చాణక్య నీతి - త్రయోదశోఽధ్యాయః

ధర్మార్థకామమోక్షాణాం యస్యైకోఽపి న విద్యతే । అజాగలస్తనస్యేవ తస్య జన్మ నిరర్థకం ॥ 10 ॥

దహ్యమానాః సుతీవ్రేణ నీచాః పరయశోఽగ్నినా । అశక్తాస్తత్పదం గంతుం తతో నిండాం ప్రకుర్వతే ॥ 11 ॥

బంధాయ విషయాసంగో ముక్త్యై నిర్విషయం మనః । మన ఏవ మనుష్యాణాం కారణం బంధమోక్షయోః ॥ 12 ॥

దేహాభిమానే గలితం జ్ఞానేన పరమాత్మని । యత్ర యత్ర మనో యాతి తత్ర తత్ర సమాధయః ॥ 13 ॥

ఈప్సితం మనసః సర్వం కస్య సంపద్యతే సుఖమ్ । దైవాయత్తం యతః సర్వం తస్మాత్సంతోషమాశ్రయేత్ ॥ 14 ॥

యథా ధేనుసహస్రేషు వత్సో గచ్ఛతి మాతరమ్ । తథా యచ్చ కృతం కర్మ కర్తారమనుగచ్ఛతి ॥ 15 ॥

అనవస్థితకార్యస్య న జనే న వనే సుఖమ్ । జనో దహతి సంసర్గాద్వనం సంగవివర్జనాత్ ॥ 16 ॥

ఖనిత్వా హి ఖనిత్రేణ భూతలే వారి విందతి । తథా గురుగతాం విద్యాం శుశ్రూషురధిగచ్ఛతి ॥ 17 ॥

కర్మాయత్తం ఫలం పుంసాం బుద్ధిః కర్మానుసారిణీ । తథాపి సుధియశ్చార్యా సువిచార్యైవ కుర్వతే ॥ 18 ॥

ఏకాక్షరప్రదాతారం యో గురుం నాభివందతే । శ్వానయోనిశతం గత్వా చాండాలేష్వభిజాయతే ॥ 19 ॥

యుగాంతే ప్రచలేన్మేరుః కల్పాంతే సప్త సాగరాః । సాధవః ప్రతిపన్నార్థాన్న చలంతి కదాచన ॥ 20 ॥

పృథివ్యాం త్రీణి రత్నాని జలమన్నం సుభాషితమ్ । మూఢైః పాషాణఖండేషు రత్నసంజ్ఞా విధీయతే ॥ 21 ॥

Browse Related Categories: