സൌംദര്യ ലഹരീ

ക്വണത്കാംചീദാമാ കരികലഭകുംഭസ്തനനതാ പരിക്ഷീണാ മധ്യേ പരിണതശരച്ചംദ്രവദനാ । ധനുര്ബാണാന് പാശം സൃണിമപി ദധാനാ കരതലൈഃ പുരസ്താദാസ്താം നഃ പുരമഥിതുരാഹോപുരുഷികാ ॥ 7 ॥

സുധാസിംധോര്മധ്യേ സുരവിടപിവാടീപരിവൃതേ മണിദ്വീപേ നീപോപവനവതി ചിംതാമണിഗൃഹേ । ശിവാകാരേ മംചേ പരമശിവപര്യംകനിലയാം ഭജംതി ത്വാം ധന്യാഃ കതിചന ചിദാനംദലഹരീമ് ॥ 8 ॥

മഹീം മൂലാധാരേ കമപി മണിപൂരേ ഹുതവഹം സ്ഥിതം സ്വാധിഷ്ഠാനേ ഹൃദി മരുതമാകാശമുപരി । മനോഽപി ഭ്രൂമധ്യേ സകലമപി ഭിത്വാ കുലപഥം സഹസ്രാരേ പദ്മേ സഹ രഹസി പത്യാ വിഹരസേ ॥ 9 ॥

സുധാധാരാസാരൈശ്ചരണയുഗലാംതർവിഗലിതൈഃ പ്രപംചം സിംചംതീ പുനരപി രസാമ്നായമഹസഃ । അവാപ്യ സ്വാം ഭൂമിം ഭുജഗനിഭമധ്യുഷ്ടവലയം സ്വമാത്മാനം കൃത്വാ സ്വപിഷി കുലകുംഡേ കുഹരിണി ॥ 10 ॥

ചതുര്ഭിഃ ശ്രീകംഠൈഃ ശിവയുവതിഭിഃ പംചഭിരപി പ്രഭിന്നാഭിഃ ശംഭോര്നവഭിരപി മൂലപ്രകൃതിഭിഃ । ചതുശ്ചത്വാരിംശദ്വസുദലകലാശ്രത്രിവലയ- [ത്രയശ്ചത്വാരി] ത്രിരേഖാഭിഃ സാര്ധം തവ ശരണകോണാഃ പരിണതാഃ ॥ 11 ॥ [ചരണകോണാഃ, ഭവനകിണാഃ]

ത്വദീയം സൌംദര്യം തുഹിനഗിരികന്യേ തുലയിതും കവീംദ്രാഃ കല്പംതേ കഥമപി വിരിംചിപ്രഭൃതയഃ । യദാലോകൌത്സുക്യാദമരലലനാ യാംതി മനസാ തപോഭിര്ദുഷ്പ്രാപാമപി ഗിരിശസായുജ്യപദവീമ് ॥ 12 ॥

നരം വര്ഷീയാംസം നയനവിരസം നര്മസു ജഡം തവാപാംഗാലോകേ പതിതമനുധാവംതി ശതശഃ । ഗലദ്വേണീബംധാഃ കുചകലശവിസ്രസ്തസിചയാ ഹഠാത് ത്രുട്യത്കാംച്യോ വിഗലിതദുകൂലാ യുവതയഃ ॥ 13 ॥

ക്ഷിതൌ ഷട്പംചാശദ് ദ്വിസമധികപംചാശദുദകേ ഹുതാശേ ദ്വാഷഷ്ടിശ്ചതുരധികപംചാശദനിലേ । ദിവി ദ്വിഷ്ഷട്ത്രിംശന്മനസി ച ചതുഷ്ഷഷ്ടിരിതി യേ മയൂഖാസ്തേഷാമപ്യുപരി തവ പാദാംബുജയുഗമ് ॥ 14 ॥

ശരജ്ജ്യോത്സ്നാശുദ്ധാം ശശിയുതജടാജൂടമകുടാം വരത്രാസത്രാണസ്ഫടികഘടികാപുസ്തകകരാമ് । സകൃന്ന ത്വാ നത്വാ കഥമിവ സതാം സംന്നിദധതേ മധുക്ഷീരദ്രാക്ഷാമധുരിമധുരീണാഃ ഭണിതയഃ ॥ 15॥ [ഫണിതയഃ]

കവീംദ്രാണാം ചേതഃകമലവനബാലാതപരുചിം ഭജംതേ യേ സംതഃ കതിചിദരുണാമേവ ഭവതീമ് । വിരിംചിപ്രേയസ്യാസ്തരുണതരശൃംഗാരലഹരീ- ഗഭീരാഭിർവാഗ്ഭിർവിദധതി സതാം രംജനമമീ ॥ 16 ॥

സവിത്രീഭിർവാചാം ശശിമണിശിലാഭംഗരുചിഭിഃ വശിന്യാദ്യാഭിസ്ത്വാം സഹ ജനനി സംചിംതയതി യഃ । സ കര്താ കാവ്യാനാം ഭവതി മഹതാം ഭംഗിരുചിഭിഃ വചോഭിർവാഗ്ദേവീവദനകമലാമോദമധുരൈഃ ॥ 17 ॥

തനുച്ഛായാഭിസ്തേ തരുണതരണിശ്രീസരണിഭിഃ ദിവം സർവാമുർവീമരുണിമനി മഗ്നാം സ്മരതി യഃ । ഭവംത്യസ്യ ത്രസ്യദ്വനഹരിണശാലീനനയനാഃ സഹോർവശ്യാ വശ്യാഃ കതി കതി ന ഗീർവാണഗണികാഃ ॥ 18 ॥

മുഖം ബിംദും കൃത്വാ കുചയുഗമധസ്തസ്യ തദധോ ഹരാര്ധം ധ്യായേദ്യോ ഹരമഹിഷി തേ മന്മഥകലാമ് । സ സദ്യഃ സംക്ഷോഭം നയതി വനിതാ ഇത്യതിലഘു ത്രിലോകീമപ്യാശു ഭ്രമയതി രവീംദുസ്തനയുഗാമ് ॥ 19 ॥

കിരംതീമംഗേഭ്യഃ കിരണനികുരംബാമൃതരസം ഹൃദി ത്വാമാധത്തേ ഹിമകരശിലാമൂര്തിമിവ യഃ । സ സര്പാണാം ദര്പം ശമയതി ശകുംതാധിപ ഇവ ജ്വരപ്ലുഷ്ടാന് ദൃഷ്ട്യാ സുഖയതി സുധാധാരസിരയാ ॥ 20 ॥

തടില്ലേഖാതന്വീം തപനശശിവൈശ്വാനരമയീം നിഷണ്ണാം ഷണ്ണാമപ്യുപരി കമലാനാം തവ കലാമ് । മഹാപദ്മാടവ്യാം മൃദിതമലമായേന മനസാ മഹാംതഃ പശ്യംതോ ദധതി പരമാഹ്ലാദലഹരീമ് ॥ 21 ॥

ഭവാനി ത്വം ദാസേ മയി വിതര ദൃഷ്ടിം സകരുണാ- മിതി സ്തോതും വാംഛന് കഥയതി ഭവാനി ത്വമിതി യഃ । തദൈവ ത്വം തസ്മൈ ദിശസി നിജസായുജ്യപദവീം മുകുംദബ്രഹ്മേംദ്രസ്ഫുടമകുടനീരാജിതപദാമ് ॥ 22 ॥

ത്വയാ ഹൃത്വാ വാമം വപുരപരി-തൃപ്തേന മനസാ ശരീരാര്ധം ശംഭോരപരമപി ശംകേ ഹൃതമഭൂത് । യദേതത്ത്വദ്രൂപം സകലമരുണാഭം ത്രിനയനം കുചാഭ്യാമാനമ്രം കുടിലശശിചൂഡാലമകുടമ് ॥ 23 ॥

ജഗത്സൂതേ ധാതാ ഹരിരവതി രുദ്രഃ ക്ഷപയതേ തിരസ്കുർവന്നേതത്സ്വമപി വപുരീശസ്തിരയതി । സദാപൂർവഃ സർവം തദിദമനുഗൃഹ്ണാതി ച ശിവ- സ്തവാജ്ഞാമാലംബ്യ ക്ഷണചലിതയോര്ഭ്രൂലതികയോഃ ॥ 24 ॥

ത്രയാണാം ദേവാനാം ത്രിഗുണജനിതാനാം തവ ശിവേ ഭവേത് പൂജാ പൂജാ തവ ചരണയോര്യാ വിരചിതാ । തഥാ ഹി ത്വത്പാദോദ്വഹനമണിപീഠസ്യ നികടേ സ്ഥിതാ ഹ്യേതേ ശശ്വന്മുകുലിതകരോത്തംസമകുടാഃ ॥ 25 ॥

വിരിംചിഃ പംചത്വം വ്രജതി ഹരിരാപ്നോതി വിരതിം വിനാശം കീനാശോ ഭജതി ധനദോ യാതി നിധനമ് । വിതംദ്രീ മാഹേംദ്രീ വിതതിരപി സംമീലിതദൃശാ മഹാസംഹാരേഽസ്മിന് വിഹരതി സതി ത്വത്പതിരസൌ ॥ 26 ॥

ജപോ ജല്പഃ ശില്പം സകലമപി മുദ്രാവിരചനാ ഗതിഃ പ്രാദക്ഷിണ്യക്രമണമശനാദ്യാഹുതിവിധിഃ । പ്രണാമസ്സംവേശസ്സുഖമഖിലമാത്മാര്പണദൃശാ സപര്യാപര്യായസ്തവ ഭവതു യന്മേ വിലസിതമ് ॥ 27 ॥

സുധാമപ്യാസ്വാദ്യ പ്രതിഭയജരാമൃത്യുഹരിണീം വിപദ്യംതേ വിശ്വേ വിധിശതമഖാദ്യാ ദിവിഷദഃ । കരാലം യത്ക്ഷ്വേലം കബലിതവതഃ കാലകലനാ ന ശംഭോസ്തന്മൂലം തവ ജനനി താടംകമഹിമാ ॥ 28 ॥

കിരീടം വൈരിംചം പരിഹര പുരഃ കൈടഭഭിദഃ കഠോരേ കോടീരേ സ്ഖലസി ജഹി ജംഭാരിമുകുടമ് । പ്രണമ്രേഷ്വേതേഷു പ്രസഭമുപയാതസ്യ ഭവനം ഭവസ്യാഭ്യുത്ഥാനേ തവ പരിജനോക്തിർവിജയതേ ॥ 29 ॥

സ്വദേഹോദ്ഭൂതാഭിര്ഘൃണിഭിരണിമാദ്യാഭിരഭിതോ നിഷേവ്യേ നിത്യേ ത്വാമഹമിതി സദാ ഭാവയതി യഃ । കിമാശ്ചര്യം തസ്യ ത്രിനയനസമൃദ്ധിം തൃണയതോ മഹാസംവര്താഗ്നിർവിരചയതി നിരാജനവിധിമ് ॥ 30 ॥

ചതുഷ്ഷഷ്ട്യാ തംത്രൈഃ സകലമതിസംധായ ഭുവനം സ്ഥിതസ്തത്തത്സിദ്ധിപ്രസവപരതംത്രൈഃ പശുപതിഃ । പുനസ്ത്വന്നിര്ബംധാദഖിലപുരുഷാര്ഥൈകഘടനാ- സ്വതംത്രം തേ തംത്രം ക്ഷിതിതലമവാതീതരദിദമ് ॥ 31 ॥

ശിവഃ ശക്തിഃ കാമഃ ക്ഷിതിരഥ രവിഃ ശീതകിരണഃ സ്മരോ ഹംസഃ ശക്രസ്തദനു ച പരാമാരഹരയഃ । അമീ ഹൃല്ലേഖാഭിസ്തിസൃഭിരവസാനേഷു ഘടിതാ ഭജംതേ വര്ണാസ്തേ തവ ജനനി നാമാവയവതാമ് ॥ 32 ॥

സ്മരം യോനിം ലക്ഷ്മീം ത്രിതയമിദമാദൌ തവ മനോ- ര്നിധായൈകേ നിത്യേ നിരവധിമഹാഭോഗരസികാഃ । ഭജംതി ത്വാം ചിംതാമണിഗുനനിബദ്ധാക്ഷവലയാഃ ശിവാഗ്നൌ ജുഹ്വംതഃ സുരഭിഘൃതധാരാഹുതിശതൈഃ ॥ 33 ॥

ശരീരം ത്വം ശംഭോഃ ശശിമിഹിരവക്ഷോരുഹയുഗം തവാത്മാനം മന്യേ ഭഗവതി നവാത്മാനമനഘമ് । അതശ്ശേഷശ്ശേഷീത്യയമുഭയസാധാരണതയാ സ്ഥിതഃ സംബംധോ വാം സമരസപരാനംദപരയോഃ ॥ 34 ॥

മനസ്ത്വം വ്യോമ ത്വം മരുദസി മരുത്സാരഥിരസി ത്വമാപസ്ത്വം ഭൂമിസ്ത്വയി പരിണതായാം ന ഹി പരമ് । ത്വമേവ സ്വാത്മാനം പരിണമയിതും വിശ്വവപുഷാ ചിദാനംദാകാരം ശിവയുവതി ഭാവേന ബിഭൃഷേ ॥ 35 ॥

തവാജ്ഞാചക്രസ്ഥം തപനശശികോടിദ്യുതിധരം പരം ശംഭും വംദേ പരിമിലിതപാര്ശ്വം പരചിതാ । യമാരാധ്യന് ഭക്ത്യാ രവിശശിശുചീനാമവിഷയേ നിരാലോകേഽലോകേ നിവസതി ഹി ഭാലോകഭുവനേ ॥ 36 ॥

വിശുദ്ധൌ തേ ശുദ്ധസ്ഫടികവിശദം വ്യോമജനകം ശിവം സേവേ ദേവീമപി ശിവസമാനവ്യവസിതാമ് । യയോഃ കാംത്യാ യാംത്യാഃ ശശികിരണസാരൂപ്യസരണേ- വിധൂതാംതര്ധ്വാംതാ വിലസതി ചകോരീവ ജഗതീ ॥ 37 ॥

സമുന്മീലത് സംവിത് കമലമകരംദൈകരസികം ഭജേ ഹംസദ്വംദ്വം കിമപി മഹതാം മാനസചരമ് । യദാലാപാദഷ്ടാദശഗുണിതവിദ്യാപരിണതി- ര്യദാദത്തേ ദോഷാദ് ഗുണമഖിലമദ്ഭ്യഃ പയ ഇവ ॥ 38 ॥

തവ സ്വാധിഷ്ഠാനേ ഹുതവഹമധിഷ്ഠായ നിരതം തമീഡേ സംവര്തം ജനനി മഹതീം താം ച സമയാമ് । യദാലോകേ ലോകാന് ദഹതി മഹതി ക്രോധകലിതേ ദയാര്ദ്രാ യാ ദൃഷ്ടിഃ ശിശിരമുപചാരം രചയതി ॥ 39 ॥

തടിത്ത്വംതം ശക്ത്യാ തിമിരപരിപംഥിസ്ഫുരണയാ സ്ഫുരന്നാനാരത്നാഭരണപരിണദ്ധേംദ്രധനുഷമ് । തവ ശ്യാമം മേഘം കമപി മണിപൂരൈകശരണം നിഷേവേ വര്ഷംതം ഹരമിഹിരതപ്തം ത്രിഭുവനമ് ॥ 40 ॥

തവാധാരേ മൂലേ സഹ സമയയാ ലാസ്യപരയാ നവാത്മാനം മന്യേ നവരസമഹാതാംഡവനടമ് । ഉഭാഭ്യാമേതാഭ്യാമുദയവിധിമുദ്ദിശ്യ ദയയാ സനാഥാഭ്യാം ജജ്ഞേ ജനകജനനീമജ്ജഗദിദമ് ॥ 41 ॥

ദ്വിതീയ ഭാഗഃ - സൌംദര്യ ലഹരീ

ഗതൈര്മാണിക്യത്വം ഗഗനമണിഭിഃ സാംദ്രഘടിതം കിരീടം തേ ഹൈമം ഹിമഗിരിസുതേ കീര്തയതി യഃ । സ നീഡേയച്ഛായാച്ഛുരണശബലം ചംദ്രശകലം ധനുഃ ശൌനാസീരം കിമിതി ന നിബധ്നാതി ധിഷണാമ് ॥ 42 ॥

ധുനോതു ധ്വാംതം നസ്തുലിതദലിതേംദീവരവനം ഘനസ്നിഗ്ധശ്ലക്ഷ്ണം ചികുരനികുരുംബം തവ ശിവേ । യദീയം സൌരഭ്യം സഹജമുപലബ്ധും സുമനസോ വസംത്യസ്മിന് മന്യേ വലമഥനവാടീവിടപിനാമ് ॥ 43 ॥

തനോതു ക്ഷേമം നസ്തവ വദനസൌംദര്യലഹരീ- പരീവാഹസ്രോതഃസരണിരിവ സീമംതസരണിഃ । വഹംതീ സിംദൂരം പ്രബലകബരീഭാരതിമിര- ദ്വിഷാം ബൃംദൈര്ബംദീകൃതമിവ നവീനാര്കകിരണമ് ॥ 44 ॥

അരാലൈഃ സ്വാഭാവ്യാദലികലഭസശ്രീഭിരലകൈഃ പരീതം തേ വക്ത്രം പരിഹസതി പംകേരുഹരുചിമ് । ദരസ്മേരേ യസ്മിന് ദശനരുചികിംജല്കരുചിരേ സുഗംധൌ മാദ്യംതി സ്മരദഹനചക്ഷുര്മധുലിഹഃ ॥ 45 ॥

ലലാടം ലാവണ്യദ്യുതിവിമലമാഭാതി തവ യ- ദ്ദ്വിതീയം തന്മന്യേ മകുടഘടിതം ചംദ്രശകലമ് । വിപര്യാസന്യാസാദുഭയമപി സംഭൂയ ച മിഥഃ സുധാലേപസ്യൂതിഃ പരിണമതി രാകാഹിമകരഃ ॥ 46 ॥

ഭ്രുവൌ ഭുഗ്നേ കിംചിദ്ഭുവനഭയഭംഗവ്യസനിനി ത്വദീയേ നേത്രാഭ്യാം മധുകരരുചിഭ്യാം ധൃതഗുണമ് । ധനുര്മന്യേ സവ്യേതരകരഗൃഹീതം രതിപതേഃ പ്രകോഷ്ഠേ മുഷ്ടൌ ച സ്ഥഗയതി നിഗൂഢാംതരമുമേ ॥ 47 ॥

അഹഃ സൂതേ സവ്യം തവ നയനമര്കാത്മകതയാ ത്രിയാമാം വാമം തേ സൃജതി രജനീനായകതയാ । തൃതീയാ തേ ദൃഷ്ടിര്ദരദലിതഹേമാംബുജരുചിഃ സമാധത്തേ സംധ്യാം ദിവസനിശയോരംതരചരീമ് ॥ 48 ॥

വിശാലാ കല്യാണീ സ്ഫുടരുചിരയോധ്യാ കുവലയൈഃ കൃപാധാരാധാരാ കിമപി മധുരാഭോഗവതികാ । അവംതീ ദൃഷ്ടിസ്തേ ബഹുനഗരവിസ്താരവിജയാ ധ്രുവം തത്തന്നാമവ്യവഹരണയോഗ്യാ വിജയതേ ॥ 49 ॥

കവീനാം സംദര്ഭസ്തബകമകരംദൈകരസികം കടാക്ഷവ്യാക്ഷേപഭ്രമരകലഭൌ കര്ണയുഗലമ് । അമുംചംതൌ ദൃഷ്ട്വാ തവ നവരസാസ്വാദതരലാ- വസൂയാസംസര്ഗാദലികനയനം കിംചിദരുണമ് ॥ 50 ॥

ശിവേ ശൃംഗാരാര്ദ്രാ തദിതരജനേ കുത്സനപരാ സരോഷാ ഗംഗായാം ഗിരിശചരിതേ വിസ്മയവതീ । ഹരാഹിഭ്യോ ഭീതാ സരസിരുഹസൌഭാഗ്യജനനീ (ജയിനീ) സഖീഷു സ്മേരാ തേ മയി ജനനീ ദൃഷ്ടിഃ സകരുണാ ॥ 51 ॥

ഗതേ കര്ണാഭ്യര്ണം ഗരുത ഇവ പക്ഷ്മാണി ദധതീ പുരാം ഭേത്തുശ്ചിത്തപ്രശമരസവിദ്രാവണഫലേ । ഇമേ നേത്രേ ഗോത്രാധരപതികുലോത്തംസകലികേ തവാകര്ണാകൃഷ്ടസ്മരശരവിലാസം കലയതഃ ॥ 52 ॥

വിഭക്തത്രൈവര്ണ്യം വ്യതികരിതലീലാംജനതയാ വിഭാതി ത്വന്നേത്രത്രിതയമിദമീശാനദയിതേ । പുനഃ സ്രഷ്ടും ദേവാന് ദ്രുഹിണഹരിരുദ്രാനുപരതാന് രജഃ സത്ത്വം ബിഭ്രത്തമ ഇതി ഗുണാനാം ത്രയമിവ ॥ 53 ॥

പവിത്രീകര്തും നഃ പശുപതിപരാധീനഹൃദയേ ദയാമിത്രൈര്നേത്രൈരരുണധവലശ്യാമരുചിഭിഃ । നദഃ ശോണോ ഗംഗാ തപനതനയേതി ധ്രുവമമും ത്രയാണാം തീര്ഥാനാമുപനയസി സംഭേദമനഘമ് ॥ 54 ॥

നിമേഷോന്മേഷാഭ്യാം പ്രലയമുദയം യാതി ജഗതീ തവേത്യാഹുഃ സംതോ ധരണിധരരാജന്യതനയേ । ത്വദുന്മേഷാജ്ജാതം ജഗദിദമശേഷം പ്രലയതഃ പരിത്രാതും ശംകേ പരിഹൃതനിമേഷാസ്തവ ദൃശഃ ॥ 55 ॥

തവാപര്ണേ കര്ണേജപനയനപൈശുന്യചകിതാ നിലീയംതേ തോയേ നിയതമനിമേഷാഃ ശഫരികാഃ । ഇയം ച ശ്രീര്ബദ്ധച്ഛദപുടകവാടം കുവലയമ് ജഹാതി പ്രത്യൂഷേ നിശി ച വിഘടയ്യ പ്രവിശതി ॥ 56 ॥

ദൃശാ ദ്രാഘീയസ്യാ ദരദലിതനീലോത്പലരുചാ ദവീയാംസം ദീനം സ്നപയ കൃപയാ മാമപി ശിവേ । അനേനായം ധന്യോ ഭവതി ന ച തേ ഹാനിരിയതാ വനേ വാ ഹര്മ്യേ വാ സമകരനിപാതോ ഹിമകരഃ ॥ 57 ॥

അരാലം തേ പാലീയുഗലമഗരാജന്യതനയേ ന കേഷാമാധത്തേ കുസുമശരകോദംഡകുതുകമ് । തിരശ്ചീനോ യത്ര ശ്രവണപഥമുല്ലംഘ്യ വിലസ- ന്നപാംഗവ്യാസംഗോ ദിശതി ശരസംധാനധിഷണാമ് ॥ 58 ॥

സ്ഫുരദ്ഗംഡാഭോഗപ്രതിഫലിതതാടംകയുഗലം ചതുശ്ചക്രം മന്യേ തവ മുഖമിദം മന്മഥരഥമ് । യമാരുഹ്യ ദ്രുഹ്യത്യവനിരഥമര്കേംദുചരണം മഹാവീരോ മാരഃ പ്രമഥപതയേ സജ്ജിതവതേ ॥ 59 ॥

സരസ്വത്യാഃ സൂക്തീരമൃതലഹരീകൌശലഹരീഃ പിബംത്യാഃ ശർവാണി ശ്രവണചുലുകാഭ്യാമവിരലമ് । ചമത്കാരശ്ലാഘാചലിതശിരസഃ കുംഡലഗണോ ഝണത്കാരൈസ്താരൈഃ പ്രതിവചനമാചഷ്ട ഇവ തേ ॥ 60 ॥

അസൌ നാസാവംശസ്തുഹിനഗിരിവംശധ്വജപടി ത്വദീയോ നേദീയഃ ഫലതു ഫലമസ്മാകമുചിതമ് । വഹന്നംതര്മുക്താഃ ശിശിരതരനിശ്വാസഗലിതം സമൃദ്ധ്യാ യത്താസാം ബഹിരപി ച മുക്താമണിധരഃ ॥ 61 ॥

പ്രകൃത്യാ രക്തായാസ്തവ സുദതി ദംതച്ഛദരുചേഃ പ്രവക്ഷ്യേ സാദൃശ്യം ജനയതു ഫലം വിദ്രുമലതാ । ന ബിംബം തദ്ബിംബപ്രതിഫലനരാഗാദരുണിതം തുലാമധ്യാരോഢും കഥമിവ വിലജ്ജേത കലയാ ॥ 62 ॥

സ്മിതജ്യോത്സ്നാജാലം തവ വദനചംദ്രസ്യ പിബതാം ചകോരാണാമാസീദതിരസതയാ ചംചുജഡിമാ । അതസ്തേ ശീതാംശോരമൃതലഹരീമമ്ലരുചയഃ പിബംതി സ്വച്ഛംദം നിശി നിശി ഭൃശം കാംജികധിയാ ॥ 63 ॥

അവിശ്രാംതം പത്യുര്ഗുണഗണകഥാമ്രേഡനജപാ ജപാപുഷ്പച്ഛായാ തവ ജനനി ജിഹ്വാ ജയതി സാ । യദഗ്രാസീനായാഃ സ്ഫടികദൃഷദച്ഛച്ഛവിമയീ സരസ്വത്യാ മൂര്തിഃ പരിണമതി മാണിക്യവപുഷാ ॥ 64 ॥

രണേ ജിത്വാ ദൈത്യാനപഹൃതശിരസ്ത്രൈഃ കവചിഭിര്- നിവൃത്തൈശ്ചംഡാംശത്രിപുരഹരനിര്മാല്യവിമുഖൈഃ । വിശാഖേംദ്രോപേംദ്രൈഃ ശശിവിശദകര്പൂരശകലാ വിലീയംതേ മാതസ്തവ വദനതാംബൂലകബലാഃ ॥ 65 ॥

വിപംച്യാ ഗായംതീ വിവിധമപദാനം പശുപതേഃ ത്വയാരബ്ധേ വക്തും ചലിതശിരസാ സാധുവചനേ । തദീയൈര്മാധുര്യൈരപലപിതതംത്രീകലരവാം നിജാം വീണാം വാണീ നിചുലയതി ചോലേന നിഭൃതമ് ॥ 66 ॥

കരാഗ്രേണ സ്പൃഷ്ടം തുഹിനഗിരിണാ വത്സലതയാ ഗിരീശേനോദസ്തം മുഹുരധരപാനാകുലതയാ । കരഗ്രാഹ്യം ശംഭോര്മുഖമുകുരവൃംതം ഗിരിസുതേ കഥംകാരം ബ്രൂമസ്തവ ചിബുകമൌപമ്യരഹിതമ് ॥ 67 ॥

ഭുജാശ്ലേഷാന് നിത്യം പുരദമയിതുഃ കംടകവതീ തവ ഗ്രീവാ ധത്തേ മുഖകമലനാലശ്രിയമിയമ് । സ്വതഃ ശ്വേതാ കാലാഗുരുബഹുലജംബാലമലിനാ മൃണാലീലാലിത്യം വഹതി യദധോ ഹാരലതികാ ॥ 68 ॥

ഗലേ രേഖാസ്തിസ്രോ ഗതിഗമകഗീതൈകനിപുണേ വിവാഹവ്യാനദ്ധപ്രഗുണഗുണസംഖ്യാപ്രതിഭുവഃ । വിരാജംതേ നാനാവിധമധുരരാഗാകരഭുവാം ത്രയാണാം ഗ്രാമാണാം സ്ഥിതിനിയമസീമാന ഇവ തേ ॥ 69 ॥

മൃണാലീമൃദ്വീനാം തവ ഭുജലതാനാം ചതസൃണാം ചതുര്ഭിഃ സൌംദര്യം സരസിജഭവഃ സ്തൌതി വദനൈഃ । നഖേഭ്യഃ സംത്രസ്യന് പ്രഥമമഥനാദംധകരിപോ- ശ്ചതുര്ണാം ശീര്ഷാണാം സമമഭയഹസ്താര്പണധിയാ ॥ 70 ॥

നഖാനാമുദ്ദ്യോതൈര്നവനലിനരാഗം വിഹസതാം കരാണാം തേ കാംതിം കഥയ കഥയാമഃ കഥമുമേ । കയാചിദ്വാ സാമ്യം ഭജതു കലയാ ഹംത കമലം യദി ക്രീഡല്ലക്ഷ്മീചരണതലലാക്ഷാരസഛണമ് ॥ 71 ॥

സമം ദേവി സ്കംദദ്വിപവദനപീതം സ്തനയുഗം തവേദം നഃ ഖേദം ഹരതു സതതം പ്രസ്നുതമുഖമ് । യദാലോക്യാശംകാകുലിതഹൃദയോ ഹാസജനകഃ സ്വകുംഭൌ ഹേരംബഃ പരിമൃശതി ഹസ്തേന ഝഡിതി ॥ 72 ॥

അമൂ തേ വക്ഷോജാവമൃതരസമാണിക്യകുതുപൌ ന സംദേഹസ്പംദോ നഗപതിപതാകേ മനസി നഃ । പിബംതൌ തൌ യസ്മാദവിദിതവധൂസംഗരസികൌ കുമാരാവദ്യാപി ദ്വിരദവദനക്രൌംചദലനൌ ॥ 73 ॥

വഹത്യംബ സ്തംബേരമദനുജകുംഭപ്രകൃതിഭിഃ സമാരബ്ധാം മുക്താമണിഭിരമലാം ഹാരലതികാമ് । കുചാഭോഗോ ബിംബാധരരുചിഭിരംതഃ ശബലിതാം പ്രതാപവ്യാമിശ്രാം പുരദമയിതുഃ കീര്തിമിവ തേ ॥ 74 ॥

തവ സ്തന്യം മന്യേ ധരണിധരകന്യേ ഹൃദയതഃ പയഃപാരാവാരഃ പരിവഹതി സാരസ്വതമിവ । ദയാവത്യാ ദത്തം ദ്രവിഡശിശുരാസ്വാദ്യ തവ യത് കവീനാം പ്രൌഢാനാമജനി കമനീയഃ കവയിതാ ॥ 75 ॥

ഹരക്രോധജ്വാലാവലിഭിരവലീഢേന വപുഷാ ഗഭീരേ തേ നാഭീസരസി കൃതസംഗോ മനസിജഃ । സമുത്തസ്ഥൌ തസ്മാദചലതനയേ ധൂമലതികാ ജനസ്താം ജാനീതേ തവ ജനനി രോമാവലിരിതി ॥ 76 ॥

യദേതത് കാലിംദീതനുതരതരംഗാകൃതി ശിവേ കൃശേ മധ്യേ കിംചിജ്ജനനി തവ യദ്ഭാതി സുധിയാമ് । വിമര്ദാദന്യോഽന്യം കുചകലശയോരംതരഗതം തനൂഭൂതം വ്യോമ പ്രവിശദിവ നാഭിം കുഹരിണീമ് ॥ 77 ॥

സ്ഥിരോ ഗംഗാവര്തഃ സ്തനമുകുലരോമാവലിലതാ- കലാവാലം കുംഡം കുസുമശരതേജോഹുതഭുജഃ । രതേര്ലീലാഗാരം കിമപി തവ നാഭിര്ഗിരിസുതേ ബിലദ്വാരം സിദ്ധേര്ഗിരിശനയനാനാം വിജയതേ ॥ 78 ॥

നിസര്ഗക്ഷീണസ്യ സ്തനതടഭരേണ ക്ലമജുഷോ നമന്മൂര്തേര്നാരീതിലക ശനകൈസ്ത്രുട്യത ഇവ । ചിരം തേ മധ്യസ്യ ത്രുടിതതടിനീതീരതരുണാ സമാവസ്ഥാസ്ഥേമ്നോ ഭവതു കുശലം ശൈലതനയേ ॥ 79 ॥

കുചൌ സദ്യഃസ്വിദ്യത്തടഘടിതകൂര്പാസഭിദുരൌ കഷംതൌ ദോര്മൂലേ കനകകലശാഭൌ കലയതാ । തവ ത്രാതും ഭംഗാദലമിതി വലഗ്നം തനുഭുവാ ത്രിധാ നദ്ധം ദേവി ത്രിവലി ലവലീവല്ലിഭിരിവ ॥ 80 ॥

ഗുരുത്വം വിസ്താരം ക്ഷിതിധരപതിഃ പാർവതി നിജാ- ന്നിതംബാദാച്ഛിദ്യ ത്വയി ഹരണരൂപേണ നിദധേ । അതസ്തേ വിസ്തീര്ണോ ഗുരുരയമശേഷാം വസുമതീം നിതംബപ്രാഗ്ഭാരഃ സ്ഥഗയതി ലഘുത്വം നയതി ച ॥ 81 ॥

കരീംദ്രാണാം ശുംഡാന് കനകകദലീകാംഡപടലീ- മുഭാഭ്യാമൂരുഭ്യാമുഭയമപി നിര്ജിത്യ ഭവതീ । സുവൃത്താഭ്യാം പത്യുഃ പ്രണതികഠിനാഭ്യാം ഗിരിസുതേ വിധിജ്ഞേ ജാനുഭ്യാം വിബുധകരികുംഭദ്വയമസി ॥ 82 ॥

പരാജേതും രുദ്രം ദ്വിഗുണശരഗര്ഭൌ ഗിരിസുതേ നിഷംഗൌ ജംഘേ തേ വിഷമവിശിഖോ ബാഢമകൃത । യദഗ്രേ ദൃശ്യംതേ ദശശരഫലാഃ പാദയുഗലീ- നഖാഗ്രച്ഛദ്മാനഃ സുരമകുടശാണൈകനിശിതാഃ ॥ 83 ॥

ശ്രുതീനാം മൂര്ധാനോ ദധതി തവ യൌ ശേഖരതയാ മമാപ്യേതൌ മാതഃ ശിരസി ദയയാ ധേഹി ചരണൌ । യയോഃ പാദ്യം പാഥഃ പശുപതിജടാജൂടതടിനീ യയോര്ലാക്ഷാലക്ഷ്മീരരുണഹരിചൂഡാമണിരുചിഃ ॥ 84 ॥

നമോവാകം ബ്രൂമോ നയനരമണീയായ പദയോ- സ്തവാസ്മൈ ദ്വംദ്വായ സ്ഫുടരുചിരസാലക്തകവതേ । അസൂയത്യത്യംതം യദഭിഹനനായ സ്പൃഹയതേ പശൂനാമീശാനഃ പ്രമദവനകംകേലിതരവേ ॥ 85 ॥

മൃഷാ കൃത്വാ ഗോത്രസ്ഖലനമഥ വൈലക്ഷ്യനമിതം ലലാടേ ഭര്താരം ചരണകമലേ താഡയതി തേ । ചിരാദംതഃശല്യം ദഹനകൃതമുന്മൂലിതവതാ തുലാകോടിക്വാണൈഃ കിലികിലിതമീശാനരിപുണാ ॥ 86 ॥

ഹിമാനീഹംതവ്യം ഹിമഗിരിനിവാസൈകചതുരൌ നിശായാം നിദ്രാണം നിശി ചരമഭാഗേ ച വിശദൌ । വരം ലക്ഷ്മീപാത്രം ശ്രിയമതിസൃജംതൌ സമയിനാം സരോജം ത്വത്പാദൌ ജനനി ജയതശ്ചിത്രമിഹ കിമ് ॥ 87 ॥

പദം തേ കീര്തീനാം പ്രപദമപദം ദേവി വിപദാം കഥം നീതം സദ്ഭിഃ കഠിനകമഠീകര്പരതുലാമ് । കഥം വാ ബാഹുഭ്യാമുപയമനകാലേ പുരഭിദാ യദാദായ ന്യസ്തം ദൃഷദി ദയമാനേന മനസാ ॥ 88 ॥

നഖൈര്നാകസ്ത്രീണാം കരകമലസംകോചശശിഭി- സ്തരൂണാം ദിവ്യാനാം ഹസത ഇവ തേ ചംഡി ചരണൌ । ഫലാനി സ്വഃസ്ഥേഭ്യഃ കിസലയകരാഗ്രേണ ദദതാം ദരിദ്രേഭ്യോ ഭദ്രാം ശ്രിയമനിശമഹ്നായ ദദതൌ ॥ 89 ॥

ദദാനേ ദീനേഭ്യഃ ശ്രിയമനിശമാശാനുസദൃശീ- മമംദം സൌംദര്യപ്രകരമകരംദം വികിരതി । തവാസ്മിന് മംദാരസ്തബകസുഭഗേ യാതു ചരണേ നിമജ്ജന്മജ്ജീവഃ കരണചരണഃ ഷട്ചരണതാമ് ॥ 90 ॥

പദന്യാസക്രീഡാപരിചയമിവാരബ്ധുമനസഃ സ്ഖലംതസ്തേ ഖേലം ഭവനകലഹംസാ ന ജഹതി । അതസ്തേഷാം ശിക്ഷാം സുഭഗമണിമംജീരരണിത- ച്ഛലാദാചക്ഷാണം ചരണകമലം ചാരുചരിതേ ॥ 91 ॥

ഗതാസ്തേ മംചത്വം ദ്രുഹിണഹരിരുദ്രേശ്വരഭൃതഃ ശിവഃ സ്വച്ഛച്ഛായാഘടിതകപടപ്രച്ഛദപടഃ । ത്വദീയാനാം ഭാസാം പ്രതിഫലനരാഗാരുണതയാ ശരീരീ ശൃംഗാരോ രസ ഇവ ദൃശാം ദോഗ്ധി കുതുകമ് ॥ 92 ॥

അരാലാ കേശേഷു പ്രകൃതിസരലാ മംദഹസിതേ ശിരീഷാഭാ ചിത്തേ ദൃഷദുപലശോഭാ കുചതടേ । ഭൃശം തന്വീ മധ്യേ പൃഥുരുരസിജാരോഹവിഷയേ ജഗത്ത്രാതും ശംഭോര്ജയതി കരുണാ കാചിദരുണാ ॥ 93 ॥

കലംകഃ കസ്തൂരീ രജനികരബിംബം ജലമയം കലാഭിഃ കര്പൂരൈര്മരകതകരംഡം നിബിഡിതമ് । അതസ്ത്വദ്ഭോഗേന പ്രതിദിനമിദം രിക്തകുഹരം വിധിര്ഭൂയോ ഭൂയോ നിബിഡയതി നൂനം തവ കൃതേ ॥ 94 ॥

പുരാരാതേരംതഃപുരമസി തതസ്ത്വച്ചരണയോഃ സപര്യാമര്യാദാ തരലകരണാനാമസുലഭാ । തഥാ ഹ്യേതേ നീതാഃ ശതമഖമുഖാഃ സിദ്ധിമതുലാം തവ ദ്വാരോപാംതസ്ഥിതിഭിരണിമാദ്യാഭിരമരാഃ ॥ 95 ॥

കലത്രം വൈധാത്രം കതികതി ഭജംതേ ന കവയഃ ശ്രിയോ ദേവ്യാഃ കോ വാ ന ഭവതി പതിഃ കൈരപി ധനൈഃ । മഹാദേവം ഹിത്വാ തവ സതി സതീനാമചരമേ കുചാഭ്യാമാസംഗഃ കുരവകതരോരപ്യസുലഭഃ ॥ 96 ॥

ഗിരാമാഹുര്ദേവീം ദ്രുഹിണഗൃഹിണീമാഗമവിദോ ഹരേഃ പത്നീം പദ്മാം ഹരസഹചരീമദ്രിതനയാമ് । തുരീയാ കാപി ത്വം ദുരധിഗമനിഃസീമമഹിമാ മഹാമായാ വിശ്വം ഭ്രമയസി പരബ്രഹ്മമഹിഷി ॥ 97 ॥

കദാ കാലേ മാതഃ കഥയ കലിതാലക്തകരസം പിബേയം വിദ്യാര്ഥീ തവ ചരണനിര്ണേജനജലമ് । പ്രകൃത്യാ മൂകാനാമപി ച കവിതാകാരണതയാ കദാ ധത്തേ വാണീമുഖകമലതാംബൂലരസതാമ് ॥ 98 ॥

സരസ്വത്യാ ലക്ഷ്മ്യാ വിധിഹരിസപത്നോ വിഹരതേ രതേഃ പാതിവ്രത്യം ശിഥിലയതി രമ്യേണ വപുഷാ । ചിരം ജീവന്നേവ ക്ഷപിതപശുപാശവ്യതികരഃ പരാനംദാഭിഖ്യം രസയതി രസം ത്വദ്ഭജനവാന് ॥ 99 ॥

പ്രദീപജ്വാലാഭിര്ദിവസകരനീരാജനവിധിഃ സുധാസൂതേശ്ചംദ്രോപലജലലവൈരര്ഘ്യരചനാ । സ്വകീയൈരംഭോഭിഃ സലിലനിധിസൌഹിത്യകരണം ത്വദീയാഭിർവാഗ്ഭിസ്തവ ജനനി വാചാം സ്തുതിരിയമ് ॥ 100 ॥

സൌംദര്യലഹരി മുഖ്യസ്തോത്രം സംവാര്തദായകമ് । ഭഗവദ്പാദ സന്ക്ലുപ്തം പഠേന് മുക്തൌ ഭവേന്നരഃ ॥

॥ ഇതി ശ്രീമത്പരമഹംസപരിവ്രാജകാചാര്യസ്യ ശ്രീഗോവിംദഭഗവത്പൂജ്യപാദശിഷ്യസ്യ ശ്രീമച്ഛംകരഭഗവതഃ കൃതൌ സൌംദര്യലഹരീ സംപൂര്ണാ ॥

॥ ഓം തത്സത് ॥

(അനുബംധഃ) സമാനീതഃ പദ്ഭ്യാം മണിമുകുരതാമംബരമണി- ര്ഭയാദാസ്യാദംതഃസ്തിമിതകിരണശ്രേണിമസൃണഃ । (പാഠഭേദഃ - ഭയാദാസ്യ സ്നിഗ്ധസ്ത്മിത, ഭയാദാസ്യസ്യാംതഃസ്ത്മിത) ദധാതി ത്വദ്വക്ത്രംപ്രതിഫലനമശ്രാംതവികചം നിരാതംകം ചംദ്രാന്നിജഹൃദയപംകേരുഹമിവ ॥ 101 ॥

സമുദ്ഭൂതസ്ഥൂലസ്തനഭരമുരശ്ചാരു ഹസിതം കടാക്ഷേ കംദര്പഃ കതിചന കദംബദ്യുതി വപുഃ । ഹരസ്യ ത്വദ്ഭ്രാംതിം മനസി ജനയംതി സ്മ വിമലാഃ പാഠഭേദഃ - ജനയാമാസ മദനോ, ജനയംതഃ സമതുലാം, ജനയംതാ സുവദനേ ഭവത്യാ യേ ഭക്താഃ പരിണതിരമീഷാമിയമുമേ ॥ 102 ॥

നിധേ നിത്യസ്മേരേ നിരവധിഗുണേ നീതിനിപുണേ നിരാഘാതജ്ഞാനേ നിയമപരചിത്തൈകനിലയേ । നിയത്യാ നിര്മുക്തേ നിഖിലനിഗമാംതസ്തുതിപദേ നിരാതംകേ നിത്യേ നിഗമയ മമാപി സ്തുതിമിമാമ് ॥ 103 ॥

Browse Related Categories: