മണിദ്വീപ വര്ണന - 1 (ദേവീ ഭാഗവതമ്)

വിരാജമാനഃ പരിതസ്തീരരത്നദ്രുമോ മഹാന് । തദുത്തരമയോധാതുനിര്മിതോ ഗഗനേ തതഃ ॥ 9 ॥

സപ്തയോജനവിസ്തീര്ണഃ പ്രാകാരോ വര്തതേ മഹാന് । നാനാശസ്ത്രപ്രഹരണാ നാനായുദ്ധവിശാരദാഃ ॥ 10 ॥

രക്ഷകാ നിവസംത്യത്ര മോദമാനാഃ സമംതതഃ । ചതുര്ദ്വാരസമായുക്തോ ദ്വാരപാലശതാന്വിതഃ ॥ 11 ॥

നാനാഗണൈഃ പരിവൃതോ ദേവീഭക്തിയുതൈര്നൃപ । ദര്ശനാര്ഥം സമായാംതി യേ ദേവാ ജഗദീശിതുഃ ॥ 12 ॥

തേഷാം ഗണാ വസംത്യത്ര വാഹനാനി ച തത്ര ഹി । വിമാനശതസംഘര്ഷഘംടാസ്വനസമാകുലഃ ॥ 13 ॥

ഹയഹേഷാഖുരാഘാതബധിരീകൃതദിംമുഖഃ । ഗണൈഃ കിലകിലാരാവൈർവേത്രഹസ്തൈശ്ച താഡിതാഃ ॥ 14 ॥

സേവകാ ദേവസംഗാനാം ഭ്രാജംതേ തത്ര ഭൂമിപ । തസ്മിംകോലാഹലേ രാജന്നശബ്ദഃ കേനചിത്ക്വചിത് ॥ 15 ॥

കസ്യചിച്ഛ്രൂയതേഽത്യംതം നാനാധ്വനിസമാകുലേ । പദേ പദേ മിഷ്ടവാരിപരിപൂര്ണസരാന്സി ച ॥ 16 ॥

വാടികാ വിവിധാ രാജന് രത്നദ്രുമവിരാജിതാഃ । തദുത്തരം മഹാസാരധാതുനിര്മിതമംഡലഃ ॥ 17 ॥

സാലോഽപരോ മഹാനസ്തി ഗഗനസ്പര്ശി യച്ഛിരഃ । തേജസാ സ്യാച്ഛതഗുണഃ പൂർവസാലാദയം പരഃ ॥ 18 ॥

ഗോപുരദ്വാരസഹിതോ ബഹുവൃക്ഷസമന്വിതഃ । യാ വൃക്ഷജാതയഃ സംതി സർവാസ്താസ്തത്ര സംതി ച ॥ 19 ॥

നിരംതരം പുഷ്പയുതാഃ സദാ ഫലസമന്വിതാഃ । നവപല്ലവസംയുക്താഃ പരസൌരഭസംകുലാഃ ॥ 20 ॥

പനസാ ബകുലാ ലോധ്രാഃ കര്ണികാരാശ്ച ശിംശപാഃ । ദേവദാരുകാംചനാരാ ആമ്രാശ്ചൈവ സുമേരവഃ ॥ 21 ॥

ലികുചാ ഹിംഗുലാശ്ചൈലാ ലവംഗാഃ കട്ഫലാസ്തഥാ । പാടലാ മുചുകുംദാശ്ച ഫലിന്യോ ജഘനേഫലാഃ ॥ 22 ॥

താലാസ്തമാലാഃ സാലാശ്ച കംകോലാ നാഗഭദ്രകാഃ । പുന്നാഗാഃ പീലവഃ സാല്വകാ വൈ കര്പൂരശാഖിനഃ ॥ 23 ॥

അശ്വകര്ണാ ഹസ്തികര്ണാസ്താലപര്ണാശ്ച ദാഡിമാഃ । ഗണികാ ബംധുജീവാശ്ച ജംബീരാശ്ച കുരംഡകാഃ ॥ 24 ॥

ചാംപേയാ ബംധുജീവാശ്ച തഥാ വൈ കനകദ്രുമാഃ । കാലാഗുരുദ്രുമാശ്ചൈവ തഥാ ചംദനപാദപാഃ ॥ 25 ॥

ഖര്ജൂരാ യൂഥികാസ്താലപര്ണ്യശ്ചൈവ തഥേക്ഷവഃ । ക്ഷീരവൃക്ഷാശ്ച ഖദിരാശ്ചിംചാഭല്ലാതകാസ്തഥാ ॥ 26 ॥

രുചകാഃ കുടജാ വൃക്ഷാ ബില്വവൃക്ഷാസ്തഥൈവ ച । തുലസീനാം വനാന്യേവം മല്ലികാനാം തഥൈവ ച ॥ 27 ॥

ഇത്യാദിതരുജാതീനാം വനാന്യുപവനാനി ച । നാനാവാപീശതൈര്യുക്താന്യേവം സംതി ധരാധിപ ॥ 28 ॥

കോകിലാരാവസംയുക്താ ഗുന്ജദ്ഭ്രമരഭൂഷിതാഃ । നിര്യാസസ്രാവിണഃ സർവേ സ്നിഗ്ധച്ഛായാസ്തരൂത്തമാഃ ॥ 29 ॥

നാനാഋതുഭവാ വൃക്ഷാ നാനാപക്ഷിസമാകുലാഃ । നാനാരസസ്രാവിണീഭിര്നദീഭിരതിശോഭിതാഃ ॥ 30 ॥

പാരാവതശുകവ്രാതസാരികാപക്ഷമാരുതൈഃ । ഹംസപക്ഷസമുദ്ഭൂത വാതവ്രാതൈശ്ചലദ്ദ്രുമമ് ॥ 31 ॥

സുഗംധഗ്രാഹിപവനപൂരിതം തദ്വനോത്തമമ് । സഹിതം ഹരിണീയൂഥൈര്ധാവമാനൈരിതസ്തതഃ ॥ 32 ॥

നൃത്യദ്ബര്ഹികദംബസ്യ കേകാരാവൈഃ സുഖപ്രദൈഃ । നാദിതം തദ്വനം ദിവ്യം മധുസ്രാവി സമംതതഃ ॥ 33 ॥

കാംസ്യസാലാദുത്തരേ തു താമ്രസാലഃ പ്രകീര്തിതഃ । ചതുരസ്രസമാകാര ഉന്നത്യാ സപ്തയോജനഃ ॥ 34 ॥

ദ്വയോസ്തു സാലയോര്മധ്യേ സംപ്രോക്താ കല്പവാടികാ । യേഷാം തരൂണാം പുഷ്പാണി കാംചനാഭാനി ഭൂമിപ ॥ 35 ॥

പത്രാണി കാംചനാഭാനി രത്നബീജഫലാനി ച । ദശയോജനഗംധോ ഹി പ്രസര്പതി സമംതതഃ ॥ 36 ॥

തദ്വനം രക്ഷിതം രാജന്വസംതേനര്തുനാനിശമ് । പുഷ്പസിംഹാസനാസീനഃ പുഷ്പച്ഛത്രവിരാജിതഃ ॥ 37 ॥

പുഷ്പഭൂഷാഭൂഷിതശ്ച പുഷ്പാസവവിഘൂര്ണിതഃ । മധുശ്രീര്മാധവശ്രീശ്ച ദ്വേ ഭാര്യേ തസ്യ സമ്മതേ ॥ 38 ॥

ക്രീഡതഃ സ്മേരവദനേ സുമസ്തബകകംദുകൈഃ । അതീവ രമ്യം വിപിനം മധുസ്രാവി സമംതതഃ ॥ 39 ॥

ദശയോജനപര്യംതം കുസുമാമോദവായുനാ । പൂരിതം ദിവ്യഗംധർവൈഃ സാംഗനൈര്ഗാനലോലുപൈഃ ॥ 40 ॥

ശോഭിതം തദ്വനം ദിവ്യം മത്തകോകിലനാദിതമ് । വസംതലക്ഷ്മീസംയുക്തം കാമികാമപ്രവര്ധനമ് ॥ 41 ॥

താമ്രസാലാദുത്തരത്ര സീസസാലഃ പ്രകീര്തിതഃ । സമുച്ഛ്രായഃ സ്മൃതോഽപ്യസ്യ സപ്തയോജനസംഖ്യയാ ॥ 42 ॥

സംതാനവാടികാമധ്യേ സാലയോസ്തു ദ്വയോര്നൃപ । ദശയോജനഗംധസ്തു പ്രസൂനാനാം സമംതതഃ ॥ 43 ॥

ഹിരണ്യാഭാനി കുസുമാന്യുത്ഫുല്ലാനി നിരംതരമ് । അമൃതദ്രവസംയുക്തഫലാനി മധുരാണി ച ॥ 44 ॥

ഗ്രീഷ്മര്തുര്നായകസ്തസ്യാ വാടികായാ നൃപോത്തമ । ശുക്രശ്രീശ്ച ശുചിശ്രീശ്ച ദ്വേ ഭാര്യേ തസ്യ സമ്മതേ ॥ 45 ॥

സംതാപത്രസ്തലോകാസ്തു വൃക്ഷമൂലേഷു സംസ്ഥിതാഃ । നാനാസിദ്ധൈഃ പരിവൃതോ നാനാദേവൈഃ സമന്വിതഃ ॥ 46 ॥

വിലാസിനീനാം ബൃംദൈസ്തു ചംദനദ്രവപംകിലൈഃ । പുഷ്പമാലാഭൂഷിതൈസ്തു താലവൃംതകരാംബുജൈഃ ॥ 47 ॥

[പാഠഭേദഃ- പ്രാകാരഃ] പ്രകാരഃ ശോഭിതോ ഏജച്ഛീതലാംബുനിഷേവിഭിഃ । സീസസാലാദുത്തരത്രാപ്യാരകൂടമയഃ ശുഭഃ ॥ 48 ॥

പ്രാകാരോ വര്തതേ രാജന്മുനിയോജനദൈര്ഘ്യവാന് । ഹരിചംദനവൃക്ഷാണാം വാടീ മധ്യേ തയോഃ സ്മൃതാ ॥ 49 ॥

സാലയോരധിനാഥസ്തു വര്ഷര്തുര്മേഘവാഹനഃ । വിദ്യുത്പിംഗലനേത്രശ്ച ജീമൂതകവചഃ സ്മൃതഃ ॥ 50 ॥

വജ്രനിര്ഘോഷമുഖരശ്ചേംദ്രധന്വാ സമംതതഃ । സഹസ്രശോ വാരിധാരാ മുംചന്നാസ്തേ ഗണാവൃതഃ ॥ 51 ॥

നഭഃ ശ്രീശ്ച നഭസ്യശ്രീഃ സ്വരസ്യാ രസ്യമാലിനീ । അംബാ ദുലാ നിരത്നിശ്ചാഭ്രമംതീ മേഘയംതികാ ॥ 52 ॥

വര്ഷയംതീ ചിബുണികാ വാരിധാരാ ച സമ്മതാഃ । വര്ഷര്തോര്ദ്വാദശ പ്രോക്താഃ ശക്തയോ മദവിഹ്വലാഃ ॥ 53 ॥

നവപല്ലവവൃക്ഷാശ്ച നവീനലതികാന്വിതാഃ । ഹരിതാനി തൃണാന്യേവ വേഷ്ടിതാ യൈര്ധരാഽഖിലാ ॥ 54 ॥

നദീനദപ്രവാഹാശ്ച പ്രവഹംതി ച വേഗതഃ । സരാംസി കലുഷാംബൂനി രാഗിചിത്തസമാനി ച ॥ 55 ॥

വസംതി ദേവാഃ സിദ്ധാശ്ച യേ ദേവീകര്മകാരിണഃ । വാപീകൂപതഡാഗാശ്ച യേ ദേവ്യര്ഥം സമര്പിതാഃ ॥ 56 ॥

തേ ഗണാ നിവസംത്യത്ര സവിലാസാശ്ച സാംഗനാഃ । ആരകൂടമയാദഗ്രേ സപ്തയോജനദൈര്ഘ്യവാന് ॥ 57 ॥

പംചലോഹാത്മകഃ സാലോ മധ്യേ മംദാരവാടികാ । നാനാപുഷ്പലതാകീര്ണാ നാനാപല്ലവശോഭിതാ ॥ 58 ॥

അധിഷ്ഠാതാഽത്ര സംപ്രോക്തഃ ശരദൃതുരനാമയഃ । ഇഷലക്ഷ്മീരൂര്ജലക്ഷ്മീര്ദ്വേ ഭാര്യേ തസ്യ സമ്മതേ ॥ 59 ॥

നാനാസിദ്ധാ വസംത്യത്ര സാംഗനാഃ സപരിച്ഛദാഃ । പംചലോഹമയാദഗ്രേ സപ്തയോജനദൈര്ഘ്യവാന് ॥ 60 ॥

ദീപ്യമാനോ മഹാശൃംഗൈർവര്തതേ രൌപ്യസാലകഃ । പാരിജാതാടവീമധ്യേ പ്രസൂനസ്തബകാന്വിതാ ॥ 61 ॥

ദശയോജനഗംധീനി കുസുമാനി സമംതതഃ । മോദയംതി ഗണാന്സർവാന്യേ ദേവീകര്മകാരിണഃ ॥ 62 ॥

തത്രാധിനാഥഃ സംപ്രോക്തോ ഹേമംതര്തുര്മഹോജ്ജ്വലഃ । സഗണഃ സായുധഃ സർവാന് രാഗിണോ രംജയന്നപഃ ॥ 63 ॥

സഹശ്രീശ്ച സഹസ്യശ്രീര്ദ്വേ ഭാര്യേ തസ്യ സമ്മതേ । വസംതി തത്ര സിദ്ധാശ്ച യേ ദേവീവ്രതകാരിണഃ ॥ 64 ॥

രൌപ്യസാലമയാദഗ്രേ സപ്തയോജനദൈര്ഘ്യവാന് । സൌവര്ണസാലഃ സംപ്രോക്തസ്തപ്തഹാടകകല്പിതഃ ॥ 65 ॥

മധ്യേ കദംബവാടീ തു പുഷ്പപല്ലവശോഭിതാ । കദംബമദിരാധാരാഃ പ്രവര്തംതേ സഹസ്രശഃ ॥ 66 ॥

യാഭിര്നിപീതപീതാഭിര്നിജാനംദോഽനുഭൂയതേ । തത്രാധിനാഥഃ സംപ്രോക്തഃ ശൈശിരര്തുര്മഹോദയഃ ॥ 67 ॥

തപഃശ്രീശ്ച തപസ്യശ്രീര്ദ്വേ ഭാര്യേ തസ്യ സമ്മതേ । മോദമാനഃ സഹൈതാഭ്യാം വര്തതേ ശിശിരാകൃതിഃ ॥ 68 ॥

നാനാവിലാസസംയുക്തോ നാനാഗണസമാവൃതഃ । നിവസംതി മഹാസിദ്ധാ യേ ദേവീദാനകാരിണഃ ॥ 69 ॥

നാനാഭോഗസമുത്പന്നമഹാനംദസമന്വിതാഃ । സാംഗനാഃ പരിവാരൈസ്തു സംഘശഃ പരിവാരിതാഃ ॥ 70 ॥

സ്വര്ണസാലമയാദഗ്രേ മുനിയോജനദൈര്ഘ്യവാന് । പുഷ്പരാഗമയഃ സാലഃ കുംകുമാരുണവിഗ്രഹഃ ॥ 71 ॥

പുഷ്പരാഗമയീ ഭൂമിർവനാന്യുപവനാനി ച । രത്നവൃക്ഷാലവാലാശ്ച പുഷ്പരാഗമയാഃ സ്മൃതാഃ ॥ 72 ॥

പ്രാകാരോ യസ്യ രത്നസ്യ തദ്രത്നരചിതാ ദ്രുമാഃ । വനഭൂഃ പക്ഷിനശ്ചൈവ രത്നവര്ണജലാനി ച ॥ 73 ॥

മംഡപാ മംഡപസ്തംഭാഃ സരാന്സി കമലാനി ച । പ്രാകാരേ തത്ര യദ്യത്സ്യാത്തത്സർവം തത്സമം ഭവേത് ॥ 74 ॥

പരിഭാഷേയമുദ്ദിഷ്ടാ രത്നസാലാദിഷു പ്രഭോ । തേജസാ സ്യാല്ലക്ഷഗുണഃ പൂർവസാലാത്പരോ നൃപ ॥ 75 ॥

ദിക്പാലാ നിവസംത്യത്ര പ്രതിബ്രഹ്മാന്ഡവര്തിനാമ് । ദിക്പാലാനാം സമഷ്ട്യാത്മരൂപാഃ സ്ഫൂര്ജദ്വരായുധാഃ ॥ 76 ॥

പൂർവാശായാം സമുത്തുംഗശൃംഗാ പൂരമരാവതീ । നാനോപവനസംയുക്താ മഹേംദ്രസ്തത്ര രാജതേ ॥ 77 ॥

സ്വര്ഗശോഭാ ച യാ സ്വര്ഗേ യാവതീ സ്യാത്തതോഽധികാ । സമഷ്ടിശതനേത്രസ്യ സഹസ്രഗുണതഃ സ്മൃതാ ॥ 78 ॥

ഐരാവതസമാരൂഢോ വജ്രഹസ്തഃ പ്രതാപവാന് । ദേവസേനാപരിവൃതോ രാജതേഽത്ര ശതക്രതുഃ ॥ 79 ॥

ദേവാംഗനാഗണയുതാ ശചീ തത്ര വിരാജതേ । വഹ്നികോണേ വഹ്നിപുരീ വഹ്നിപൂഃ സദൃശീ നൃപ ॥ 80 ॥

സ്വാഹാസ്വധാസമായുക്തോ വഹ്നിസ്തത്ര വിരാജതേ । നിജവാഹനഭൂഷാഢ്യോ നിജദേവഗണൈർവൃതഃ ॥ 81 ॥

യാമ്യാശായാം യമപുരീ തത്ര ദംഡധരോ മഹാന് । സ്വഭടൈർവേഷ്ടിതോ രാജന് ചിത്രഗുപ്തപുരോഗമൈഃ ॥ 82 ॥

നിജശക്തിയുതോ ഭാസ്വത്തനയോഽസ്തി യമോ മഹാന് । നൈരൃത്യാം ദിശി രാക്ഷസ്യാം രാക്ഷസൈഃ പരിവാരിതഃ ॥ 83 ॥

ഖഡ്ഗധാരീ സ്ഫുരന്നാസ്തേ നിരൃതിര്നിജശക്തിയുക് । വാരുണ്യാം വരുണോ രാജാ പാശധാരീ പ്രതാപവാന് ॥ 84 ॥

മഹാഝശസമാരൂഢോ വാരുണീമധുവിഹ്വലഃ । നിജശക്തിസമായുക്തോ നിജയാദോഗണാന്വിതഃ ॥ 85 ॥

സമാസ്തേ വാരുണേ ലോകേ വരുണാനീരതാകുലഃ । വായുകോണേ വായുലോകോ വായുസ്തത്രാധിതിഷ്ഠതി ॥ 86 ॥

വായുസാധനസംസിദ്ധയോഗിഭിഃ പരിവാരിതഃ । ധ്വജഹസ്തോ വിശാലാക്ഷോ മൃഗവാഹനസംസ്ഥിതഃ ॥ 87 ॥

മരുദ്ഗണൈഃ പരിവൃതോ നിജശക്തിസമന്വിതഃ । ഉത്തരസ്യാം ദിശി മഹാന്യക്ഷലോകോഽസ്തി ഭൂമിപ ॥ 88 ॥

യക്ഷാധിരാജസ്തത്രാഽഽസ്തേ വൃദ്ധിഋദ്ധ്യാദിശക്തിഭിഃ । നവഭിര്നിധിഭിര്യുക്തസ്തുംദിലോ ധനനായകഃ ॥ 89 ॥

മണിഭദ്രഃ പൂര്ണഭദ്രോ മണിമാന്മണികംധരഃ । മണിഭൂഷോ മണിസ്രഗ്വീ മണികാര്മുകധാരകഃ ॥ 90 ॥

ഇത്യാദിയക്ഷസേനാനീസഹിതോ നിജശക്തിയുക് । ഈശാനകോണേ സംപ്രോക്തോ രുദ്രലോകോ മഹത്തരഃ ॥ 91 ॥

അനര്ഘ്യരത്നഖചിതോ യത്ര രുദ്രോഽധിദൈവതമ് । മന്യുമാംദീപ്തനയനോ ബദ്ധപൃഷ്ഠമഹേഷുധിഃ ॥ 92 ॥

സ്ഫൂര്ജദ്ധനുർവാമഹസ്തോഽധിജ്യധന്വഭിരാവൃതഃ । സ്വസമാനൈരസംഖ്യാതരുദ്രൈഃ ശൂലവരായുധൈഃ ॥ 93 ॥

വികൃതാസ്യൈഃ കരാലാസ്യൈർവമദ്വഹ്നിഭിരാസ്യതഃ । ദശഹസ്തൈഃ ശതകരൈഃ സഹസ്രഭുജസംയുതൈഃ ॥ 94 ॥

ദശപാദൈര്ദശഗ്രീവൈസ്ത്രിനേത്രൈരുഗ്രമൂര്തിഭിഃ । അംതരിക്ഷചരാ യേ ച യേ ച ഭൂമിചരാഃ സ്മൃതാഃ ॥ 95 ॥

രുദ്രാധ്യായേ സ്മൃതാ രുദ്രാസ്തൈഃ സർവൈശ്ച സമാവൃതഃ । രുദ്രാണീകോടിസഹിതോ ഭദ്രകാല്യാദിമാതൃഭിഃ ॥ 96 ॥

നാനാശക്തിസമാവിഷ്ടഡാമര്യാദിഗണാവൃതഃ । വീരഭദ്രാദിസഹിതോ രുദ്രോ രാജന്വിരാജതേ ॥ 97 ॥

മുംഡമാലാധരോ നാഗവലയോ നാഗകംധരഃ । വ്യാഘ്രചര്മപരീധാനോ ഗജചര്മോത്തരീയകഃ ॥ 98 ॥

ചിതാഭസ്മാംഗലിപ്താംഗഃ പ്രമഥാദിഗണാവൃതഃ । നിനദഡ്ഡമരുധ്വാനൈര്ബധിരീകൃതദിംമുഖഃ ॥ 99 ॥

അട്ടഹാസാസ്ഫോടശബ്ദൈഃ സംത്രാസിതനഭസ്തലഃ । ഭൂതസംഘസമാവിഷ്ടോ ഭൂതാവാസോ മഹേശ്വരഃ ॥ 100 ॥

ഈശാനദിക്പതിഃ സോഽയം നാമ്നാ ചേശാന ഏവ ച ॥ 101 ॥

ഇതി ശ്രീദേവീഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ ദ്വാദശസ്കംധേ മണിദ്വീപവര്ണനം നാമ ദശമോഽധ്യായഃ ॥

Browse Related Categories: