्वत्तः शताधिकम् । ददात्त्युच्चारणान्मुक्तिः भवानष्टांगयोगतः ॥ 59

लोमश उवाच

नमामि नारायण पादपंकजं करोमि नारायणपूजनं सदा । वदामि नारायणनाम निर्मलं स्मरामि नारायणतत्त्वमव्ययम् ॥ 60

शौनक उवाच

स्मृतेः सकलकल्याणं भजनं यस्य जायते । पुरुषं तमजं नित्यं व्रजामि शरणं हरिम् ॥ 61

गर्ग उवाच

नारायणेति मंत्रोऽस्ति वागस्ति वशवर्तिनी । तथापि नरके घोरे पतंतीत्यद्भुतं महत् ॥ 62

दाल्भ्य उवाच

किं तस्य बहुभिर्मंत्रैर्भक्तिर्यस्य जनार्दने । नमो नारायणायेति मंत्रः सर्वार्थसाधाके ॥ 63

वैशंपायन उवाच

यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः । तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम ॥ 64

अग्निरुवाच

हरिर्हरति पापानि दुष्टचित्तैरपि स्मृतः । अनिच्छयापि संस्पृष्टो दहत्येव हि पावकः ॥ 65

परमेश्वर उवाच

सकृदुच्चरितं येन हरिरित्यक्षरद्वयम् । लब्धः परिकरस्तेन मोक्षाय गमनं प्रति ॥ 66

पुलस्त्य उवाच

हे जिह्वे रससारज्ञे सर्वदा मधुरप्रिये । नारायणाख्यपीयूषं पिब जिह्वे निरंतरम् ॥ 67

व्यास उवाच

सत्यं सत्यं पुनः सत्यं सत्यं सत्यं वदाम्यहम् । नास्ति वेदात्परं शास्त्रं न देवः केशवात्परः ॥ 68

धन्वंतरिरुवाच

अच्युतानंत गोविंद नामोच्चारणभेषजात् । नश्यंति सकला रोगाः सत्यं सत्यं वदाम्यहम् ॥ 69

मार्कंडेय उवाच

स्वर्गदं मोक्षदं देवं सुखदं जगतो गुरुम् । कथं मुहुर्तमपि तं वासुदेवं न चिंतयेत् ॥ 70

अगस्त्य उवाच

निमिषं निमिषार्धं वा प्राणिनां विष्णुचिंतनम् । तत्र तत्र कुरुक्षेत्रं प्रयागो नैमिषं वरम् ॥ 71

वामदेव उवाच

निमिषं निमिषार्धं वा प्राणिनां विष्णुचिंतनम् । कल्पकोटिसहस्राणि लभते वांछितं फलम् ॥ 72

शुक उवाच

आलोड्य सर्वशास्त्राणि विचार्य च पुनः पुनः । इदमेकं सुनिष्पन्नं ध्येयो नारायणः सदा ॥ 73

श्रीमहादेव उवाच

शरीरे जर्जरीभूते व्याधिग्रस्ते कलेवरे । औषधं जाह्नवीतोयं वैद्यो नारायणो हरिः ॥ 74

शौनक उवाच

भोजनाच्छादने चिंतां वृथा कुर्वंति वैष्णवाः । योऽसौ विश्वंभरो देवः स किं भक्तानुपेक्षते ॥ 75

सनत्कुमार उवाच

यस्य हस्ते गदा चक्रं गरुडो यस्य वाहनम् । शंखचक्रगदापद्मी स मे विष्णुः प्रसीदतु ॥ 76

एवं ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः । कीर्तयंति सुरश्रेष्ठमेवं नारायणं विभुम् ॥ 77॥

इदं पवित्रमायुष्यं पुण्यं पापप्रणाशनम् । दुःस्वप्ननाशनं स्तोत्रं पांडवैः परिकीर्तितम् ॥ 78॥

यः पठेत्प्रातरुत्थाय शुचिस्तद्गतमानसः । गवां शतसहस्रस्य सम्यग्दत्तस्य यत्फलम् ॥ 79॥

तत्फलं समवाप्नोति यः पठेदिति संस्तवम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति ॥ 80॥

गंगा गीता च गायत्री गोविंदो गरुडध्वजः । गकारैः पंचभिर्युक्तः पुनर्जन्म न विद्यते ॥ 81॥

गीतां यः पठते नित्यं श्लोकार्धं श्लोकमेव वा । मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं स गच्छति ॥ 82॥

इति पांडवगीता अथवा प्रपन्नगीता समाप्ता ।

ॐ तत्सत् ।

Browse Related Categories: