ശ്രീ രാമ ചരിത മാനസ - അരണ്യകാംഡ

సో. కీన్హ మోహ బస ద్రోహ జద్యపి తేహి కర బధ ఉచిత। ప్రభు ఛాడ఼ఏఉ కరి ఛోహ కో కృపాల రఘుబీర సమ ॥ 2 ॥

రఘుపతి చిత్రకూట బసి నానా। చరిత కిఏ శ్రుతి సుధా సమానా ॥ బహురి రామ అస మన అనుమానా। హోఇహి భీర సబహిం మోహి జానా ॥ సకల మునిన్హ సన బిదా కరాఈ। సీతా సహిత చలే ద్వౌ భాఈ ॥ అత్రి కే ఆశ్రమ జబ ప్రభు గయూ। సునత మహాముని హరషిత భయూ ॥ పులకిత గాత అత్రి ఉఠి ధాఏ। దేఖి రాము ఆతుర చలి ఆఏ ॥ కరత దండవత ముని ఉర లాఏ। ప్రేమ బారి ద్వౌ జన అన్హవాఏ ॥ దేఖి రామ ఛబి నయన జుడ఼ఆనే। సాదర నిజ ఆశ్రమ తబ ఆనే ॥ కరి పూజా కహి బచన సుహాఏ। దిఏ మూల ఫల ప్రభు మన భాఏ ॥

సో. ప్రభు ఆసన ఆసీన భరి లోచన సోభా నిరఖి। మునిబర పరమ ప్రబీన జోరి పాని అస్తుతి కరత ॥ 3 ॥

ఛం. నమామి భక్త వత్సలం। కృపాలు శీల కోమలమ్ ॥ భజామి తే పదాంబుజం। అకామినాం స్వధామదమ్ ॥ నికామ శ్యామ సుందరం। భవాంబునాథ మందరమ్ ॥ ప్రఫుల్ల కంజ లోచనం। మదాది దోష మోచనమ్ ॥ ప్రలంబ బాహు విక్రమం। ప్రభోఽప్రమేయ వైభవమ్ ॥ నిషంగ చాప సాయకం। ధరం త్రిలోక నాయకమ్ ॥ దినేశ వంశ మండనం। మహేశ చాప ఖండనమ్ ॥ మునీంద్ర సంత రంజనం। సురారి వృంద భంజనమ్ ॥ మనోజ వైరి వందితం। అజాది దేవ సేవితమ్ ॥ విశుద్ధ బోధ విగ్రహం। సమస్త దూషణాపహమ్ ॥ నమామి ఇందిరా పతిం। సుఖాకరం సతాం గతిమ్ ॥ భజే సశక్తి సానుజం। శచీ పతిం ప్రియానుజమ్ ॥ త్వదంఘ్రి మూల యే నరాః। భజంతి హీన మత్సరా ॥ పతంతి నో భవార్ణవే। వితర్క వీచి సంకులే ॥ వివిక్త వాసినః సదా। భజంతి ముక్తయే ముదా ॥ నిరస్య ఇంద్రియాదికం। ప్రయాంతి తే గతిం స్వకమ్ ॥ తమేకమభ్దుతం ప్రభుం। నిరీహమీశ్వరం విభుమ్ ॥ జగద్గురుం చ శాశ్వతం। తురీయమేవ కేవలమ్ ॥ భజామి భావ వల్లభం। కుయోగినాం సుదుర్లభమ్ ॥ స్వభక్త కల్ప పాదపం। సమం సుసేవ్యమన్వహమ్ ॥ అనూప రూప భూపతిం। నతోఽహముర్విజా పతిమ్ ॥ ప్రసీద మే నమామి తే। పదాబ్జ భక్తి దేహి మే ॥ పఠంతి యే స్తవం ఇదం। నరాదరేణ తే పదమ్ ॥ వ్రజంతి నాత్ర సంశయం। త్వదీయ భక్తి సంయుతా ॥

దో. బినతీ కరి ముని నాఇ సిరు కహ కర జోరి బహోరి। చరన సరోరుహ నాథ జని కబహుఁ తజై మతి మోరి ॥ 4 ॥

శ్రీ గణేశాయ నమః శ్రీ జానకీవల్లభో విజయతే శ్రీ రామచరితమానస ---------- తృతీయ సోపాన (అరణ్యకాండ) శ్లోక మూలం ధర్మతరోర్వివేకజలధేః పూర్ణేందుమానందదం వైరాగ్యాంబుజభాస్కరం హ్యఘఘనధ్వాంతాపహం తాపహం। మోహాంభోధరపూగపాటనవిధౌ స్వఃసంభవం శంకరం వందే బ్రహ్మకులం కలంకశమనం శ్రీరామభూపప్రియమ్ ॥ 1 ॥

సాంద్రానందపయోదసౌభగతనుం పీతాంబరం సుందరం పాణౌ బాణశరాసనం కటిలసత్తూణీరభారం వరం రాజీవాయతలోచనం ధృతజటాజూటేన సంశోభితం సీతాలక్ష్మణసంయుతం పథిగతం రామాభిరామం భజే ॥ 2 ॥

సో. ఉమా రామ గున గూఢ఼ పండిత ముని పావహిం బిరతి। పావహిం మోహ బిమూఢ఼ జే హరి బిముఖ న ధర్మ రతి ॥ పుర నర భరత ప్రీతి మైం గాఈ। మతి అనురూప అనూప సుహాఈ ॥ అబ ప్రభు చరిత సునహు అతి పావన। కరత జే బన సుర నర ముని భావన ॥ ఏక బార చుని కుసుమ సుహాఏ। నిజ కర భూషన రామ బనాఏ ॥ సీతహి పహిరాఏ ప్రభు సాదర। బైఠే ఫటిక సిలా పర సుందర ॥ సురపతి సుత ధరి బాయస బేషా। సఠ చాహత రఘుపతి బల దేఖా ॥ జిమి పిపీలికా సాగర థాహా। మహా మందమతి పావన చాహా ॥ సీతా చరన చౌంచ హతి భాగా। మూఢ఼ మందమతి కారన కాగా ॥ చలా రుధిర రఘునాయక జానా। సీంక ధనుష సాయక సంధానా ॥

దో. అతి కృపాల రఘునాయక సదా దీన పర నేహ। తా సన ఆఇ కీన్హ ఛలు మూరఖ అవగున గేహ ॥ 1 ॥

ప్రేరిత మంత్ర బ్రహ్మసర ధావా। చలా భాజి బాయస భయ పావా ॥ ధరి నిజ రుప గయు పితు పాహీం। రామ బిముఖ రాఖా తేహి నాహీమ్ ॥ భా నిరాస ఉపజీ మన త్రాసా। జథా చక్ర భయ రిషి దుర్బాసా ॥ బ్రహ్మధామ సివపుర సబ లోకా। ఫిరా శ్రమిత బ్యాకుల భయ సోకా ॥ కాహూఁ బైఠన కహా న ఓహీ। రాఖి కో సకి రామ కర ద్రోహీ ॥ మాతు మృత్యు పితు సమన సమానా। సుధా హోఇ బిష సును హరిజానా ॥ మిత్ర కరి సత రిపు కై కరనీ। తా కహఁ బిబుధనదీ బైతరనీ ॥ సబ జగు తాహి అనలహు తే తాతా। జో రఘుబీర బిముఖ సును భ్రాతా ॥ నారద దేఖా బికల జయంతా। లాగి దయా కోమల చిత సంతా ॥ పఠవా తురత రామ పహిం తాహీ। కహేసి పుకారి ప్రనత హిత పాహీ ॥ ఆతుర సభయ గహేసి పద జాఈ। త్రాహి త్రాహి దయాల రఘురాఈ ॥ అతులిత బల అతులిత ప్రభుతాఈ। మైం మతిమంద జాని నహిం పాఈ ॥ నిజ కృత కర్మ జనిత ఫల పాయుఁ। అబ ప్రభు పాహి సరన తకి ఆయుఁ ॥ సుని కృపాల అతి ఆరత బానీ। ఏకనయన కరి తజా భవానీ ॥

సో. కీన్హ మోహ బస ద్రోహ జద్యపి తేహి కర బధ ఉచిత। ప్రభు ఛాడ఼ఏఉ కరి ఛోహ కో కృపాల రఘుబీర సమ ॥ 2 ॥

రఘుపతి చిత్రకూట బసి నానా। చరిత కిఏ శ్రుతి సుధా సమానా ॥ బహురి రామ అస మన అనుమానా। హోఇహి భీర సబహిం మోహి జానా ॥ సకల మునిన్హ సన బిదా కరాఈ। సీతా సహిత చలే ద్వౌ భాఈ ॥ అత్రి కే ఆశ్రమ జబ ప్రభు గయూ। సునత మహాముని హరషిత భయూ ॥ పులకిత గాత అత్రి ఉఠి ధాఏ। దేఖి రాము ఆతుర చలి ఆఏ ॥ కరత దండవత ముని ఉర లాఏ। ప్రేమ బారి ద్వౌ జన అన్హవాఏ ॥ దేఖి రామ ఛబి నయన జుడ఼ఆనే। సాదర నిజ ఆశ్రమ తబ ఆనే ॥ కరి పూజా కహి బచన సుహాఏ। దిఏ మూల ఫల ప్రభు మన భాఏ ॥

సో. ప్రభు ఆసన ఆసీన భరి లోచన సోభా నిరఖి। మునిబర పరమ ప్రబీన జోరి పాని అస్తుతి కరత ॥ 3 ॥

ఛం. నమామి భక్త వత్సలం। కృపాలు శీల కోమలమ్ ॥ భజామి తే పదాంబుజం। అకామినాం స్వధామదమ్ ॥ నికామ శ్యామ సుందరం। భవాంబునాథ మందరమ్ ॥ ప్రఫుల్ల కంజ లోచనం। మదాది దోష మోచనమ్ ॥ ప్రలంబ బాహు విక్రమం। ప్రభోఽప్రమేయ వైభవమ్ ॥ నిషంగ చాప సాయకం। ధరం త్రిలోక నాయకమ్ ॥ దినేశ వంశ మండనం। మహేశ చాప ఖండనమ్ ॥ మునీంద్ర సంత రంజనం। సురారి వృంద భంజనమ్ ॥ మనోజ వైరి వందితం। అజాది దేవ సేవితమ్ ॥ విశుద్ధ బోధ విగ్రహం। సమస్త దూషణాపహమ్ ॥ నమామి ఇందిరా పతిం। సుఖాకరం సతాం గతిమ్ ॥ భజే సశక్తి సానుజం। శచీ పతిం ప్రియానుజమ్ ॥ త్వదంఘ్రి మూల యే నరాః। భజంతి హీన మత్సరా ॥ పతంతి నో భవార్ణవే। వితర్క వీచి సంకులే ॥ వివిక్త వాసినః సదా। భజంతి ముక్తయే ముదా ॥ నిరస్య ఇంద్రియాదికం। ప్రయాంతి తే గతిం స్వకమ్ ॥ తమేకమభ్దుతం ప్రభుం। నిరీహమీశ్వరం విభుమ్ ॥ జగద్గురుం చ శాశ్వతం। తురీయమేవ కేవలమ్ ॥ భజామి భావ వల్లభం। కుయోగినాం సుదుర్లభమ్ ॥ స్వభక్త కల్ప పాదపం। సమం సుసేవ్యమన్వహమ్ ॥ అనూప రూప భూపతిం। నతోఽహముర్విజా పతిమ్ ॥ ప్రసీద మే నమామి తే। పదాబ్జ భక్తి దేహి మే ॥ పఠంతి యే స్తవం ఇదం। నరాదరేణ తే పదమ్ ॥ వ్రజంతి నాత్ర సంశయం। త్వదీయ భక్తి సంయుతా ॥

దో. బినతీ కరి ముని నాఇ సిరు కహ కర జోరి బహోరి। చరన సరోరుహ నాథ జని కబహుఁ తజై మతి మోరి ॥ 4 ॥

అనుసుఇయా కే పద గహి సీతా। మిలీ బహోరి సుసీల బినీతా ॥ రిషిపతినీ మన సుఖ అధికాఈ। ఆసిష దేఇ నికట బైఠాఈ ॥ దిబ్య బసన భూషన పహిరాఏ। జే నిత నూతన అమల సుహాఏ ॥ కహ రిషిబధూ సరస మృదు బానీ। నారిధర్మ కఛు బ్యాజ బఖానీ ॥ మాతు పితా భ్రాతా హితకారీ। మితప్రద సబ సును రాజకుమారీ ॥ అమిత దాని భర్తా బయదేహీ। అధమ సో నారి జో సేవ న తేహీ ॥ ధీరజ ధర్మ మిత్ర అరు నారీ। ఆపద కాల పరిఖిఅహిం చారీ ॥ బృద్ధ రోగబస జడ఼ ధనహీనా। అధం బధిర క్రోధీ అతి దీనా ॥ ఐసేహు పతి కర కిఏఁ అపమానా। నారి పావ జమపుర దుఖ నానా ॥ ఏకి ధర్మ ఏక బ్రత నేమా। కాయఁ బచన మన పతి పద ప్రేమా ॥ జగ పతి బ్రతా చారి బిధి అహహిం। బేద పురాన సంత సబ కహహిమ్ ॥ ఉత్తమ కే అస బస మన మాహీం। సపనేహుఁ ఆన పురుష జగ నాహీమ్ ॥ మధ్యమ పరపతి దేఖి కైసేం। భ్రాతా పితా పుత్ర నిజ జైంసేమ్ ॥ ధర్మ బిచారి సముఝి కుల రహీ। సో నికిష్ట త్రియ శ్రుతి అస కహీ ॥ బిను అవసర భయ తేం రహ జోఈ। జానేహు అధమ నారి జగ సోఈ ॥ పతి బంచక పరపతి రతి కరీ। రౌరవ నరక కల్ప సత పరీ ॥ ఛన సుఖ లాగి జనమ సత కోటి। దుఖ న సముఝ తేహి సమ కో ఖోటీ ॥ బిను శ్రమ నారి పరమ గతి లహీ। పతిబ్రత ధర్మ ఛాడ఼ఇ ఛల గహీ ॥ పతి ప్రతికుల జనమ జహఁ జాఈ। బిధవా హోఈ పాఈ తరునాఈ ॥

సో. సహజ అపావని నారి పతి సేవత సుభ గతి లహి। జసు గావత శ్రుతి చారి అజహు తులసికా హరిహి ప్రియ ॥ 5క ॥

సను సీతా తవ నామ సుమిర నారి పతిబ్రత కరహి। తోహి ప్రానప్రియ రామ కహిఉఁ కథా సంసార హిత ॥ 5ఖ ॥

సుని జానకీం పరమ సుఖు పావా। సాదర తాసు చరన సిరు నావా ॥ తబ ముని సన కహ కృపానిధానా। ఆయసు హోఇ జాఉఁ బన ఆనా ॥ సంతత మో పర కృపా కరేహూ। సేవక జాని తజేహు జని నేహూ ॥ ధర్మ ధురంధర ప్రభు కై బానీ। సుని సప్రేమ బోలే ముని గ్యానీ ॥ జాసు కృపా అజ సివ సనకాదీ। చహత సకల పరమారథ బాదీ ॥ తే తుమ్హ రామ అకామ పిఆరే। దీన బంధు మృదు బచన ఉచారే ॥ అబ జానీ మైం శ్రీ చతురాఈ। భజీ తుమ్హహి సబ దేవ బిహాఈ ॥ జేహి సమాన అతిసయ నహిం కోఈ। తా కర సీల కస న అస హోఈ ॥ కేహి బిధి కహౌం జాహు అబ స్వామీ। కహహు నాథ తుమ్హ అంతరజామీ ॥ అస కహి ప్రభు బిలోకి ముని ధీరా। లోచన జల బహ పులక సరీరా ॥

ఛం. తన పులక నిర్భర ప్రేమ పురన నయన ముఖ పంకజ దిఏ। మన గ్యాన గున గోతీత ప్రభు మైం దీఖ జప తప కా కిఏ ॥ జప జోగ ధర్మ సమూహ తేం నర భగతి అనుపమ పావీ। రధుబీర చరిత పునీత నిసి దిన దాస తులసీ గావీ ॥

దో. కలిమల సమన దమన మన రామ సుజస సుఖమూల। సాదర సునహి జే తిన్హ పర రామ రహహిం అనుకూల ॥ 6(క) ॥

సో. కఠిన కాల మల కోస ధర్మ న గ్యాన న జోగ జప। పరిహరి సకల భరోస రామహి భజహిం తే చతుర నర ॥ 6(ఖ) ॥

ముని పద కమల నాఇ కరి సీసా। చలే బనహి సుర నర ముని ఈసా ॥ ఆగే రామ అనుజ పుని పాఛేం। ముని బర బేష బనే అతి కాఛేమ్ ॥ ఉమయ బీచ శ్రీ సోహి కైసీ। బ్రహ్మ జీవ బిచ మాయా జైసీ ॥ సరితా బన గిరి అవఘట ఘాటా। పతి పహిచానీ దేహిం బర బాటా ॥ జహఁ జహఁ జాహి దేవ రఘురాయా। కరహిం మేధ తహఁ తహఁ నభ ఛాయా ॥ మిలా అసుర బిరాధ మగ జాతా। ఆవతహీం రఘువీర నిపాతా ॥ తురతహిం రుచిర రూప తేహిం పావా। దేఖి దుఖీ నిజ ధామ పఠావా ॥ పుని ఆఏ జహఁ ముని సరభంగా। సుందర అనుజ జానకీ సంగా ॥

దో. దేఖీ రామ ముఖ పంకజ మునిబర లోచన భృంగ। సాదర పాన కరత అతి ధన్య జన్మ సరభంగ ॥ 7 ॥

కహ ముని సును రఘుబీర కృపాలా। సంకర మానస రాజమరాలా ॥ జాత రహేఉఁ బిరంచి కే ధామా। సునేఉఁ శ్రవన బన ఐహహిం రామా ॥ చితవత పంథ రహేఉఁ దిన రాతీ। అబ ప్రభు దేఖి జుడ఼ఆనీ ఛాతీ ॥ నాథ సకల సాధన మైం హీనా। కీన్హీ కృపా జాని జన దీనా ॥ సో కఛు దేవ న మోహి నిహోరా। నిజ పన రాఖేఉ జన మన చోరా ॥ తబ లగి రహహు దీన హిత లాగీ। జబ లగి మిలౌం తుమ్హహి తను త్యాగీ ॥ జోగ జగ్య జప తప బ్రత కీన్హా। ప్రభు కహఁ దేఇ భగతి బర లీన్హా ॥ ఏహి బిధి సర రచి ముని సరభంగా। బైఠే హృదయఁ ఛాడ఼ఇ సబ సంగా ॥

దో. సీతా అనుజ సమేత ప్రభు నీల జలద తను స్యామ। మమ హియఁ బసహు నిరంతర సగునరుప శ్రీరామ ॥ 8 ॥

అస కహి జోగ అగిని తను జారా। రామ కృపాఁ బైకుంఠ సిధారా ॥ తాతే ముని హరి లీన న భయూ। ప్రథమహిం భేద భగతి బర లయూ ॥ రిషి నికాయ మునిబర గతి దేఖి। సుఖీ భే నిజ హృదయఁ బిసేషీ ॥ అస్తుతి కరహిం సకల ముని బృందా। జయతి ప్రనత హిత కరునా కందా ॥ పుని రఘునాథ చలే బన ఆగే। మునిబర బృంద బిపుల సఁగ లాగే ॥ అస్థి సమూహ దేఖి రఘురాయా। పూఛీ మునిన్హ లాగి అతి దాయా ॥ జానతహుఁ పూఛిఅ కస స్వామీ। సబదరసీ తుమ్హ అంతరజామీ ॥ నిసిచర నికర సకల ముని ఖాఏ। సుని రఘుబీర నయన జల ఛాఏ ॥

దో. నిసిచర హీన కరుఁ మహి భుజ ఉఠాఇ పన కీన్హ। సకల మునిన్హ కే ఆశ్రమన్హి జాఇ జాఇ సుఖ దీన్హ ॥ 9 ॥

ముని అగస్తి కర సిష్య సుజానా। నామ సుతీఛన రతి భగవానా ॥ మన క్రమ బచన రామ పద సేవక। సపనేహుఁ ఆన భరోస న దేవక ॥ ప్రభు ఆగవను శ్రవన సుని పావా। కరత మనోరథ ఆతుర ధావా ॥ హే బిధి దీనబంధు రఘురాయా। మో సే సఠ పర కరిహహిం దాయా ॥ సహిత అనుజ మోహి రామ గోసాఈ। మిలిహహిం నిజ సేవక కీ నాఈ ॥ మోరే జియఁ భరోస దృఢ఼ నాహీం। భగతి బిరతి న గ్యాన మన మాహీమ్ ॥ నహిం సతసంగ జోగ జప జాగా। నహిం దృఢ఼ చరన కమల అనురాగా ॥ ఏక బాని కరునానిధాన కీ। సో ప్రియ జాకేం గతి న ఆన కీ ॥ హోఇహైం సుఫల ఆజు మమ లోచన। దేఖి బదన పంకజ భవ మోచన ॥ నిర్భర ప్రేమ మగన ముని గ్యానీ। కహి న జాఇ సో దసా భవానీ ॥ దిసి అరు బిదిసి పంథ నహిం సూఝా। కో మైం చలేఉఁ కహాఁ నహిం బూఝా ॥ కబహుఁక ఫిరి పాఛేం పుని జాఈ। కబహుఁక నృత్య కరి గున గాఈ ॥ అబిరల ప్రేమ భగతి ముని పాఈ। ప్రభు దేఖైం తరు ఓట లుకాఈ ॥ అతిసయ ప్రీతి దేఖి రఘుబీరా। ప్రగటే హృదయఁ హరన భవ భీరా ॥ ముని మగ మాఝ అచల హోఇ బైసా। పులక సరీర పనస ఫల జైసా ॥ తబ రఘునాథ నికట చలి ఆఏ। దేఖి దసా నిజ జన మన భాఏ ॥ మునిహి రామ బహు భాఁతి జగావా। జాగ న ధ్యానజనిత సుఖ పావా ॥ భూప రూప తబ రామ దురావా। హృదయఁ చతుర్భుజ రూప దేఖావా ॥ ముని అకులాఇ ఉఠా తబ కైసేం। బికల హీన మని ఫని బర జైసేమ్ ॥ ఆగేం దేఖి రామ తన స్యామా। సీతా అనుజ సహిత సుఖ ధామా ॥ పరేఉ లకుట ఇవ చరనన్హి లాగీ। ప్రేమ మగన మునిబర బడ఼భాగీ ॥ భుజ బిసాల గహి లిఏ ఉఠాఈ। పరమ ప్రీతి రాఖే ఉర లాఈ ॥ మునిహి మిలత అస సోహ కృపాలా। కనక తరుహి జను భేంట తమాలా ॥ రామ బదను బిలోక ముని ఠాఢ఼ఆ। మానహుఁ చిత్ర మాఝ లిఖి కాఢ఼ఆ ॥

దో. తబ ముని హృదయఁ ధీర ధీర గహి పద బారహిం బార। నిజ ఆశ్రమ ప్రభు ఆని కరి పూజా బిబిధ ప్రకార ॥ 10 ॥

కహ ముని ప్రభు సును బినతీ మోరీ। అస్తుతి కరౌం కవన బిధి తోరీ ॥ మహిమా అమిత మోరి మతి థోరీ। రబి సన్ముఖ ఖద్యోత అఁజోరీ ॥ శ్యామ తామరస దామ శరీరం। జటా ముకుట పరిధన మునిచీరమ్ ॥ పాణి చాప శర కటి తూణీరం। నౌమి నిరంతర శ్రీరఘువీరమ్ ॥ మోహ విపిన ఘన దహన కృశానుః। సంత సరోరుహ కానన భానుః ॥ నిశిచర కరి వరూథ మృగరాజః। త్రాతు సదా నో భవ ఖగ బాజః ॥ అరుణ నయన రాజీవ సువేశం। సీతా నయన చకోర నిశేశమ్ ॥ హర హ్రది మానస బాల మరాలం। నౌమి రామ ఉర బాహు విశాలమ్ ॥ సంశయ సర్ప గ్రసన ఉరగాదః। శమన సుకర్కశ తర్క విషాదః ॥ భవ భంజన రంజన సుర యూథః। త్రాతు సదా నో కృపా వరూథః ॥ నిర్గుణ సగుణ విషమ సమ రూపం। జ్ఞాన గిరా గోతీతమనూపమ్ ॥ అమలమఖిలమనవద్యమపారం। నౌమి రామ భంజన మహి భారమ్ ॥ భక్త కల్పపాదప ఆరామః। తర్జన క్రోధ లోభ మద కామః ॥ అతి నాగర భవ సాగర సేతుః। త్రాతు సదా దినకర కుల కేతుః ॥ అతులిత భుజ ప్రతాప బల ధామః। కలి మల విపుల విభంజన నామః ॥ ధర్మ వర్మ నర్మద గుణ గ్రామః। సంతత శం తనోతు మమ రామః ॥ జదపి బిరజ బ్యాపక అబినాసీ। సబ కే హృదయఁ నిరంతర బాసీ ॥ తదపి అనుజ శ్రీ సహిత ఖరారీ। బసతు మనసి మమ కాననచారీ ॥ జే జానహిం తే జానహుఁ స్వామీ। సగున అగున ఉర అంతరజామీ ॥ జో కోసల పతి రాజివ నయనా। కరు సో రామ హృదయ మమ అయనా। అస అభిమాన జాఇ జని భోరే। మైం సేవక రఘుపతి పతి మోరే ॥ సుని ముని బచన రామ మన భాఏ। బహురి హరషి మునిబర ఉర లాఏ ॥ పరమ ప్రసన్న జాను ముని మోహీ। జో బర మాగహు దేఉ సో తోహీ ॥ ముని కహ మై బర కబహుఁ న జాచా। సముఝి న పరి ఝూఠ కా సాచా ॥ తుమ్హహి నీక లాగై రఘురాఈ। సో మోహి దేహు దాస సుఖదాఈ ॥ అబిరల భగతి బిరతి బిగ్యానా। హోహు సకల గున గ్యాన నిధానా ॥ ప్రభు జో దీన్హ సో బరు మైం పావా। అబ సో దేహు మోహి జో భావా ॥

దో. అనుజ జానకీ సహిత ప్రభు చాప బాన ధర రామ। మమ హియ గగన ఇందు ఇవ బసహు సదా నిహకామ ॥ 11 ॥

ఏవమస్తు కరి రమానివాసా। హరషి చలే కుభంజ రిషి పాసా ॥ బహుత దివస గుర దరసన పాఏఁ। భే మోహి ఏహిం ఆశ్రమ ఆఏఁ ॥ అబ ప్రభు సంగ జాఉఁ గుర పాహీం। తుమ్హ కహఁ నాథ నిహోరా నాహీమ్ ॥ దేఖి కృపానిధి ముని చతురాఈ। లిఏ సంగ బిహసై ద్వౌ భాఈ ॥ పంథ కహత నిజ భగతి అనూపా। ముని ఆశ్రమ పహుఁచే సురభూపా ॥ తురత సుతీఛన గుర పహిం గయూ। కరి దండవత కహత అస భయూ ॥ నాథ కౌసలాధీస కుమారా। ఆఏ మిలన జగత ఆధారా ॥ రామ అనుజ సమేత బైదేహీ। నిసి దిను దేవ జపత హహు జేహీ ॥ సునత అగస్తి తురత ఉఠి ధాఏ। హరి బిలోకి లోచన జల ఛాఏ ॥ ముని పద కమల పరే ద్వౌ భాఈ। రిషి అతి ప్రీతి లిఏ ఉర లాఈ ॥ సాదర కుసల పూఛి ముని గ్యానీ। ఆసన బర బైఠారే ఆనీ ॥ పుని కరి బహు ప్రకార ప్రభు పూజా। మోహి సమ భాగ్యవంత నహిం దూజా ॥ జహఁ లగి రహే అపర ముని బృందా। హరషే సబ బిలోకి సుఖకందా ॥

దో. ముని సమూహ మహఁ బైఠే సన్ముఖ సబ కీ ఓర। సరద ఇందు తన చితవత మానహుఁ నికర చకోర ॥ 12 ॥

తబ రఘుబీర కహా ముని పాహీం। తుమ్హ సన ప్రభు దురావ కఛు నాహీ ॥ తుమ్హ జానహు జేహి కారన ఆయుఁ। తాతే తాత న కహి సముఝాయుఁ ॥ అబ సో మంత్ర దేహు ప్రభు మోహీ। జేహి ప్రకార మారౌం మునిద్రోహీ ॥ ముని ముసకానే సుని ప్రభు బానీ। పూఛేహు నాథ మోహి కా జానీ ॥ తుమ్హరేఇఁ భజన ప్రభావ అఘారీ। జానుఁ మహిమా కఛుక తుమ్హారీ ॥ ఊమరి తరు బిసాల తవ మాయా। ఫల బ్రహ్మాండ అనేక నికాయా ॥ జీవ చరాచర జంతు సమానా। భీతర బసహి న జానహిం ఆనా ॥ తే ఫల భచ్ఛక కఠిన కరాలా। తవ భయఁ డరత సదా సౌ కాలా ॥ తే తుమ్హ సకల లోకపతి సాఈం। పూఁఛేహు మోహి మనుజ కీ నాఈమ్ ॥ యహ బర మాగుఁ కృపానికేతా। బసహు హృదయఁ శ్రీ అనుజ సమేతా ॥ అబిరల భగతి బిరతి సతసంగా। చరన సరోరుహ ప్రీతి అభంగా ॥ జద్యపి బ్రహ్మ అఖండ అనంతా। అనుభవ గమ్య భజహిం జేహి సంతా ॥ అస తవ రూప బఖానుఁ జానుఁ। ఫిరి ఫిరి సగున బ్రహ్మ రతి మానుఁ ॥ సంతత దాసన్హ దేహు బడ఼ఆఈ। తాతేం మోహి పూఁఛేహు రఘురాఈ ॥ హై ప్రభు పరమ మనోహర ఠ్AUఁ। పావన పంచబటీ తేహి న్AUఁ ॥ దండక బన పునీత ప్రభు కరహూ। ఉగ్ర సాప మునిబర కర హరహూ ॥ బాస కరహు తహఁ రఘుకుల రాయా। కీజే సకల మునిన్హ పర దాయా ॥ చలే రామ ముని ఆయసు పాఈ। తురతహిం పంచబటీ నిఅరాఈ ॥

దో. గీధరాజ సైం భైంట భి బహు బిధి ప్రీతి బఢ఼ఆఇ ॥ గోదావరీ నికట ప్రభు రహే పరన గృహ ఛాఇ ॥ 13 ॥

జబ తే రామ కీన్హ తహఁ బాసా। సుఖీ భే ముని బీతీ త్రాసా ॥ గిరి బన నదీం తాల ఛబి ఛాఏ। దిన దిన ప్రతి అతి హౌహిం సుహాఏ ॥ ఖగ మృగ బృంద అనందిత రహహీం। మధుప మధుర గంజత ఛబి లహహీమ్ ॥ సో బన బరని న సక అహిరాజా। జహాఁ ప్రగట రఘుబీర బిరాజా ॥ ఏక బార ప్రభు సుఖ ఆసీనా। లఛిమన బచన కహే ఛలహీనా ॥ సుర నర ముని సచరాచర సాఈం। మైం పూఛుఁ నిజ ప్రభు కీ నాఈ ॥ మోహి సముఝాఇ కహహు సోఇ దేవా। సబ తజి కరౌం చరన రజ సేవా ॥ కహహు గ్యాన బిరాగ అరు మాయా। కహహు సో భగతి కరహు జేహిం దాయా ॥

దో. ఈస్వర జీవ భేద ప్రభు సకల కహౌ సముఝాఇ ॥ జాతేం హోఇ చరన రతి సోక మోహ భ్రమ జాఇ ॥ 14 ॥

థోరేహి మహఁ సబ కహుఁ బుఝాఈ। సునహు తాత మతి మన చిత లాఈ ॥ మైం అరు మోర తోర తైం మాయా। జేహిం బస కీన్హే జీవ నికాయా ॥ గో గోచర జహఁ లగి మన జాఈ। సో సబ మాయా జానేహు భాఈ ॥ తేహి కర భేద సునహు తుమ్హ సోఊ। బిద్యా అపర అబిద్యా దోఊ ॥ ఏక దుష్ట అతిసయ దుఖరూపా। జా బస జీవ పరా భవకూపా ॥ ఏక రచి జగ గున బస జాకేం। ప్రభు ప్రేరిత నహిం నిజ బల తాకేమ్ ॥ గ్యాన మాన జహఁ ఏకు నాహీం। దేఖ బ్రహ్మ సమాన సబ మాహీ ॥ కహిఅ తాత సో పరమ బిరాగీ। తృన సమ సిద్ధి తీని గున త్యాగీ ॥

దో. మాయా ఈస న ఆపు కహుఁ జాన కహిఅ సో జీవ। బంధ మోచ్ఛ ప్రద సర్బపర మాయా ప్రేరక సీవ ॥ 15 ॥

ధర్మ తేం బిరతి జోగ తేం గ్యానా। గ్యాన మోచ్ఛప్రద బేద బఖానా ॥ జాతేం బేగి ద్రవుఁ మైం భాఈ। సో మమ భగతి భగత సుఖదాఈ ॥ సో సుతంత్ర అవలంబ న ఆనా। తేహి ఆధీన గ్యాన బిగ్యానా ॥ భగతి తాత అనుపమ సుఖమూలా। మిలి జో సంత హోఇఁ అనుకూలా ॥ భగతి కి సాధన కహుఁ బఖానీ। సుగమ పంథ మోహి పావహిం ప్రానీ ॥ ప్రథమహిం బిప్ర చరన అతి ప్రీతీ। నిజ నిజ కర్మ నిరత శ్రుతి రీతీ ॥ ఏహి కర ఫల పుని బిషయ బిరాగా। తబ మమ ధర్మ ఉపజ అనురాగా ॥ శ్రవనాదిక నవ భక్తి దృఢ఼ఆహీం। మమ లీలా రతి అతి మన మాహీమ్ ॥ సంత చరన పంకజ అతి ప్రేమా। మన క్రమ బచన భజన దృఢ఼ నేమా ॥ గురు పితు మాతు బంధు పతి దేవా। సబ మోహి కహఁ జానే దృఢ఼ సేవా ॥ మమ గున గావత పులక సరీరా। గదగద గిరా నయన బహ నీరా ॥ కామ ఆది మద దంభ న జాకేం। తాత నిరంతర బస మైం తాకేమ్ ॥

దో. బచన కర్మ మన మోరి గతి భజను కరహిం నిఃకామ ॥ తిన్హ కే హృదయ కమల మహుఁ కరుఁ సదా బిశ్రామ ॥ 16 ॥

భగతి జోగ సుని అతి సుఖ పావా। లఛిమన ప్రభు చరనన్హి సిరు నావా ॥ ఏహి బిధి గే కఛుక దిన బీతీ। కహత బిరాగ గ్యాన గున నీతీ ॥ సూపనఖా రావన కై బహినీ। దుష్ట హృదయ దారున జస అహినీ ॥ పంచబటీ సో గి ఏక బారా। దేఖి బికల భి జుగల కుమారా ॥ భ్రాతా పితా పుత్ర ఉరగారీ। పురుష మనోహర నిరఖత నారీ ॥ హోఇ బికల సక మనహి న రోకీ। జిమి రబిమని ద్రవ రబిహి బిలోకీ ॥ రుచిర రుప ధరి ప్రభు పహిం జాఈ। బోలీ బచన బహుత ముసుకాఈ ॥ తుమ్హ సమ పురుష న మో సమ నారీ। యహ సఁజోగ బిధి రచా బిచారీ ॥ మమ అనురూప పురుష జగ మాహీం। దేఖేఉఁ ఖోజి లోక తిహు నాహీమ్ ॥ తాతే అబ లగి రహిఉఁ కుమారీ। మను మానా కఛు తుమ్హహి నిహారీ ॥ సీతహి చితి కహీ ప్రభు బాతా। అహి కుఆర మోర లఘు భ్రాతా ॥ గి లఛిమన రిపు భగినీ జానీ। ప్రభు బిలోకి బోలే మృదు బానీ ॥ సుందరి సును మైం ఉన్హ కర దాసా। పరాధీన నహిం తోర సుపాసా ॥ ప్రభు సమర్థ కోసలపుర రాజా। జో కఛు కరహిం ఉనహి సబ ఛాజా ॥ సేవక సుఖ చహ మాన భిఖారీ। బ్యసనీ ధన సుభ గతి బిభిచారీ ॥ లోభీ జసు చహ చార గుమానీ। నభ దుహి దూధ చహత ఏ ప్రానీ ॥ పుని ఫిరి రామ నికట సో ఆఈ। ప్రభు లఛిమన పహిం బహురి పఠాఈ ॥ లఛిమన కహా తోహి సో బరీ। జో తృన తోరి లాజ పరిహరీ ॥ తబ ఖిసిఆని రామ పహిం గీ। రూప భయంకర ప్రగటత భీ ॥ సీతహి సభయ దేఖి రఘురాఈ। కహా అనుజ సన సయన బుఝాఈ ॥

దో. లఛిమన అతి లాఘవఁ సో నాక కాన బిను కీన్హి। తాకే కర రావన కహఁ మనౌ చునౌతీ దీన్హి ॥ 17 ॥

నాక కాన బిను భి బికరారా। జను స్త్రవ సైల గైరు కై ధారా ॥ ఖర దూషన పహిం గి బిలపాతా। ధిగ ధిగ తవ పౌరుష బల భ్రాతా ॥ తేహి పూఛా సబ కహేసి బుఝాఈ। జాతుధాన సుని సేన బనాఈ ॥ ధాఏ నిసిచర నికర బరూథా। జను సపచ్ఛ కజ్జల గిరి జూథా ॥ నానా బాహన నానాకారా। నానాయుధ ధర ఘోర అపారా ॥ సుపనఖా ఆగేం కరి లీనీ। అసుభ రూప శ్రుతి నాసా హీనీ ॥ అసగున అమిత హోహిం భయకారీ। గనహిం న మృత్యు బిబస సబ ఝారీ ॥ గర్జహి తర్జహిం గగన ఉడ఼ఆహీం। దేఖి కటకు భట అతి హరషాహీమ్ ॥ కౌ కహ జిఅత ధరహు ద్వౌ భాఈ। ధరి మారహు తియ లేహు ఛడ఼ఆఈ ॥ ధూరి పూరి నభ మండల రహా। రామ బోలాఇ అనుజ సన కహా ॥ లై జానకిహి జాహు గిరి కందర। ఆవా నిసిచర కటకు భయంకర ॥ రహేహు సజగ సుని ప్రభు కై బానీ। చలే సహిత శ్రీ సర ధను పానీ ॥ దేఖి రామ రిపుదల చలి ఆవా। బిహసి కఠిన కోదండ చఢ఼ఆవా ॥

ఛం. కోదండ కఠిన చఢ఼ఆఇ సిర జట జూట బాఁధత సోహ క్యోం। మరకత సయల పర లరత దామిని కోటి సోం జుగ భుజగ జ్యోమ్ ॥ కటి కసి నిషంగ బిసాల భుజ గహి చాప బిసిఖ సుధారి కై ॥ చితవత మనహుఁ మృగరాజ ప్రభు గజరాజ ఘటా నిహారి కై ॥

సో. ఆఇ గే బగమేల ధరహు ధరహు ధావత సుభట। జథా బిలోకి అకేల బాల రబిహి ఘేరత దనుజ ॥ 18 ॥

ప్రభు బిలోకి సర సకహిం న డారీ। థకిత భీ రజనీచర ధారీ ॥ సచివ బోలి బోలే ఖర దూషన। యహ కౌ నృపబాలక నర భూషన ॥ నాగ అసుర సుర నర ముని జేతే। దేఖే జితే హతే హమ కేతే ॥ హమ భరి జన్మ సునహు సబ భాఈ। దేఖీ నహిం అసి సుందరతాఈ ॥ జద్యపి భగినీ కీన్హ కురూపా। బధ లాయక నహిం పురుష అనూపా ॥ దేహు తురత నిజ నారి దురాఈ। జీఅత భవన జాహు ద్వౌ భాఈ ॥ మోర కహా తుమ్హ తాహి సునావహు। తాసు బచన సుని ఆతుర ఆవహు ॥ దూతన్హ కహా రామ సన జాఈ। సునత రామ బోలే ముసకాఈ ॥ హమ ఛత్రీ మృగయా బన కరహీం। తుమ్హ సే ఖల మృగ ఖౌజత ఫిరహీమ్ ॥ రిపు బలవంత దేఖి నహిం డరహీం। ఏక బార కాలహు సన లరహీమ్ ॥ జద్యపి మనుజ దనుజ కుల ఘాలక। ముని పాలక ఖల సాలక బాలక ॥ జౌం న హోఇ బల ఘర ఫిరి జాహూ। సమర బిముఖ మైం హతుఁ న కాహూ ॥ రన చఢ఼ఇ కరిఅ కపట చతురాఈ। రిపు పర కృపా పరమ కదరాఈ ॥ దూతన్హ జాఇ తురత సబ కహేఊ। సుని ఖర దూషన ఉర అతి దహేఊ ॥ ఛం. ఉర దహేఉ కహేఉ కి ధరహు ధాఏ బికట భట రజనీచరా। సర చాప తోమర సక్తి సూల కృపాన పరిఘ పరసు ధరా ॥ ప్రభు కీన్హ ధనుష టకోర ప్రథమ కఠోర ఘోర భయావహా। భే బధిర బ్యాకుల జాతుధాన న గ్యాన తేహి అవసర రహా ॥

దో. సావధాన హోఇ ధాఏ జాని సబల ఆరాతి। లాగే బరషన రామ పర అస్త్ర సస్త్ర బహు భాఁతి ॥ 19(క) ॥

తిన్హ కే ఆయుధ తిల సమ కరి కాటే రఘుబీర। తాని సరాసన శ్రవన లగి పుని ఛాఁడ఼ఏ నిజ తీర ॥ 19(ఖ) ॥

ఛం. తబ చలే జాన బబాన కరాల। ఫుంకరత జను బహు బ్యాల ॥ కోపేఉ సమర శ్రీరామ। చలే బిసిఖ నిసిత నికామ ॥ అవలోకి ఖరతర తీర। మురి చలే నిసిచర బీర ॥ భే క్రుద్ధ తీనిఉ భాఇ। జో భాగి రన తే జాఇ ॥ తేహి బధబ హమ నిజ పాని। ఫిరే మరన మన మహుఁ ఠాని ॥ ఆయుధ అనేక ప్రకార। సనముఖ తే కరహిం ప్రహార ॥ రిపు పరమ కోపే జాని। ప్రభు ధనుష సర సంధాని ॥ ఛాఁడ఼ఏ బిపుల నారాచ। లగే కటన బికట పిసాచ ॥ ఉర సీస భుజ కర చరన। జహఁ తహఁ లగే మహి పరన ॥ చిక్కరత లాగత బాన। ధర పరత కుధర సమాన ॥ భట కటత తన సత ఖండ। పుని ఉఠత కరి పాషండ ॥ నభ ఉడ఼త బహు భుజ ముండ। బిను మౌలి ధావత రుండ ॥ ఖగ కంక కాక సృగాల। కటకటహిం కఠిన కరాల ॥

ఛం. కటకటహిం జ఼ంబుక భూత ప్రేత పిసాచ ఖర్పర సంచహీం। బేతాల బీర కపాల తాల బజాఇ జోగిని నంచహీమ్ ॥ రఘుబీర బాన ప్రచండ ఖండహిం భటన్హ కే ఉర భుజ సిరా। జహఁ తహఁ పరహిం ఉఠి లరహిం ధర ధరు ధరు కరహిం భయకర గిరా ॥ అంతావరీం గహి ఉడ఼త గీధ పిసాచ కర గహి ధావహీమ్ ॥ సంగ్రామ పుర బాసీ మనహుఁ బహు బాల గుడ఼ఈ ఉడ఼ఆవహీమ్ ॥ మారే పఛారే ఉర బిదారే బిపుల భట కహఁరత పరే। అవలోకి నిజ దల బికల భట తిసిరాది ఖర దూషన ఫిరే ॥ సర సక్తి తోమర పరసు సూల కృపాన ఏకహి బారహీం। కరి కోప శ్రీరఘుబీర పర అగనిత నిసాచర డారహీమ్ ॥ ప్రభు నిమిష మహుఁ రిపు సర నివారి పచారి డారే సాయకా। దస దస బిసిఖ ఉర మాఝ మారే సకల నిసిచర నాయకా ॥ మహి పరత ఉఠి భట భిరత మరత న కరత మాయా అతి ఘనీ। సుర డరత చౌదహ సహస ప్రేత బిలోకి ఏక అవధ ధనీ ॥ సుర ముని సభయ ప్రభు దేఖి మాయానాథ అతి కౌతుక కర్ యో। దేఖహి పరసపర రామ కరి సంగ్రామ రిపుదల లరి మర్ యో ॥

దో. రామ రామ కహి తను తజహిం పావహిం పద నిర్బాన। కరి ఉపాయ రిపు మారే ఛన మహుఁ కృపానిధాన ॥ 20(క) ॥

హరషిత బరషహిం సుమన సుర బాజహిం గగన నిసాన। అస్తుతి కరి కరి సబ చలే సోభిత బిబిధ బిమాన ॥ 20(ఖ) ॥

జబ రఘునాథ సమర రిపు జీతే। సుర నర ముని సబ కే భయ బీతే ॥ తబ లఛిమన సీతహి లై ఆఏ। ప్రభు పద పరత హరషి ఉర లాఏ। సీతా చితవ స్యామ మృదు గాతా। పరమ ప్రేమ లోచన న అఘాతా ॥ పంచవటీం బసి శ్రీరఘునాయక। కరత చరిత సుర ముని సుఖదాయక ॥ ధుఆఁ దేఖి ఖరదూషన కేరా। జాఇ సుపనఖాఁ రావన ప్రేరా ॥ బోలి బచన క్రోధ కరి భారీ। దేస కోస కై సురతి బిసారీ ॥ కరసి పాన సోవసి దిను రాతీ। సుధి నహిం తవ సిర పర ఆరాతీ ॥ రాజ నీతి బిను ధన బిను ధర్మా। హరిహి సమర్పే బిను సతకర్మా ॥ బిద్యా బిను బిబేక ఉపజాఏఁ। శ్రమ ఫల పఢ఼ఏ కిఏఁ అరు పాఏఁ ॥ సంగ తే జతీ కుమంత్ర తే రాజా। మాన తే గ్యాన పాన తేం లాజా ॥ ప్రీతి ప్రనయ బిను మద తే గునీ। నాసహి బేగి నీతి అస సునీ ॥

సో. రిపు రుజ పావక పాప ప్రభు అహి గనిఅ న ఛోట కరి। అస కహి బిబిధ బిలాప కరి లాగీ రోదన కరన ॥ 21(క) ॥

దో. సభా మాఝ పరి బ్యాకుల బహు ప్రకార కహ రోఇ। తోహి జిఅత దసకంధర మోరి కి అసి గతి హోఇ ॥ 21(ఖ) ॥

సునత సభాసద ఉఠే అకులాఈ। సముఝాఈ గహి బాహఁ ఉఠాఈ ॥ కహ లంకేస కహసి నిజ బాతా। కేఁఇఁ తవ నాసా కాన నిపాతా ॥ అవధ నృపతి దసరథ కే జాఏ। పురుష సింఘ బన ఖేలన ఆఏ ॥ సముఝి పరీ మోహి ఉన్హ కై కరనీ। రహిత నిసాచర కరిహహిం ధరనీ ॥ జిన్హ కర భుజబల పాఇ దసానన। అభయ భే బిచరత ముని కానన ॥ దేఖత బాలక కాల సమానా। పరమ ధీర ధన్వీ గున నానా ॥ అతులిత బల ప్రతాప ద్వౌ భ్రాతా। ఖల బధ రత సుర ముని సుఖదాతా ॥ సోభాధామ రామ అస నామా। తిన్హ కే సంగ నారి ఏక స్యామా ॥ రుప రాసి బిధి నారి సఁవారీ। రతి సత కోటి తాసు బలిహారీ ॥ తాసు అనుజ కాటే శ్రుతి నాసా। సుని తవ భగిని కరహిం పరిహాసా ॥ ఖర దూషన సుని లగే పుకారా। ఛన మహుఁ సకల కటక ఉన్హ మారా ॥ ఖర దూషన తిసిరా కర ఘాతా। సుని దససీస జరే సబ గాతా ॥

దో. సుపనఖహి సముఝాఇ కరి బల బోలేసి బహు భాఁతి। గయు భవన అతి సోచబస నీద పరి నహిం రాతి ॥ 22 ॥

సుర నర అసుర నాగ ఖగ మాహీం। మోరే అనుచర కహఁ కౌ నాహీమ్ ॥ ఖర దూషన మోహి సమ బలవంతా। తిన్హహి కో మారి బిను భగవంతా ॥ సుర రంజన భంజన మహి భారా। జౌం భగవంత లీన్హ అవతారా ॥ తౌ మై జాఇ బైరు హఠి కరూఁ। ప్రభు సర ప్రాన తజేం భవ తరూఁ ॥ హోఇహి భజను న తామస దేహా। మన క్రమ బచన మంత్ర దృఢ఼ ఏహా ॥ జౌం నరరుప భూపసుత కోఊ। హరిహుఁ నారి జీతి రన దోఊ ॥ చలా అకేల జాన చఢి తహవాఁ। బస మారీచ సింధు తట జహవాఁ ॥ ఇహాఁ రామ జసి జుగుతి బనాఈ। సునహు ఉమా సో కథా సుహాఈ ॥

దో. లఛిమన గే బనహిం జబ లేన మూల ఫల కంద। జనకసుతా సన బోలే బిహసి కృపా సుఖ బృంద ॥ 23 ॥

సునహు ప్రియా బ్రత రుచిర సుసీలా। మైం కఛు కరబి లలిత నరలీలా ॥ తుమ్హ పావక మహుఁ కరహు నివాసా। జౌ లగి కరౌం నిసాచర నాసా ॥ జబహిం రామ సబ కహా బఖానీ। ప్రభు పద ధరి హియఁ అనల సమానీ ॥ నిజ ప్రతిబింబ రాఖి తహఁ సీతా। తైసి సీల రుప సుబినీతా ॥ లఛిమనహూఁ యహ మరము న జానా। జో కఛు చరిత రచా భగవానా ॥ దసముఖ గయు జహాఁ మారీచా। నాఇ మాథ స్వారథ రత నీచా ॥ నవని నీచ కై అతి దుఖదాఈ। జిమి అంకుస ధను ఉరగ బిలాఈ ॥ భయదాయక ఖల కై ప్రియ బానీ। జిమి అకాల కే కుసుమ భవానీ ॥

దో. కరి పూజా మారీచ తబ సాదర పూఛీ బాత। కవన హేతు మన బ్యగ్ర అతి అకసర ఆయహు తాత ॥ 24 ॥

దసముఖ సకల కథా తేహి ఆగేం। కహీ సహిత అభిమాన అభాగేమ్ ॥ హోహు కపట మృగ తుమ్హ ఛలకారీ। జేహి బిధి హరి ఆనౌ నృపనారీ ॥ తేహిం పుని కహా సునహు దససీసా। తే నరరుప చరాచర ఈసా ॥ తాసోం తాత బయరు నహిం కీజే। మారేం మరిఅ జిఆఏఁ జీజై ॥ ముని మఖ రాఖన గయు కుమారా। బిను ఫర సర రఘుపతి మోహి మారా ॥ సత జోజన ఆయుఁ ఛన మాహీం। తిన్హ సన బయరు కిఏఁ భల నాహీమ్ ॥ భి మమ కీట భృంగ కీ నాఈ। జహఁ తహఁ మైం దేఖుఁ దౌ భాఈ ॥ జౌం నర తాత తదపి అతి సూరా। తిన్హహి బిరోధి న ఆఇహి పూరా ॥

దో. జేహిం తాడ఼కా సుబాహు హతి ఖండేఉ హర కోదండ ॥ ఖర దూషన తిసిరా బధేఉ మనుజ కి అస బరిబండ ॥ 25 ॥

జాహు భవన కుల కుసల బిచారీ। సునత జరా దీన్హిసి బహు గారీ ॥ గురు జిమి మూఢ఼ కరసి మమ బోధా। కహు జగ మోహి సమాన కో జోధా ॥ తబ మారీచ హృదయఁ అనుమానా। నవహి బిరోధేం నహిం కల్యానా ॥ సస్త్రీ మర్మీ ప్రభు సఠ ధనీ। బైద బంది కబి భానస గునీ ॥ ఉభయ భాఁతి దేఖా నిజ మరనా। తబ తాకిసి రఘునాయక సరనా ॥ ఉతరు దేత మోహి బధబ అభాగేం। కస న మరౌం రఘుపతి సర లాగేమ్ ॥ అస జియఁ జాని దసానన సంగా। చలా రామ పద ప్రేమ అభంగా ॥ మన అతి హరష జనావ న తేహీ। ఆజు దేఖిహుఁ పరమ సనేహీ ॥

ఛం. నిజ పరమ ప్రీతమ దేఖి లోచన సుఫల కరి సుఖ పాఇహౌం। శ్రీ సహిత అనుజ సమేత కృపానికేత పద మన లాఇహౌమ్ ॥ నిర్బాన దాయక క్రోధ జా కర భగతి అబసహి బసకరీ। నిజ పాని సర సంధాని సో మోహి బధిహి సుఖసాగర హరీ ॥

దో. మమ పాఛేం ధర ధావత ధరేం సరాసన బాన। ఫిరి ఫిరి ప్రభుహి బిలోకిహుఁ ధన్య న మో సమ ఆన ॥ 26 ॥

తేహి బన నికట దసానన గయూ। తబ మారీచ కపటమృగ భయూ ॥ అతి బిచిత్ర కఛు బరని న జాఈ। కనక దేహ మని రచిత బనాఈ ॥ సీతా పరమ రుచిర మృగ దేఖా। అంగ అంగ సుమనోహర బేషా ॥ సునహు దేవ రఘుబీర కృపాలా। ఏహి మృగ కర అతి సుందర ఛాలా ॥ సత్యసంధ ప్రభు బధి కరి ఏహీ। ఆనహు చర్మ కహతి బైదేహీ ॥ తబ రఘుపతి జానత సబ కారన। ఉఠే హరషి సుర కాజు సఁవారన ॥ మృగ బిలోకి కటి పరికర బాఁధా। కరతల చాప రుచిర సర సాఁధా ॥ ప్రభు లఛిమనిహి కహా సముఝాఈ। ఫిరత బిపిన నిసిచర బహు భాఈ ॥ సీతా కేరి కరేహు రఖవారీ। బుధి బిబేక బల సమయ బిచారీ ॥ ప్రభుహి బిలోకి చలా మృగ భాజీ। ధాఏ రాము సరాసన సాజీ ॥ నిగమ నేతి సివ ధ్యాన న పావా। మాయామృగ పాఛేం సో ధావా ॥ కబహుఁ నికట పుని దూరి పరాఈ। కబహుఁక ప్రగటి కబహుఁ ఛపాఈ ॥ ప్రగటత దురత కరత ఛల భూరీ। ఏహి బిధి ప్రభుహి గయు లై దూరీ ॥ తబ తకి రామ కఠిన సర మారా। ధరని పరేఉ కరి ఘోర పుకారా ॥ లఛిమన కర ప్రథమహిం లై నామా। పాఛేం సుమిరేసి మన మహుఁ రామా ॥ ప్రాన తజత ప్రగటేసి నిజ దేహా। సుమిరేసి రాము సమేత సనేహా ॥ అంతర ప్రేమ తాసు పహిచానా। ముని దుర్లభ గతి దీన్హి సుజానా ॥

దో. బిపుల సుమన సుర బరషహిం గావహిం ప్రభు గున గాథ। నిజ పద దీన్హ అసుర కహుఁ దీనబంధు రఘునాథ ॥ 27 ॥

ఖల బధి తురత ఫిరే రఘుబీరా। సోహ చాప కర కటి తూనీరా ॥ ఆరత గిరా సునీ జబ సీతా। కహ లఛిమన సన పరమ సభీతా ॥ జాహు బేగి సంకట అతి భ్రాతా। లఛిమన బిహసి కహా సును మాతా ॥ భృకుటి బిలాస సృష్టి లయ హోఈ। సపనేహుఁ సంకట పరి కి సోఈ ॥ మరమ బచన జబ సీతా బోలా। హరి ప్రేరిత లఛిమన మన డోలా ॥ బన దిసి దేవ సౌంపి సబ కాహూ। చలే జహాఁ రావన ససి రాహూ ॥ సూన బీచ దసకంధర దేఖా। ఆవా నికట జతీ కేం బేషా ॥ జాకేం డర సుర అసుర డేరాహీం। నిసి న నీద దిన అన్న న ఖాహీమ్ ॥ సో దససీస స్వాన కీ నాఈ। ఇత ఉత చితి చలా భడ఼ఇహాఈ ॥ ఇమి కుపంథ పగ దేత ఖగేసా। రహ న తేజ బుధి బల లేసా ॥ నానా బిధి కరి కథా సుహాఈ। రాజనీతి భయ ప్రీతి దేఖాఈ ॥ కహ సీతా సును జతీ గోసాఈం। బోలేహు బచన దుష్ట కీ నాఈమ్ ॥ తబ రావన నిజ రూప దేఖావా। భీ సభయ జబ నామ సునావా ॥ కహ సీతా ధరి ధీరజు గాఢ఼ఆ। ఆఇ గయు ప్రభు రహు ఖల ఠాఢ఼ఆ ॥ జిమి హరిబధుహి ఛుద్ర సస చాహా। భేసి కాలబస నిసిచర నాహా ॥ సునత బచన దససీస రిసానా। మన మహుఁ చరన బంది సుఖ మానా ॥

దో. క్రోధవంత తబ రావన లీన్హిసి రథ బైఠాఇ। చలా గగనపథ ఆతుర భయఁ రథ హాఁకి న జాఇ ॥ 28 ॥

హా జగ ఏక బీర రఘురాయా। కేహిం అపరాధ బిసారేహు దాయా ॥ ఆరతి హరన సరన సుఖదాయక। హా రఘుకుల సరోజ దిననాయక ॥ హా లఛిమన తుమ్హార నహిం దోసా। సో ఫలు పాయుఁ కీన్హేఉఁ రోసా ॥ బిబిధ బిలాప కరతి బైదేహీ। భూరి కృపా ప్రభు దూరి సనేహీ ॥ బిపతి మోరి కో ప్రభుహి సునావా। పురోడాస చహ రాసభ ఖావా ॥ సీతా కై బిలాప సుని భారీ। భే చరాచర జీవ దుఖారీ ॥ గీధరాజ సుని ఆరత బానీ। రఘుకులతిలక నారి పహిచానీ ॥ అధమ నిసాచర లీన్హే జాఈ। జిమి మలేఛ బస కపిలా గాఈ ॥ సీతే పుత్రి కరసి జని త్రాసా। కరిహుఁ జాతుధాన కర నాసా ॥ ధావా క్రోధవంత ఖగ కైసేం। ఛూటి పబి పరబత కహుఁ జైసే ॥ రే రే దుష్ట ఠాఢ఼ కిన హోహీ। నిర్భయ చలేసి న జానేహి మోహీ ॥ ఆవత దేఖి కృతాంత సమానా। ఫిరి దసకంధర కర అనుమానా ॥ కీ మైనాక కి ఖగపతి హోఈ। మమ బల జాన సహిత పతి సోఈ ॥ జానా జరఠ జటాయూ ఏహా। మమ కర తీరథ ఛాఁడ఼ఇహి దేహా ॥ సునత గీధ క్రోధాతుర ధావా। కహ సును రావన మోర సిఖావా ॥ తజి జానకిహి కుసల గృహ జాహూ। నాహిం త అస హోఇహి బహుబాహూ ॥ రామ రోష పావక అతి ఘోరా। హోఇహి సకల సలభ కుల తోరా ॥ ఉతరు న దేత దసానన జోధా। తబహిం గీధ ధావా కరి క్రోధా ॥ ధరి కచ బిరథ కీన్హ మహి గిరా। సీతహి రాఖి గీధ పుని ఫిరా ॥ చౌచన్హ మారి బిదారేసి దేహీ। దండ ఏక భి మురుఛా తేహీ ॥ తబ సక్రోధ నిసిచర ఖిసిఆనా। కాఢ఼ఏసి పరమ కరాల కృపానా ॥ కాటేసి పంఖ పరా ఖగ ధరనీ। సుమిరి రామ కరి అదభుత కరనీ ॥ సీతహి జాని చఢ఼ఆఇ బహోరీ। చలా ఉతాఇల త్రాస న థోరీ ॥ కరతి బిలాప జాతి నభ సీతా। బ్యాధ బిబస జను మృగీ సభీతా ॥ గిరి పర బైఠే కపిన్హ నిహారీ। కహి హరి నామ దీన్హ పట డారీ ॥ ఏహి బిధి సీతహి సో లై గయూ। బన అసోక మహఁ రాఖత భయూ ॥

దో. హారి పరా ఖల బహు బిధి భయ అరు ప్రీతి దేఖాఇ। తబ అసోక పాదప తర రాఖిసి జతన కరాఇ ॥ 29(క) ॥

నవాన్హపారాయణ, ఛఠా విశ్రామ జేహి బిధి కపట కురంగ సఁగ ధాఇ చలే శ్రీరామ। సో ఛబి సీతా రాఖి ఉర రటతి రహతి హరినామ ॥ 29(ఖ) ॥

రఘుపతి అనుజహి ఆవత దేఖీ। బాహిజ చింతా కీన్హి బిసేషీ ॥ జనకసుతా పరిహరిహు అకేలీ। ఆయహు తాత బచన మమ పేలీ ॥ నిసిచర నికర ఫిరహిం బన మాహీం। మమ మన సీతా ఆశ్రమ నాహీమ్ ॥ గహి పద కమల అనుజ కర జోరీ। కహేఉ నాథ కఛు మోహి న ఖోరీ ॥ అనుజ సమేత గే ప్రభు తహవాఁ। గోదావరి తట ఆశ్రమ జహవాఁ ॥ ఆశ్రమ దేఖి జానకీ హీనా। భే బికల జస ప్రాకృత దీనా ॥ హా గున ఖాని జానకీ సీతా। రూప సీల బ్రత నేమ పునీతా ॥ లఛిమన సముఝాఏ బహు భాఁతీ। పూఛత చలే లతా తరు పాఁతీ ॥ హే ఖగ మృగ హే మధుకర శ్రేనీ। తుమ్హ దేఖీ సీతా మృగనైనీ ॥ ఖంజన సుక కపోత మృగ మీనా। మధుప నికర కోకిలా ప్రబీనా ॥ కుంద కలీ దాడ఼ఇమ దామినీ। కమల సరద ససి అహిభామినీ ॥ బరున పాస మనోజ ధను హంసా। గజ కేహరి నిజ సునత ప్రసంసా ॥ శ్రీఫల కనక కదలి హరషాహీం। నేకు న సంక సకుచ మన మాహీమ్ ॥ సును జానకీ తోహి బిను ఆజూ। హరషే సకల పాఇ జను రాజూ ॥ కిమి సహి జాత అనఖ తోహి పాహీమ్ । ప్రియా బేగి ప్రగటసి కస నాహీమ్ ॥ ఏహి బిధి ఖౌజత బిలపత స్వామీ। మనహుఁ మహా బిరహీ అతి కామీ ॥ పూరనకామ రామ సుఖ రాసీ। మనుజ చరిత కర అజ అబినాసీ ॥ ఆగే పరా గీధపతి దేఖా। సుమిరత రామ చరన జిన్హ రేఖా ॥

దో. కర సరోజ సిర పరసేఉ కృపాసింధు రధుబీర ॥ నిరఖి రామ ఛబి ధామ ముఖ బిగత భీ సబ పీర ॥ 30 ॥

తబ కహ గీధ బచన ధరి ధీరా । సునహు రామ భంజన భవ భీరా ॥ నాథ దసానన యహ గతి కీన్హీ। తేహి ఖల జనకసుతా హరి లీన్హీ ॥ లై దచ్ఛిన దిసి గయు గోసాఈ। బిలపతి అతి కురరీ కీ నాఈ ॥ దరస లాగీ ప్రభు రాఖేంఉఁ ప్రానా। చలన చహత అబ కృపానిధానా ॥ రామ కహా తను రాఖహు తాతా। ముఖ ముసకాఇ కహీ తేహిం బాతా ॥ జా కర నామ మరత ముఖ ఆవా। అధము ముకుత హోఈ శ్రుతి గావా ॥ సో మమ లోచన గోచర ఆగేం। రాఖౌం దేహ నాథ కేహి ఖాఁగేఁ ॥ జల భరి నయన కహహిఁ రఘురాఈ। తాత కర్మ నిజ తే గతిం పాఈ ॥ పరహిత బస జిన్హ కే మన మాహీఁ। తిన్హ కహుఁ జగ దుర్లభ కఛు నాహీఁ ॥ తను తజి తాత జాహు మమ ధామా। దేఉఁ కాహ తుమ్హ పూరనకామా ॥

దో. సీతా హరన తాత జని కహహు పితా సన జాఇ ॥ జౌఁ మైఁ రామ త కుల సహిత కహిహి దసానన ఆఇ ॥ 31 ॥

గీధ దేహ తజి ధరి హరి రుపా। భూషన బహు పట పీత అనూపా ॥ స్యామ గాత బిసాల భుజ చారీ। అస్తుతి కరత నయన భరి బారీ ॥

ఛం. జయ రామ రూప అనూప నిర్గున సగున గున ప్రేరక సహీ। దససీస బాహు ప్రచండ ఖండన చండ సర మండన మహీ ॥ పాథోద గాత సరోజ ముఖ రాజీవ ఆయత లోచనం। నిత నౌమి రాము కృపాల బాహు బిసాల భవ భయ మోచనమ్ ॥ 1 ॥

బలమప్రమేయమనాదిమజమబ్యక్తమేకమగోచరం। గోబింద గోపర ద్వంద్వహర బిగ్యానఘన ధరనీధరమ్ ॥ జే రామ మంత్ర జపంత సంత అనంత జన మన రంజనం। నిత నౌమి రామ అకామ ప్రియ కామాది ఖల దల గంజనమ్ ॥ 2।

జేహి శ్రుతి నిరంజన బ్రహ్మ బ్యాపక బిరజ అజ కహి గావహీమ్ ॥ కరి ధ్యాన గ్యాన బిరాగ జోగ అనేక ముని జేహి పావహీమ్ ॥ సో ప్రగట కరునా కంద సోభా బృంద అగ జగ మోహీ। మమ హృదయ పంకజ భృంగ అంగ అనంగ బహు ఛబి సోహీ ॥ 3 ॥

జో అగమ సుగమ సుభావ నిర్మల అసమ సమ సీతల సదా। పస్యంతి జం జోగీ జతన కరి కరత మన గో బస సదా ॥ సో రామ రమా నివాస సంతత దాస బస త్రిభువన ధనీ। మమ ఉర బసు సో సమన సంసృతి జాసు కీరతి పావనీ ॥ 4 ॥

దో. అబిరల భగతి మాగి బర గీధ గయు హరిధామ। తేహి కీ క్రియా జథోచిత నిజ కర కీన్హీ రామ ॥ 32 ॥

కోమల చిత అతి దీనదయాలా। కారన బిను రఘునాథ కృపాలా ॥ గీధ అధమ ఖగ ఆమిష భోగీ। గతి దీన్హి జో జాచత జోగీ ॥ సునహు ఉమా తే లోగ అభాగీ। హరి తజి హోహిం బిషయ అనురాగీ ॥ పుని సీతహి ఖోజత ద్వౌ భాఈ। చలే బిలోకత బన బహుతాఈ ॥ సంకుల లతా బిటప ఘన కానన। బహు ఖగ మృగ తహఁ గజ పంచానన ॥ ఆవత పంథ కబంధ నిపాతా। తేహిం సబ కహీ సాప కై బాతా ॥ దురబాసా మోహి దీన్హీ సాపా। ప్రభు పద పేఖి మిటా సో పాపా ॥ సును గంధర్బ కహుఁ మై తోహీ। మోహి న సోహాఇ బ్రహ్మకుల ద్రోహీ ॥

దో. మన క్రమ బచన కపట తజి జో కర భూసుర సేవ। మోహి సమేత బిరంచి సివ బస తాకేం సబ దేవ ॥ 33 ॥

సాపత తాడ఼త పరుష కహంతా। బిప్ర పూజ్య అస గావహిం సంతా ॥ పూజిఅ బిప్ర సీల గున హీనా। సూద్ర న గున గన గ్యాన ప్రబీనా ॥ కహి నిజ ధర్మ తాహి సముఝావా। నిజ పద ప్రీతి దేఖి మన భావా ॥ రఘుపతి చరన కమల సిరు నాఈ। గయు గగన ఆపని గతి పాఈ ॥ తాహి దేఇ గతి రామ ఉదారా। సబరీ కేం ఆశ్రమ పగు ధారా ॥ సబరీ దేఖి రామ గృహఁ ఆఏ। ముని కే బచన సముఝి జియఁ భాఏ ॥ సరసిజ లోచన బాహు బిసాలా। జటా ముకుట సిర ఉర బనమాలా ॥ స్యామ గౌర సుందర దౌ భాఈ। సబరీ పరీ చరన లపటాఈ ॥ ప్రేమ మగన ముఖ బచన న ఆవా। పుని పుని పద సరోజ సిర నావా ॥ సాదర జల లై చరన పఖారే। పుని సుందర ఆసన బైఠారే ॥

దో. కంద మూల ఫల సురస అతి దిఏ రామ కహుఁ ఆని। ప్రేమ సహిత ప్రభు ఖాఏ బారంబార బఖాని ॥ 34 ॥

పాని జోరి ఆగేం భి ఠాఢ఼ఈ। ప్రభుహి బిలోకి ప్రీతి అతి బాఢ఼ఈ ॥ కేహి బిధి అస్తుతి కరౌ తుమ్హారీ। అధమ జాతి మైం జడ఼మతి భారీ ॥ అధమ తే అధమ అధమ అతి నారీ। తిన్హ మహఁ మైం మతిమంద అఘారీ ॥ కహ రఘుపతి సును భామిని బాతా। మానుఁ ఏక భగతి కర నాతా ॥ జాతి పాఁతి కుల ధర్మ బడ఼ఆఈ। ధన బల పరిజన గున చతురాఈ ॥ భగతి హీన నర సోహి కైసా। బిను జల బారిద దేఖిఅ జైసా ॥ నవధా భగతి కహుఁ తోహి పాహీం। సావధాన సును ధరు మన మాహీమ్ ॥ ప్రథమ భగతి సంతన్హ కర సంగా। దూసరి రతి మమ కథా ప్రసంగా ॥

దో. గుర పద పంకజ సేవా తీసరి భగతి అమాన। చౌథి భగతి మమ గున గన కరి కపట తజి గాన ॥ 35 ॥

మంత్ర జాప మమ దృఢ఼ బిస్వాసా। పంచమ భజన సో బేద ప్రకాసా ॥ ఛఠ దమ సీల బిరతి బహు కరమా। నిరత నిరంతర సజ్జన ధరమా ॥ సాతవఁ సమ మోహి మయ జగ దేఖా। మోతేం సంత అధిక కరి లేఖా ॥ ఆఠవఁ జథాలాభ సంతోషా। సపనేహుఁ నహిం దేఖి పరదోషా ॥ నవమ సరల సబ సన ఛలహీనా। మమ భరోస హియఁ హరష న దీనా ॥ నవ మహుఁ ఏకు జిన్హ కే హోఈ। నారి పురుష సచరాచర కోఈ ॥ సోఇ అతిసయ ప్రియ భామిని మోరే। సకల ప్రకార భగతి దృఢ఼ తోరేమ్ ॥ జోగి బృంద దురలభ గతి జోఈ। తో కహుఁ ఆజు సులభ భి సోఈ ॥ మమ దరసన ఫల పరమ అనూపా। జీవ పావ నిజ సహజ సరూపా ॥ జనకసుతా కి సుధి భామినీ। జానహి కహు కరిబరగామినీ ॥ పంపా సరహి జాహు రఘురాఈ। తహఁ హోఇహి సుగ్రీవ మితాఈ ॥ సో సబ కహిహి దేవ రఘుబీరా। జానతహూఁ పూఛహు మతిధీరా ॥ బార బార ప్రభు పద సిరు నాఈ। ప్రేమ సహిత సబ కథా సునాఈ ॥

ఛం. కహి కథా సకల బిలోకి హరి ముఖ హృదయఁ పద పంకజ ధరే। తజి జోగ పావక దేహ హరి పద లీన భి జహఁ నహిం ఫిరే ॥ నర బిబిధ కర్మ అధర్మ బహు మత సోకప్రద సబ త్యాగహూ। బిస్వాస కరి కహ దాస తులసీ రామ పద అనురాగహూ ॥

దో. జాతి హీన అఘ జన్మ మహి ముక్త కీన్హి అసి నారి। మహామంద మన సుఖ చహసి ఐసే ప్రభుహి బిసారి ॥ 36 ॥

చలే రామ త్యాగా బన సోఊ। అతులిత బల నర కేహరి దోఊ ॥ బిరహీ ఇవ ప్రభు కరత బిషాదా। కహత కథా అనేక సంబాదా ॥ లఛిమన దేఖు బిపిన కి సోభా। దేఖత కేహి కర మన నహిం ఛోభా ॥ నారి సహిత సబ ఖగ మృగ బృందా। మానహుఁ మోరి కరత హహిం నిందా ॥ హమహి దేఖి మృగ నికర పరాహీం। మృగీం కహహిం తుమ్హ కహఁ భయ నాహీమ్ ॥ తుమ్హ ఆనంద కరహు మృగ జాఏ। కంచన మృగ ఖోజన ఏ ఆఏ ॥ సంగ లాఇ కరినీం కరి లేహీం। మానహుఁ మోహి సిఖావను దేహీమ్ ॥ సాస్త్ర సుచింతిత పుని పుని దేఖిఅ। భూప సుసేవిత బస నహిం లేఖిఅ ॥ రాఖిఅ నారి జదపి ఉర మాహీం। జుబతీ సాస్త్ర నృపతి బస నాహీమ్ ॥ దేఖహు తాత బసంత సుహావా। ప్రియా హీన మోహి భయ ఉపజావా ॥

దో. బిరహ బికల బలహీన మోహి జానేసి నిపట అకేల। సహిత బిపిన మధుకర ఖగ మదన కీన్హ బగమేల ॥ 37(క) ॥

దేఖి గయు భ్రాతా సహిత తాసు దూత సుని బాత। డేరా కీన్హేఉ మనహుఁ తబ కటకు హటకి మనజాత ॥ 37(ఖ) ॥

బిటప బిసాల లతా అరుఝానీ। బిబిధ బితాన దిఏ జను తానీ ॥ కదలి తాల బర ధుజా పతాకా। దైఖి న మోహ ధీర మన జాకా ॥ బిబిధ భాఁతి ఫూలే తరు నానా। జను బానైత బనే బహు బానా ॥ కహుఁ కహుఁ సుందర బిటప సుహాఏ। జను భట బిలగ బిలగ హోఇ ఛాఏ ॥ కూజత పిక మానహుఁ గజ మాతే। ఢేక మహోఖ ఊఁట బిసరాతే ॥ మోర చకోర కీర బర బాజీ। పారావత మరాల సబ తాజీ ॥ తీతిర లావక పదచర జూథా। బరని న జాఇ మనోజ బరుథా ॥ రథ గిరి సిలా దుందుభీ ఝరనా। చాతక బందీ గున గన బరనా ॥ మధుకర ముఖర భేరి సహనాఈ। త్రిబిధ బయారి బసీఠీం ఆఈ ॥ చతురంగినీ సేన సఁగ లీన్హేం। బిచరత సబహి చునౌతీ దీన్హేమ్ ॥ లఛిమన దేఖత కామ అనీకా। రహహిం ధీర తిన్హ కై జగ లీకా ॥ ఏహి కేం ఏక పరమ బల నారీ। తేహి తేం ఉబర సుభట సోఇ భారీ ॥

దో. తాత తీని అతి ప్రబల ఖల కామ క్రోధ అరు లోభ। ముని బిగ్యాన ధామ మన కరహిం నిమిష మహుఁ ఛోభ ॥ 38(క) ॥

లోభ కేం ఇచ్ఛా దంభ బల కామ కేం కేవల నారి। క్రోధ కే పరుష బచన బల మునిబర కహహిం బిచారి ॥ 38(ఖ) ॥

గునాతీత సచరాచర స్వామీ। రామ ఉమా సబ అంతరజామీ ॥ కామిన్హ కై దీనతా దేఖాఈ। ధీరన్హ కేం మన బిరతి దృఢ఼ఆఈ ॥ క్రోధ మనోజ లోభ మద మాయా। ఛూటహిం సకల రామ కీం దాయా ॥ సో నర ఇంద్రజాల నహిం భూలా। జా పర హోఇ సో నట అనుకూలా ॥ ఉమా కహుఁ మైం అనుభవ అపనా। సత హరి భజను జగత సబ సపనా ॥ పుని ప్రభు గే సరోబర తీరా। పంపా నామ సుభగ గంభీరా ॥ సంత హృదయ జస నిర్మల బారీ। బాఁధే ఘాట మనోహర చారీ ॥ జహఁ తహఁ పిఅహిం బిబిధ మృగ నీరా। జను ఉదార గృహ జాచక భీరా ॥

దో. పురిని సబన ఓట జల బేగి న పాఇఅ మర్మ। మాయాఛన్న న దేఖిఐ జైసే నిర్గున బ్రహ్మ ॥ 39(క) ॥

సుఖి మీన సబ ఏకరస అతి అగాధ జల మాహిం। జథా ధర్మసీలన్హ కే దిన సుఖ సంజుత జాహిమ్ ॥ 39(ఖ) ॥

బికసే సరసిజ నానా రంగా। మధుర ముఖర గుంజత బహు భృంగా ॥ బోలత జలకుక్కుట కలహంసా। ప్రభు బిలోకి జను కరత ప్రసంసా ॥ చక్రవాక బక ఖగ సముదాఈ। దేఖత బని బరని నహిం జాఈ ॥ సుందర ఖగ గన గిరా సుహాఈ। జాత పథిక జను లేత బోలాఈ ॥ తాల సమీప మునిన్హ గృహ ఛాఏ। చహు దిసి కానన బిటప సుహాఏ ॥ చంపక బకుల కదంబ తమాలా। పాటల పనస పరాస రసాలా ॥ నవ పల్లవ కుసుమిత తరు నానా। చంచరీక పటలీ కర గానా ॥ సీతల మంద సుగంధ సుభ్AU। సంతత బహి మనోహర బ్AU ॥ కుహూ కుహూ కోకిల ధుని కరహీం। సుని రవ సరస ధ్యాన ముని టరహీమ్ ॥

దో. ఫల భారన నమి బిటప సబ రహే భూమి నిఅరాఇ। పర ఉపకారీ పురుష జిమి నవహిం సుసంపతి పాఇ ॥ 40 ॥

దేఖి రామ అతి రుచిర తలావా। మజ్జను కీన్హ పరమ సుఖ పావా ॥ దేఖీ సుందర తరుబర ఛాయా। బైఠే అనుజ సహిత రఘురాయా ॥ తహఁ పుని సకల దేవ ముని ఆఏ। అస్తుతి కరి నిజ ధామ సిధాఏ ॥ బైఠే పరమ ప్రసన్న కృపాలా। కహత అనుజ సన కథా రసాలా ॥ బిరహవంత భగవంతహి దేఖీ। నారద మన భా సోచ బిసేషీ ॥ మోర సాప కరి అంగీకారా। సహత రామ నానా దుఖ భారా ॥ ఐసే ప్రభుహి బిలోకుఁ జాఈ। పుని న బనిహి అస అవసరు ఆఈ ॥ యహ బిచారి నారద కర బీనా। గే జహాఁ ప్రభు సుఖ ఆసీనా ॥ గావత రామ చరిత మృదు బానీ। ప్రేమ సహిత బహు భాఁతి బఖానీ ॥ కరత దండవత లిఏ ఉఠాఈ। రాఖే బహుత బార ఉర లాఈ ॥ స్వాగత పూఁఛి నికట బైఠారే। లఛిమన సాదర చరన పఖారే ॥

దో. నానా బిధి బినతీ కరి ప్రభు ప్రసన్న జియఁ జాని। నారద బోలే బచన తబ జోరి సరోరుహ పాని ॥ 41 ॥

సునహు ఉదార సహజ రఘునాయక। సుందర అగమ సుగమ బర దాయక ॥ దేహు ఏక బర మాగుఁ స్వామీ। జద్యపి జానత అంతరజామీ ॥ జానహు ముని తుమ్హ మోర సుభ్AU। జన సన కబహుఁ కి కరుఁ దుర్AU ॥ కవన బస్తు అసి ప్రియ మోహి లాగీ। జో మునిబర న సకహు తుమ్హ మాగీ ॥ జన కహుఁ కఛు అదేయ నహిం మోరేం। అస బిస్వాస తజహు జని భోరేమ్ ॥ తబ నారద బోలే హరషాఈ । అస బర మాగుఁ కరుఁ ఢిఠాఈ ॥ జద్యపి ప్రభు కే నామ అనేకా। శ్రుతి కహ అధిక ఏక తేం ఏకా ॥ రామ సకల నామన్హ తే అధికా। హౌ నాథ అఘ ఖగ గన బధికా ॥

దో. రాకా రజనీ భగతి తవ రామ నామ సోఇ సోమ। అపర నామ ఉడగన బిమల బసుహుఁ భగత ఉర బ్యోమ ॥ 42(క) ॥

ఏవమస్తు ముని సన కహేఉ కృపాసింధు రఘునాథ। తబ నారద మన హరష అతి ప్రభు పద నాయు మాథ ॥ 42(ఖ) ॥

అతి ప్రసన్న రఘునాథహి జానీ। పుని నారద బోలే మృదు బానీ ॥ రామ జబహిం ప్రేరేఉ నిజ మాయా। మోహేహు మోహి సునహు రఘురాయా ॥ తబ బిబాహ మైం చాహుఁ కీన్హా। ప్రభు కేహి కారన కరై న దీన్హా ॥ సును ముని తోహి కహుఁ సహరోసా। భజహిం జే మోహి తజి సకల భరోసా ॥ కరుఁ సదా తిన్హ కై రఖవారీ। జిమి బాలక రాఖి మహతారీ ॥ గహ సిసు బచ్ఛ అనల అహి ధాఈ। తహఁ రాఖి జననీ అరగాఈ ॥ ప్రౌఢ఼ భేఁ తేహి సుత పర మాతా। ప్రీతి కరి నహిం పాఛిలి బాతా ॥ మోరే ప్రౌఢ఼ తనయ సమ గ్యానీ। బాలక సుత సమ దాస అమానీ ॥ జనహి మోర బల నిజ బల తాహీ। దుహు కహఁ కామ క్రోధ రిపు ఆహీ ॥ యహ బిచారి పండిత మోహి భజహీం। పాఏహుఁ గ్యాన భగతి నహిం తజహీమ్ ॥

దో. కామ క్రోధ లోభాది మద ప్రబల మోహ కై ధారి। తిన్హ మహఁ అతి దారున దుఖద మాయారూపీ నారి ॥ 43 ॥

సుని ముని కహ పురాన శ్రుతి సంతా। మోహ బిపిన కహుఁ నారి బసంతా ॥ జప తప నేమ జలాశ్రయ ఝారీ। హోఇ గ్రీషమ సోషి సబ నారీ ॥ కామ క్రోధ మద మత్సర భేకా। ఇన్హహి హరషప్రద బరషా ఏకా ॥ దుర్బాసనా కుముద సముదాఈ। తిన్హ కహఁ సరద సదా సుఖదాఈ ॥ ధర్మ సకల సరసీరుహ బృందా। హోఇ హిమ తిన్హహి దహి సుఖ మందా ॥ పుని మమతా జవాస బహుతాఈ। పలుహి నారి సిసిర రితు పాఈ ॥ పాప ఉలూక నికర సుఖకారీ। నారి నిబిడ఼ రజనీ అఁధిఆరీ ॥ బుధి బల సీల సత్య సబ మీనా। బనసీ సమ త్రియ కహహిం ప్రబీనా ॥

దో. అవగున మూల సూలప్రద ప్రమదా సబ దుఖ ఖాని। తాతే కీన్హ నివారన ముని మైం యహ జియఁ జాని ॥ 44 ॥

సుని రఘుపతి కే బచన సుహాఏ। ముని తన పులక నయన భరి ఆఏ ॥ కహహు కవన ప్రభు కై అసి రీతీ। సేవక పర మమతా అరు ప్రీతీ ॥ జే న భజహిం అస ప్రభు భ్రమ త్యాగీ। గ్యాన రంక నర మంద అభాగీ ॥ పుని సాదర బోలే ముని నారద। సునహు రామ బిగ్యాన బిసారద ॥ సంతన్హ కే లచ్ఛన రఘుబీరా। కహహు నాథ భవ భంజన భీరా ॥ సును ముని సంతన్హ కే గున కహూఁ। జిన్హ తే మైం ఉన్హ కేం బస రహూఁ ॥ షట బికార జిత అనఘ అకామా। అచల అకించన సుచి సుఖధామా ॥ అమితబోధ అనీహ మితభోగీ। సత్యసార కబి కోబిద జోగీ ॥ సావధాన మానద మదహీనా। ధీర ధర్మ గతి పరమ ప్రబీనా ॥

దో. గునాగార సంసార దుఖ రహిత బిగత సందేహ ॥ తజి మమ చరన సరోజ ప్రియ తిన్హ కహుఁ దేహ న గేహ ॥ 45 ॥

నిజ గున శ్రవన సునత సకుచాహీం। పర గున సునత అధిక హరషాహీమ్ ॥ సమ సీతల నహిం త్యాగహిం నీతీ। సరల సుభాఉ సబహిం సన ప్రీతీ ॥ జప తప బ్రత దమ సంజమ నేమా। గురు గోబింద బిప్ర పద ప్రేమా ॥ శ్రద్ధా ఛమా మయత్రీ దాయా। ముదితా మమ పద ప్రీతి అమాయా ॥ బిరతి బిబేక బినయ బిగ్యానా। బోధ జథారథ బేద పురానా ॥ దంభ మాన మద కరహిం న క్AU। భూలి న దేహిం కుమారగ ప్AU ॥ గావహిం సునహిం సదా మమ లీలా। హేతు రహిత పరహిత రత సీలా ॥ ముని సును సాధున్హ కే గున జేతే। కహి న సకహిం సారద శ్రుతి తేతే ॥

ఛం. కహి సక న సారద సేష నారద సునత పద పంకజ గహే। అస దీనబంధు కృపాల అపనే భగత గున నిజ ముఖ కహే ॥ సిరు నాహ బారహిం బార చరనన్హి బ్రహ్మపుర నారద గే ॥ తే ధన్య తులసీదాస ఆస బిహాఇ జే హరి రఁగ రఁఏ ॥

దో. రావనారి జసు పావన గావహిం సునహిం జే లోగ। రామ భగతి దృఢ఼ పావహిం బిను బిరాగ జప జోగ ॥ 46(క) ॥

దీప సిఖా సమ జుబతి తన మన జని హోసి పతంగ। భజహి రామ తజి కామ మద కరహి సదా సతసంగ ॥ 46(ఖ) ॥

మాసపారాయణ, బాఈసవాఁ విశ్రామ ఇతి శ్రీమద్రామచరితమానసే సకలకలికలుషవిధ్వంసనే తృతీయః సోపానః సమాప్తః। (అరణ్యకాండ సమాప్త)

Browse Related Categories: