చాణక్య నీతి - ద్వితీయోఽధ్యాయః

పుత్రాశ్చ వివిధైః శీలైర్నియోజ్యాః సతతం బుధైః । నీతిజ్ఞాః శీలసంపన్నా భవంతి కులపూజితాః ॥ 10 ॥

మాతా శత్రుః పితా వైరీ యాభ్యాం బాలా న పాఠితాః । సభామధ్యే న శోభంతే హంసమధ్యే బకో యథా ॥ 11 ॥

లాలనాద్బహవో దోషాస్తాడనే బహవో గుణాః । తస్మాత్పుత్రం చ శిష్యం చ తాడయేన్న తు లాలయేత్ ॥ 12 ॥

శ్లోకేన వా తదర్ధేన తదర్ధార్ధాక్షరేణ వా । అబంధ్యం దివసం కుర్యాద్దానాధ్యయనకర్మభిః ॥ 13 ॥

కాంతావియోగః స్వజనాపమానం ఋణస్య శేషం కునృపస్య సేవా । దారిద్ర్యభావాద్విముఖం చ మిత్రం వినాగ్నినా పంచ దహంతి కాయం ॥ 14 ॥

నదీతీరే చ యే వృక్షాః పరగేహేషు కామినీ । మంత్రహీనాశ్చ రాజానః శీఘ్రం నశ్యంత్యసంశయం ॥ 15 ॥

బలం విద్యా చ విప్రాణాం రాజ్ఞాం సైన్యం బలం తథా । బలం విత్తం చ వైశ్యానాం శూద్రాణాం పారిచర్యకం ॥ 16 ॥

నిర్ధనం పురుషం వేశ్యా ప్రజా భగ్నం నృపం త్యజేత్ । ఖగా వీతఫలం వృక్షం భుక్త్వా చాభ్యాగతో గృహం ॥ 17 ॥

గృహీత్వా దక్షిణాం విప్రాస్త్యజంతి యజమానకమ్ । ప్రాప్తవిద్యా గురుం శిష్యా దగ్ధారణ్యం మృగాస్తథా ॥ 18 ॥

దురాచారీ దురాదృష్టిర్దురావాసీ చ దుర్జనః । యన్మైత్రీ క్రియతే పుంభిర్నరః శీఘ్రం వినశ్యతి ॥ 19 ॥

సమానే శోభతే ప్రీతిః రాజ్ఞి సేవా చ శోభతే । వాణిజ్యం వ్యవహారేషు దివ్యా స్త్రీ శోభతే గృహే ॥ 20 ॥

Browse Related Categories: