చాణక్య నీతి - షోడశోఽధ్యాయః

వివేకినమనుప్రాప్తా గుణా యాంతి మనోజ్ఞతామ్ । సుతరాం రత్నమాభాతి చామీకరనియోజితం ॥ 09 ॥

గుణైః సర్వజ్ఞతుల్యోఽపి సీదత్యేకో నిరాశ్రయః । అనర్ఘ్యమపి మాణిక్యం హేమాశ్రయమపేక్షతే ॥ 10 ॥

అతిక్లేశేన యద్ద్రవ్యమతిలోభేన యత్సుఖమ్ । శత్రూణాం ప్రణిపాతేన తే హ్యర్థా మా భవంతు మే ॥ 11 ॥

కిం తయా క్రియతే లక్ష్మ్యా యా వధూరివ కేవలా । యా తు వేశ్యేవ సామాన్యా పథికైరపి భుజ్యతే ॥ 12 ॥

ధనేషు జీవితవ్యేషు స్త్రీషు చాహారకర్మసు । అతృప్తాః ప్రాణినః సర్వే యాతా యాస్యంతి యాంతి చ ॥ 13 ॥

క్షీయంతే సర్వదానాని యజ్ఞహోమబలిక్రియాః । న క్షీయతే పాత్రదానమభయం సర్వదేహినాం ॥ 14 ॥

తృణం లఘు తృణాత్తూలం తూలాదపి చ యాచకః । వాయునా కిం న నీతోఽసౌ మామయం యాచయిష్యతి ॥ 15 ॥

వరం ప్రాణపరిత్యాగో మానభంగేన జీవనాత్ । ప్రాణత్యాగే క్షణం దుఃఖం మానభంగే దినే దినే ॥ 16 ॥

ప్రియవాక్యప్రదానేన సర్వే తుష్యంతి జంతవః । తస్మాత్తదేవ వక్తవ్యం వచనే కా దరిద్రతా ॥ 17 ॥

సంసారకటువృక్షస్య ద్వే ఫలేఽమృతోపమే । సుభాషితం చ సుస్వాదు సంగతిః సజ్జనే జనే ॥ 18 ॥

జన్మ జన్మ యదభ్యస్తం దానమధ్యయనం తపః । తేనైవాఽభ్యాసయోగేన దేహీ చాభ్యస్యతే పునః ॥ 19 ॥

పుస్తకస్థా తు యా విద్యా పరహస్తగతం ధనమ్ । కార్యకాలే సముత్పన్నే న సా విద్యా న తద్ధనం ॥ 20 ॥

Browse Related Categories: