ഉദ്ധവഗീതാ - ദശമോഽധ്യായഃ

നിരോധ ഉത്പത്തി അണു ബൃഹന് നാനാത്വം തത്കൃതാന് ഗുണാന് । അംതഃ പ്രവിഷ്ടഃ ആധത്തഃ ഏവം ദേഹഗുണാന് പരഃ ॥ 9॥

യഃ അസൌ ഗുണൈഃ വിരചിതഃ ദേഹഃ അയം പുരുഷസ്യ ഹി । സംസാരഃ തത് നിബംധഃ അയം പുംസഃ വിദ്യാത് ഛിദാത്മനഃ ॥ 10॥

തസ്മാത് ജിജ്ഞാസയാ ആത്മാനം ആത്മസ്ഥം പരമ് । സംഗമ്യ നിരസേത് ഏതത് വസ്തുബുദ്ധിം യഥാക്രമമ് ॥ 11॥

ആചാര്യഃ അരണിഃ ആദ്യഃ സ്യാത് അംതേവാസി ഉത്തര അരണിഃ । തത് സംധാനം പ്രവചനം വിദ്യാ സംധിഃ സുഖാവഹഃ ॥ 12॥

വൈശാരദീ സാ അതിവിശുദ്ധബുദ്ധിഃ ധുനോതി മായാം ഗുണസംപ്രസൂതാമ് । ഗുണാന് ച സംദഹ്യ യത് ആത്മം ഏതത് സ്വയം ച ശാമ്യതി അസമിദ് യഥാ അഗ്നിഃ ॥ 13॥

അഥ ഏഷാം കര്മകര്തൄണാം ഭോക്തൄണാം സുഖദുഃഖയോഃ । നാനാത്വം അഥ നിത്യത്വം ലോകകാലാഗമ ആത്മനാമ് ॥ 14॥

മന്യസേ സർവഭാവാനാം സംസ്ഥാ ഹി ഔത്പത്തികീ യഥാ । തത് തത് ആകൃതിഭേദേന ജായതേ ഭിദ്യതേ ച ധീഃ ॥ 15॥

ഏവം അപി അംഗ സർവേഷാം ദേഹിനാം ദേഹയോഗതഃ । കാല അവയവതഃ സംതി ഭാവാ ജന്മാദയോഃ അസകൃത് ॥ 16॥

അത്ര അപി കര്മണാം കര്തുഃ അസ്വാതംത്ര്യം ച ലക്ഷ്യതേ । ഭോക്തുഃ ച ദുഃഖസുഖയോഃ കഃ അന്വര്ഥഃ വിവശം ഭജേത് ॥ 17॥

ന ദേഹിനാം സുഖം കിംചിത് വിദ്യതേ വിദുഷാം അപി । തഥാ ച ദുഃഖം മൂഢാനാം വൃഥാ അഹംകരണം പരമ് ॥ 18॥

യദി പ്രാപ്തിം വിഘാതം ച ജാനംതി സുഖദുഃഖയോഃ । തേ അപി അദ്ധാ ന വിദുഃ യോഗം മൃത്യുഃ ന പ്രഭവേത് യഥാ ॥ 19॥

കഃ അന്വര്ഥഃ സുഖയതി ഏനം കാമഃ വാ മൃത്യുഃ അംതികേ । ആഘാതം നീയമാനസ്യ വധ്യസി ഏവ ന തുഷ്ടിദഃ ॥ 20॥

ശ്രുതം ച ദൃഷ്ടവത് ദുഷ്ടം സ്പര്ധാ അസൂയാ അത്യയവ്യയൈഃ । ബഹു അംതരായ കാമത്വാത് കൃഷിവത് ച അപി നിഷ്ഫലമ് ॥ 21॥

അംതരായൈഃ അവിഹതഃ യദി ധര്മഃ സ്വനുഷ്ഠിതഃ । തേനാപി നിര്ജിതം സ്ഥാനം യഥാ ഗച്ഛതി തത് ശ്രുണു ॥ 22॥

ഇഷ്ത്വാ ഇഹ ദേവതാഃ യജ്ഞൈഃ സ്വര്ലോകം യാതി യാജ്ഞികഃ । ഭുംജീത ദേവവത് തത്ര ഭോഗാന് ദിവ്യാന് നിജ അര്ജിതാന് ॥ 23॥

സ്വപുണ്യ ഉപചിതേ ശുഭ്രേ വിമാനഃ ഉപഗീയതേ । ഗംധർവൈഃ വിഹരന്മധ്യേ ദേവീനാം ഹൃദ്യവേഷധൃക് ॥ 24॥

സ്ത്രീഭിഃ കാമഗയാനേന കിംകിണീജാലമാലിനാ । ക്രീഡന് ന വേദ ആത്മപാതം സുരാക്രീഡേഷു നിർവൃതഃ ॥ 25॥

താവത് പ്രമോദതേ സ്വര്ഗേ യാവത് പുണ്യം സമാപ്യതേ । ക്ഷീണപുണ്യഃ പതതി അർവാക് അനിച്ഛന് കാലചാലിതഃ ॥ 26॥

യദി അധര്മരതഃ സംഗാത് അസതാം വാ അജിതേംദ്രിയഃ । കാമാത്മാ കൃപണഃ ലുബ്ധഃ സ്ത്രൈണഃ ഭൂതവിഹിംസകഃ ॥ 27॥

പശൂന് അവിധിനാ ആലഭ്യ പ്രേതഭൂതഗണാന് യജന് । നരകാന് അവശഃ ജംതുഃ ഗത്വാ യാതി ഉല്ബണം തമഃ ॥ 28॥

കര്മാണി ദുഃഖ ഉദര്കാണി കുർവന് ദേഹേന തൈഃ പുനഃ । ദേഹം ആഭജതേ തത്ര കിം സുഖം മര്ത്യധര്മിണഃ ॥ 29॥

ലോകാനാം ലോക പാലാനാം മദ്ഭയം കല്പജീവിനാമ് । ബ്രഹ്മണഃ അപി ഭയം മത്തഃ ദ്വിപരാധപര ആയുഷഃ ॥ 30॥

ഗുണാഃ സൃജംതി കര്മാണി ഗുണഃ അനുസൃജതേ ഗുണാന് । ജീവഃ തു ഗുണസംയുക്തഃ ഭുംക്തേ കര്മഫലാനി അസൌ ॥ 31॥

യാവത് സ്യാത് ഗുണവൈഷമ്യം താവത് നാനാത്വം ആത്മനഃ । നാനാത്വം ആത്മനഃ യാവത് പാരതംത്ര്യം തദാ ഏവ ഹി ॥ 32॥

യാവത് അസ്യ അസ്വതംത്രത്വം താവത് ഈശ്വരതഃ ഭയമ് । യഃ ഏതത് സമുപാസീരന് തേ മുഹ്യംതി ശുചാര്പിതാഃ ॥ 33॥

കാലഃ ആത്മാ ആഗമഃ ലോകഃ സ്വഭാവഃ ധര്മഃ ഏവ ച । ഇതി മാം ബഹുധാ പ്രാഹുഃ ഗുണവ്യതികരേ സതി ॥ 34॥

ഉദ്ധവഃ ഉവാച

ഗുണേഷു വര്തമാനഃ അപി ദേഹജേഷു അനപാവൃതാഃ । ഗുണൈഃ ന ബധ്യതേ ദേഹീ ബധ്യതേ വാ കഥം വിഭോ ॥ 35

കഥം വര്തേത വിഹരേത് കൈഃ വാ ജ്ഞായേത ലക്ഷണൈഃ । കിം ഭുംജീത ഉത വിസൃജേത് ശയീത ആസീത യാതി വാ ॥ 36॥

ഏതത് അച്യുത മേ ബ്രൂഹി പ്രശ്നം പ്രശ്നവിദാം വര । നിത്യമുക്തഃ നിത്യബദ്ധഃ ഏകഃ ഏവ ഇതി മേ ഭ്രമഃ ॥ 37॥

ഇതി ശ്രീമദ്ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാമേകാദശസ്കംധേ ഭഗവദുദ്ധവസംവാദേ ദശമോഽധ്യായഃ ॥

Browse Related Categories: