ഉദ്ധവഗീതാ - ഷഷ്ഠോഽധ്യായഃ

ത്വം മായയാ ത്രിഗുണയാ ആത്മനി ദുർവിഭാവ്യം വ്യക്തം സൃജസി അവസി ലുംപസി തത് ഗുണസ്ഥഃ । ന ഏതൈഃ ഭവാന് അജിത കര്മഭിഃ അജ്യതേ വൈ യത് സ്വേ സുഖേ അവ്യവഹിതേ അഭിരതഃ അനവദ്യഃ ॥ 8॥

ശുദ്ധിഃ നൃണാം ന തു തഥാ ഈഡ്യ ദുരാശയാനാം വിദ്യാശ്രുതാധ്യയനദാനതപക്രിയാഭിഃ । സത്ത്വാത്മനാം ഋഷഭ തേ യശസി പ്രവൃദ്ധ സത് ശ്രദ്ധയാ ശ്രവണസംഭൃതയാ യഥാ സ്യാത് ॥ 9॥

സ്യാത് നഃ തവ അംഘ്രിഃ അശുഭാശയധൂമകേതുഃ ക്ഷേമായ യഃ മുനിഭിഃ ആര്ദ്രഹൃദൌഹ്യമാനഃ । യഃ സാത്വതൈഃ സമവിഭൂതയഃ ആത്മവദ്ഭിഃ വ്യൂഹേ അര്ചിതഃ സവനശഃ സ്വഃ അതിക്രമായ ॥ 10॥

യഃ ചിംത്യതേ പ്രയതപാണിഭിഃ അധ്വരാഗ്നൌ ത്രയ്യാ നിരുക്തവിധിനാ ഈശ ഹവിഃ ഗൃഹീത്വാ । അധ്യാത്മയോഗഃ ഉത യോഗിഭിഃ ആത്മമായാം ജിജ്ഞാസുഭിഃ പരമഭാഗവതൈഃ പരീഷ്ടഃ ॥ 11॥

പര്യുഷ്ടയാ തവ വിഭോ വനമാലയാ ഇയം സംസ്പര്ധിനീ ഭഗവതീ പ്രതിപത്നിവത് ശ്രീഃ । യഃ സുപ്രണീതം അമുയാര്ഹണം ആദത് അന്നഃ ഭൂയാത് സദാ അംഘ്രിഃ അശുഭാശയധൂമകേതുഃ ॥ 12॥

കേതുഃ ത്രിവിക്രമയുതഃ ത്രിപത് പതാകഃ യഃ തേ ഭയാഭയകരഃ അസുരദേവചമ്വോഃ । സ്വര്ഗായ സാധുഷു ഖലു ഏഷു ഇതരായ ഭൂമന് പാദഃ പുനാതു ഭഗവന് ഭജതാം അധം നഃ ॥ 13॥

നസ്യോതഗാവഃ ഇവ യസ്യ വശേ ഭവംതി ബ്രഹ്മാദയഃ അനുഭൃതഃ മിഥുരര്ദ്യമാനാഃ । കാലസ്യ തേ പ്രകൃതിപൂരുഷയോഃ പരസ്യ ശം നഃ തനോതു ചരണഃ പുരുഷോത്തമസ്യ ॥ 14॥

അസ്യ അസി ഹേതുഃ ഉദയസ്ഥിതിസംയമാനാം അവ്യക്തജീവമഹതാം അപി കാലം ആഹുഃ । സഃ അയം ത്രിണാഭിഃ അഖില അപചയേ പ്രവൃത്തഃ കാലഃ ഗഭീരരയഃ ഉത്തമപൂരുഷഃ ത്വമ് ॥ 15॥

ത്വത്തഃ പുമാന് സമധിഗമ്യ യയാ സ്വവീര്യ ധത്തേ മഹാംതം ഇവ ഗര്ഭം അമോഘവീര്യഃ । സഃ അയം തയാ അനുഗതഃ ആത്മനഃ ആംഡകോശം ഹൈമം സസര്ജ ബഹിഃ ആവരണൈഃ ഉപേതമ് ॥ 16॥

തത്തസ്ഥുഷഃ ച ജഗതഃ ച ഭവാന് അധീശഃ യത് മായയാ ഉത്ഥഗുണവിക്രിയയാ ഉപനീതാന് । അര്ഥാന് ജുഷന് അപി ഹൃഷീകപതേ ന ലിപ്തഃ യേ അന്യേ സ്വതഃ പരിഹൃതാത് അപി ബിഭ്യതി സ്മ ॥ 17॥

സ്മായാ അവലോകലവദര്ശിതഭാവഹാരി ഭ്രൂമംഡലപ്രഹിതസൌരതമംത്രശൌംഡൈഃ । പത്ന്യഃ തു ഷോഡശസഹസ്രം അനംഗബാണൈഃ യസ്യ ഇംദ്രിയം വിമഥിതും കരണൈഃ വിഭ്വ്യഃ ॥ 18॥

വിഭ്വ്യഃ തവ അമൃതകഥാ ഉദവഹാഃ ത്രിലോക്യാഃ പാദൌ അനേജസരിതഃ ശമലാനി ഹംതുമ് । ആനുശ്രവം ശ്രുതിഭിഃ അംഘ്രിജം അംഗസംഗൈഃ തീര്ഥദ്വയം ശുചിഷദസ്തഃ ഉപസ്പൃശംതി ॥ 19॥

ബാദരായണിഃ ഉവാച

ഇതി അഭിഷ്ടൂയ വിബുധൈഃ സേശഃ ശതധൃതിഃ ഹരിമ് । അഭ്യഭാഷത ഗോവിംദം പ്രണമ്യ അംബരം ആശ്രിതഃ ॥ 20

ബ്രഹ്മ ഉവാച

ഭൂമേഃ ഭാര അവതാരായ പുരാ വിജ്ഞാപിതഃ പ്രഭോ । ത്വം അസ്മാഭിഃ അശേഷാത്മന് തത് തഥാ ഏവ ഉപപാദിതമ് ॥ 21

ധര്മഃ ച സ്ഥാപിതഃ സത്സു സത്യസംധേഷു വൈ ത്വയാ । കീര്തിഃ ച ദിക്ഷു വിക്ഷിപ്താ സർവലോകമലാപഹാ ॥ 22॥

അവതീര്യ യദോഃ വംശേ ബിഭ്രത് രൂപം അനുത്തമമ് । കര്മാണി ഉദ്ദാമവൃത്താനി ഹിതായ ജഗതഃ അകൃഥാഃ ॥ 23॥

യാനി തേ ചരിതാനി ഈശ മനുഷ്യാഃ സാധവഃ കലൌ । ശ‍ഋണ്വംതഃ കീര്തയംതഃ ച തരിഷ്യംതി അംജസാ തമഃ ॥ 24॥

യദുവംശേ അവതീര്ണസ്യ ഭവതഃ പുരുഷോത്തമ । ശരത് ശതം വ്യതീയായ പംചവിംശ അധികം പ്രഭോഃ ॥ 25॥

ന അധുനാ തേ അഖില ആധാര ദേവകാര്യ അവശേഷിതമ് । കുലം ച വിപ്രശാപേന നഷ്ടപ്രായം അഭൂത് ഇദമ് ॥ 26॥

തതഃ സ്വധാമ പരമം വിശസ്വ യദി മന്യസേ । സലോകാന് ലോകപാലാന് നഃ പാഹി വൈകുംഠകിംകരാന് ॥ 27॥

ശ്രീ ഭഗവാന് ഉവാച

അവധാരിതം ഏതത് മേ യദാത്ഥ വിബുധേശ്വര । കൃതം വഃ കാര്യം അഖിലം ഭൂമേഃ ഭാരഃ അവതാരിതഃ ॥ 28

തത് ഇദം യാദവകുലം വീര്യശൌര്യശ്രിയോദ്ധതമ് । ലോകം ജിഘൃക്ഷത് രുദ്ധം മേ വേലയാ ഇവ മഹാര്ണവഃ ॥ 29॥

യദി അസംഹൃത്യ ദൃപ്താനാം യദുനാം വിപുലം കുലമ് । ഗംതാസ്മി അനേന ലോകഃ അയം ഉദ്വേലേന വിനംക്ഷ്യതി ॥ 30॥

ഇദാനീം നാശഃ ആരബ്ധഃ കുലസ്യ ദ്വിജശാപതഃ । യാസ്യാമി ഭവനം ബ്രഹ്മന് ന ഏതത് അംതേ തവ ആനഘ ॥ 31॥

ശ്രീ ശുകഃ ഉവാച

ഇതി ഉക്തഃ ലോകനാഥേന സ്വയംഭൂഃ പ്രണിപത്യ തമ് । സഹ ദേവഗണൈഃ ദേവഃ സ്വധാമ സമപദ്യത ॥ 32

അഥ തസ്യാം മഹോത്പാതാന് ദ്വാരവത്യാം സമുത്ഥിതാന് । വിലോക്യ ഭഗവാന് ആഹ യദുവൃദ്ധാന് സമാഗതാന് ॥ 33॥

ശ്രീ ഭഗവാന് ഉവാച

ഏതേ വൈ സുമഹോത്പാതാഃ വ്യുത്തിഷ്ഠംതി ഇഹ സർവതഃ । ശാപഃ ച നഃ കുലസ്യ ആസീത് ബ്രാഹ്മണേഭ്യഃ ദുരത്യയഃ ॥ 34

ന വസ്തവ്യം ഇഹ അസ്മാഭിഃ ജിജീവിഷുഭിഃ ആര്യകാഃ । പ്രഭാസം സുമഹത് പുണ്യം യാസ്യാമഃ അദ്യ ഏവ മാ ചിരമ് ॥ 35॥

യത്ര സ്നാത്വാ ദക്ഷശാപാത് ഗൃഹീതഃ യക്ഷ്മണൌഡുരാട് । വിമുക്തഃ കില്ബിഷാത് സദ്യഃ ഭേജേ ഭൂയഃ കലോദയമ് ॥ 36॥

വയം ച തസ്മിന് ആപ്ലുത്യ തര്പയിത്വാ പിതൄന്സുരാന് । ഭോജയിത്വാ ഉശിജഃ വിപ്രാന് നാനാഗുണവതാ അംധസാ ॥ 37॥

തേഷു ദാനാനി പാത്രേഷു ശ്രദ്ധയാ ഉപ്ത്വാ മഹാംതി വൈ । വൃജിനാനി തരിഷ്യാമഃ ദാനൈഃ നൌഭിഃ ഇവ അര്ണവമ് ॥ 38॥

ശ്രീ ശുകഃ ഉവാച

ഏവം ഭഗവതാ ആദിഷ്ടാഃ യാദവാഃ കുലനംദന । ഗംതും കൃതധിയഃ തീര്ഥം സ്യംദനാന് സമയൂയുജന് ॥ 39

തത് നിരീക്ഷ്യ ഉദ്ധവഃ രാജന് ശ്രുത്വാ ഭഗവതാ ഉദിതമ് । ദൃഷ്ട്വാ അരിഷ്ടാനി ഘോരാണി നിത്യം കൃഷ്ണം അനുവ്രതഃ ॥ 40॥

വിവിക്തഃ ഉപസംഗമ്യ ജഗതാം ഈശ്വരേശ്വരമ് । പ്രണമ്യ ശിരസാ പാദൌ പ്രാംജലിഃ തം അഭാഷത ॥ 41॥

ഉദ്ധവഃ ഉവാച

ദേവദേവേശ യോഗേശ പുണ്യശ്രവണകീര്തന । സംഹൃത്യ ഏതത് കുലം നൂനം ലോകം സംത്യക്ഷ്യതേ ഭവാന് । വിപ്രശാപം സമര്ഥഃ അപി പ്രത്യഹന് ന യദി ഈശ്വരഃ ॥ 42

ന അഹം തവ അംഘ്രികമലം ക്ഷണാര്ധം അപി കേശവ । ത്യക്തും സമുത്സഹേ നാഥ സ്വധാമ നയ മാം അപി ॥ 43॥

തവ വിക്രീഡിതം കൃഷ്ണ നൃണാം പരമമംഗലമ് । കര്ണപീയൂഷം ആസ്വാദ്യ ത്യജതി അന്യസ്പൃഹാം ജനഃ ॥ 44॥

ശയ്യാസനാടനസ്ഥാനസ്നാനക്രീഡാശനാദിഷു । കഥം ത്വാം പ്രിയം ആത്മാനം വയം ഭക്താഃ ത്യജേമഹി ॥ 45॥

ത്വയാ ഉപഭുക്തസ്രക്ഗംധവാസഃ അലംകാരചര്ചിതാഃ । ഉച്ഛിഷ്ടഭോജിനഃ ദാസാഃ തവ മായാം ജയേമഹി ॥ 46॥

വാതാശനാഃ യഃ ഋഷയഃ ശ്രമണാ ഊര്ധ്വമംഥിനഃ । ബ്രഹ്മാഖ്യം ധാമ തേ യാംതി ശാംതാഃ സംന്യാസിനഃ അമലാഃ ॥

47॥

വയം തു ഇഹ മഹായോഗിന് ഭ്രമംതഃ കര്മവര്ത്മസു । ത്വത് വാര്തയാ തരിഷ്യാമഃ താവകൈഃ ദുസ്തരം തമഃ ॥ 48॥

സ്മരംതഃ കീര്തയംതഃ തേ കൃതാനി ഗദിതാനി ച । ഗതിഉത്സ്മിതീക്ഷണക്ഷ്വേലി യത് നൃലോകവിഡംബനമ് ॥ 49॥

ശ്രീ ശുകഃ ഉവാച

ഏവം വിജ്ഞാപിതഃ രാജന് ഭഗവാന് ദേവകീസുതഃ । ഏകാംതിനം പ്രിയം ഭൃത്യം ഉദ്ധവം സമഭാഷത ॥ 50

ഇതി ശ്രീമദ്ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാമേകാദശസ്കംധേ ദേവസ്തുത്യുദ്ധ്വവിജ്ഞാപനം നാമ ഷഷ്ഠോഽധ്യായഃ ॥

Browse Related Categories: