Vidura Neethi · Traditional devotional text · Source: vignanam.org (Traditional devotional text (public-domain shlokas))
॥ atha śrīmahābhāratē udyōgaparvaṇi prajāgaraparvaṇi viduranītivākyē trayastriṃśō'dhyāyaḥ ॥
vaiśampāyana uvācha
Offered for worship and study, not as prediction. Non-commercial.
More devotional texts
dvāḥsthaṃ prāha mahāprājñō dhṛtarāṣṭrō mahīpatiḥ । viduraṃ draṣṭumichChāmi tamihānaya māchiram ॥ 1॥
prahitō dhṛtarāṣṭrēṇa dūtaḥ kṣattāramabravīt । īśvarastvāṃ mahārājō mahāprājña didṛkṣati ॥ 2॥
ēvamuktastu viduraḥ prāpya rājanivēśanam । abravīddhṛtarāṣṭrāya dvāḥstha māṃ prativēdaya ॥ 3॥
dvāḥstha uvācha
vidurō'yamanuprāptō rājēndra tava śāsanāt । draṣṭumichChati tē pādau kiṃ karōtu praśādhi mām ॥ 4॥
dhṛtarāṣṭra uvācha
pravēśaya mahāprājñaṃ viduraṃ dīrghadarśinam । ahaṃ hi vidurasyāsya nākālyō jātu darśanē ॥ 5॥
dvāḥstha uvācha
praviśāntaḥ puraṃ kṣattarmahārājasya dhīmataḥ । na hi tē darśanē'kālyō jātu rājā bravīti mām ॥ 6॥
vaiśampāyana uvācha
tataḥ praviśya vidurō dhṛtarāṣṭra nivēśanam । abravītprāñjalirvākyaṃ chintayānaṃ narādhipam ॥ 7॥
vidurō'haṃ mahāprājña samprāptastava śāsanāt । yadi kiṃ chana kartavyamayamasmi praśādhi mām ॥ 8॥
dhṛtaraṣtra uvācha
sañjayō vidura prāptō garhayitvā cha māṃ gataḥ । ajātaśatrōḥ śvō vākyaṃ sabhāmadhyē sa vakṣyati ॥ 9॥
tasyādya kuruvīrasya na vijñātaṃ vachō mayā । tanmē dahati gātrāṇi tadakārṣītprajāgaram ॥ 10॥
jāgratō dahyamānasya śrēyō yadiha paśyasi । tadbrūhi tvaṃ hi nastāta dharmārthakuśalō hyasi ॥ 11॥
yataḥ prāptaḥ sañjayaḥ pāṇḍavēbhyō na mē yathāvanmanasaḥ praśāntiḥ । savēndriyāṇyaprakṛtiṃ gatāni kiṃ vakṣyatītyēva hi mē'dya chintā ॥ 12॥
tanmē brūhi vidura tvaṃ yathāvan manīṣitaṃ sarvamajātaśatrōḥ । yathā cha nastāta hitaṃ bhavēchcha prajāścha sarvāḥ sukhitā bhavēyuḥ ॥- ॥
vidura uvācha
abhiyuktaṃ balavatā durbalaṃ hīnasādhanam । hṛtasvaṃ kāminaṃ chōramāviśanti prajāgarāḥ ॥ 13॥
kachchidētairmahādōṣairna spṛṣṭō'si narādhipa । kachchinna paravittēṣu gṛdhyanviparitapyasē ॥ 14॥
dhṛtarāṣṭra uvācha
śrōtumichChāmi tē dharmyaṃ paraṃ naiḥśrēyasaṃ vachaḥ । asminrājarṣivaṃśē hi tvamēkaḥ prājñasammataḥ ॥ 15॥
vidura uvācha
rajā lakṣaṇasampannastrailōkyasyādhipō bhavēt । prēṣyastē prēṣitaśchaiva dhṛtarāṣṭra yudhiṣṭhiraḥ ॥- ॥
viparītataraścha tvaṃ bhāgadhēyē na sammataḥ । archiṣāṃ prakṣayāchchaiva dharmātmā dharmakōvidaḥ ॥- ॥
ānṛśaṃsyādanukrōśāddharmātsatyātparākramāt । gurutvāttvayi samprēkṣya bahūnklēṣāṃstitikṣatē ॥- ॥
duryōdhanē saubalē cha karṇē duḥśāsanē tathā । ētēṣvaiśvaryamādhāya kathaṃ tvaṃ bhūtimichChasi ॥- ॥
ēkasmātvṛkṣādyajñapatrāṇi rājan srukcha drauṇī pēṭhanīpīḍanē cha । ētasmādrājanbruvatō mē nibōdha ēkasmādvai jāyatē'sachcha sachcha ॥- ॥
ātmajñānaṃ samārambhastitikṣā dharmanityatā । yamarthānnāpakarṣanti sa vai paṇdita uchyatē ॥- ॥
niṣēvatē praśastāni ninditāni na sēvatē । anāstikaḥ śraddadhāna ētatpaṇḍita lakṣaṇam ॥ 16॥
krōdhō harṣaścha darpaścha hrīstambhō mānyamānitā । yamarthānnāpakarṣanti sa vai paṇḍita uchyatē ॥ 17॥
yasya kṛtyaṃ na jānanti mantraṃ vā mantritaṃ parē । kṛtamēvāsya jānanti sa vai paṇḍita uchyatē ॥ 18॥
yasya kṛtyaṃ na vighnanti śītamuṣṇaṃ bhayaṃ ratiḥ । samṛddhirasamṛddhirvā sa vai paṇḍita uchyatē ॥ 19॥
yasya saṃsāriṇī prajñā dharmārthāvanuvartatē । kāmādarthaṃ vṛṇītē yaḥ sa vai paṇḍita uchyatē ॥ 20॥
yathāśakti chikīrṣanti yathāśakti cha kurvatē । na kiṃ chidavamanyantē paṇḍitā bharatarṣabha ॥ 21॥
kṣipraṃ vijānāti chiraṃ śaṛṇōti vijñāya chārthaṃ bhajatē na kāmāt । nāsampṛṣṭō vyaupayuṅktē parārthē tatprajñānaṃ prathamaṃ paṇḍitasya ॥ 22॥
nāprāpyamabhivāñChanti naṣṭaṃ nēchChanti śōchitum । āpatsu cha na muhyanti narāḥ paṇḍita buddhayaḥ ॥ 23॥
niśchitya yaḥ prakramatē nāntarvasati karmaṇaḥ । avandhya kālō vaśyātmā sa vai paṇḍita uchyatē ॥ 24॥
ārya karmaṇi rājyantē bhūtikarmāṇi kurvatē । hitaṃ cha nābhyasūyanti paṇḍitā bharatarṣabha ॥ 25॥
na hṛṣyatyātmasammānē nāvamānēna tapyatē । gāṅgō hrada ivākṣōbhyō yaḥ sa paṇḍita uchyatē ॥ 26॥
tattvajñaḥ sarvabhūtānāṃ yōgajñaḥ sarvakarmaṇām । upāyajñō manuṣyāṇāṃ naraḥ paṇḍita uchyatē ॥ 27॥
pravṛtta vākchitrakatha ūhavānpratibhānavān । āśu granthasya vaktā cha sa vai paṇḍita uchyatē ॥ 28॥
śrutaṃ prajñānugaṃ yasya prajñā chaiva śrutānugā । asambhinnārya maryādaḥ paṇḍitākhyāṃ labhēta saḥ ॥ 29॥
arthaṃ mahāntamāsadya vidyāmaiśvaryamēva cha । vicharatyasamunnaddhō yasya paṇḍita uchyatē ॥- ॥
aśrutaścha samunnaddhō daridraścha mahāmanāḥ । arthāṃśchākarmaṇā prēpsurmūḍha ityuchyatē budhaiḥ ॥ 30॥
svamarthaṃ yaḥ parityajya parārthamanutiṣṭhati । mithyā charati mitrārthē yaścha mūḍhaḥ sa uchyatē ॥ 31॥
akāmāṃ kāmayati yaḥ kāmayānāṃ parityajēt । balavantaṃ cha yō dvēṣṭi tamāhurmūḍhachētasam ॥- ॥
akāmānkāmayati yaḥ kāmayānānparidviṣan । balavantaṃ cha yō dvēṣṭi tamāhurmūḍhachētasam ॥ 32॥
amitraṃ kurutē mitraṃ mitraṃ dvēṣṭi hinasti cha । karma chārabhatē duṣṭaṃ tamāhurmūḍhachētasam ॥ 33॥
saṃsārayati kṛtyāni sarvatra vichikitsatē । chiraṃ karōti kṣiprārthē sa mūḍhō bharatarṣabha ॥ 34॥
śrāddhaṃ pitṛbhyō na dadāti daivatāni nārchati । suhṛnmitraṃ na labhatē tamāhurmūḍhachētasam ॥- ॥
anāhūtaḥ praviśati apṛṣṭō bahu bhāṣatē । viśvasatyapramattēṣu mūḍha chētā narādhamaḥ ॥ 35॥
paraṃ kṣipati dōṣēṇa vartamānaḥ svayaṃ tathā । yaścha krudhyatyanīśaḥ sansa cha mūḍhatamō naraḥ ॥ 36॥
ātmanō balamājñāya dharmārthaparivarjitam । alabhyamichChannaiṣkarmyānmūḍha buddhirihōchyatē ॥ 37॥
aśiṣyaṃ śāsti yō rājanyaścha śūnyamupāsatē । kadaryaṃ bhajatē yaścha tamāhurmūḍhachētasam ॥ 38॥
arthaṃ mahāntamāsādya vidyāmaiśvaryamēva vā । vicharatyasamunnaddhō yaḥ sa paṇḍita uchyatē ॥ 39॥
ēkaḥ sampannamaśnāti vastē vāsaścha śōbhanam । yō'saṃvibhajya bhṛtyēbhyaḥ kō nṛśaṃsatarastataḥ ॥ 40॥
ēkaḥ pāpāni kurutē phalaṃ bhuṅktē mahājanaḥ । bhōktārō vipramuchyantē kartā dōṣēṇa lipyatē ॥ 41॥
ēkaṃ hanyānna vāhanyādiṣurmuktō dhanuṣmatā । buddhirbuddhimatōtsṛṣṭā hanyādrāṣṭraṃ sarājakam ॥ 42॥
ēkayā dvē viniśchitya trīṃśchaturbhirvaśē kuru । pañcha jitvā viditvā ṣaṭsapta hitvā sukhī bhava ॥ 43॥
ēkaṃ viṣarasō hanti śastrēṇaikaścha vadhyatē । sarāṣṭraṃ sa prajaṃ hanti rājānaṃ mantravisravaḥ ॥ 44॥
ēkaḥ svādu na bhuñjīta ēkaśchārthānna chintayēt । ēkō na gachChēdadhvānaṃ naikaḥ suptēṣu jāgṛyāt ॥ 45॥
ēkamēvādvitīyaṃ tadyadrājannāvabudhyasē । satyaṃ svargasya sōpānaṃ pārāvārasya nauriva ॥ 46॥
ēkaḥ kṣamāvatāṃ dōṣō dvitīyō nōpalabhyatē । yadēnaṃ kṣamayā yuktamaśaktaṃ manyatē janaḥ ॥ 47॥
sō'sya dōṣō na mantavyaḥ kṣamā hi paramaṃ balam । kṣamā guṇō hyaśaktānāṃ śaktānāṃ bhūṣaṇaṃ tathā ॥- ॥
kṣamā vaśīkṛtirlōkē kṣamayā kiṃ na sādhyatē । śāntiśaṅkhaḥ karē yasya kiṃ kariṣyati durjanaḥ ॥- ॥
atṛṇē patitō vahniḥ svayamēvōpaśāmyati । akṣamāvānparaṃ dōṣairātmānṃ chaiva yōjayēt ॥- ॥
ēkō dharmaḥ paraṃ śrēyaḥ kṣamaikā śāntiruttamā । vidyaikā paramā dṛṣṭirahiṃsaikā sukhāvahā ॥ 48॥
dvāvimau grasatē bhūmiḥ sarpō bilaśayāniva । rājānaṃ chāvirōddhāraṃ brāhmaṇaṃ chāpravāsinam ॥ 49॥
dvē karmaṇī naraḥ kurvannasmiँllōkē virōchatē । abruvanparuṣaṃ kiṃ chidasatō nārthayaṃstathā ॥ 50॥
dvāvimau puruṣavyāghra parapratyaya kāriṇau । striyaḥ kāmita kāminyō lōkaḥ pūjita pūjakaḥ ॥ 51॥
dvāvimau kaṇṭakau tīkṣṇau śarīrapariśōṣaṇau । yaśchādhanaḥ kāmayatē yaścha kupyatyanīśvaraḥ ॥ 52॥
dvāvēva na virājētē viparītēna karmaṇā । gṛhasthaścha nirārambhaḥ kāryavāṃśchaiva bhikṣukaḥ ॥- ॥
dvāvimau puruṣau rājansvargasya pari tiṣṭhataḥ । prabhuścha kṣamayā yuktō daridraścha pradānavān ॥ 53॥
nyāyāgatasya dravyasya bōddhavyau dvāvatikramau । apātrē pratipattiścha pātrē chāpratipādanam ॥ 54॥
dvāvambhasi nivēṣṭavyau galē baddhvā dṛḍhaṃ śilām । dhanavantamadātāraṃ daridraṃ chātapasvinam ॥- ॥
dvāvimau puruṣavyāghra suryamaṇḍalabhēdinau । parivrāḍyōgayuktaścha raṇē chābhimukhō hataḥ ॥- ॥
trayō nyāyā manuṣyāṇāṃ śrūyantē bharatarṣabha । kanīyānmadhyamaḥ śrēṣṭha iti vēdavidō viduḥ ॥ 55॥
trividhāḥ puruṣā rājannuttamādhamamadhyamāḥ । niyōjayēdyathāvattāṃstrividhēṣvēva karmasu ॥ 56॥
traya ēvādhanā rājanbhāryā dāsastathā sutaḥ । yattē samadhigachChanti yasya tē tasya taddhanam ॥ 57॥
haraṇaṃ cha parasvānāṃ paradārābhimarśanam । suhṛdaścha parityāgastrayō dōṣā kṣayāvahaḥ ॥- ॥
trividhaṃ narakasyēdaṃ dvāraṃ nāśanamātmanaḥ । kāmaḥ krōdhastathā lōbhastasmādētattrayaṃ tyajēt ॥- ॥
varapradānaṃ rājyāṃ cha putrajanma cha bhārata । śatrōścha mōkṣaṇaṃ kṛchChrāttrīṇi chaikaṃ cha tatsamam ॥- ॥
bhaktaṃ cha bajamānaṃ cha tavāsmīti vādinam । trīnētān śaraṇaṃ prāptānviṣamē'pi na santyajēt ॥- ॥
chatvāri rājñā tu mahābalēna varjyānyāhuḥ paṇḍitastāni vidyāt । alpaprajñaiḥ saha mantraṃ na kuryān na dīrghasūtrairalasaiśchāraṇaiścha ॥ 58॥
chatvāri tē tāta gṛhē vasantu śriyābhijuṣṭasya gṛhastha dharmē । vṛddhō jñātiravasannaḥ kulīnaḥ sakhā daridrō bhaginī chānapatyā ॥ 59॥
chatvāryāha mahārāja sadyaskāni bṛhaspatiḥ । pṛchChatē tridaśēndrāya tānīmāni nibōdha mē ॥ 60॥
dēvatānāṃ cha saṅkalpamanubhāvaṃ cha dhīmatām । vinayaṃ kṛtavidyānāṃ vināśaṃ pāpakarmaṇām ॥ 61॥
chatvāri karmāṇyabhayaṅkarāṇi bhayaṃ prayachChantyayathākṛtāni । mānāgnihōtraṃ uta mānamaunaṃ mānēnādhītamuta mānayajñaḥ ॥- ॥
pañchāgnayō manuṣyēṇa paricharyāḥ prayatnataḥ । pitā mātāgnirātmā cha guruścha bharatarṣabha ॥ 62॥
pañchaiva pūjayaँllōkē yaśaḥ prāpnōti kēvalam । dēvānpitṝnmanuṣyāṃścha bhikṣūnatithipañchamān ॥ 63॥
pañcha tvānugamiṣyanti yatra yatra gamiṣyasi । mitrāṇyamitrā madhyasthā upajīvyōpajīvinaḥ ॥ 64॥
pañchēndriyasya martyasya Chidraṃ chēdēkamindriyam । tatō'sya sravati prajñā dṛtēḥ pādādivōdakam ॥ 65॥
ṣaḍdōṣāḥ puruṣēṇēha hātavyā bhūtimichChatā । nidrā tandrī bhayaṃ krōdha ālasyaṃ dīrghasūtratā ॥ 66॥
ṣaḍimānpuruṣō jahyādbhinnāṃ nāvamivārṇavē । apravaktāramāchāryamanadhīyānamṛtvijam ॥ 67॥
arakṣitāraṃ rājānaṃ bhāryāṃ chāpriya vādinīm । grāmakāraṃ cha gōpālaṃ vanakāmaṃ cha nāpitam ॥ 68॥
ṣaḍēva tu guṇāḥ puṃsā na hātavyāḥ kadāchana । satyaṃ dānamanālasyamanasūyā kṣamā dhṛtiḥ ॥ 69॥
arthāgamō nityamarōgitā cha priyā cha bhāryā priyavādinī cha । vaśyaścha putrō'rthakarī cha vidyā ṣaṭ jīvalōkasya sukhāni rājan ॥- ॥
ṣaṇṇāmātmani nityānāmaiśvaryaṃ yō'dhigachChati । na sa pāpaiḥ kutō'narthairyujyatē vijitēndriyaḥ ॥ 70॥
ṣaḍimē ṣaṭsu jīvanti saptamō nōpalabhyatē । chōrāḥ pramattē jīvanti vyādhitēṣu chikitsakāḥ ॥ 71॥
pramadāḥ kāmayānēṣu yajamānēṣu yājakāḥ । rājā vivadamānēṣu nityaṃ mūrkhēṣu paṇḍitāḥ ॥ 72॥
ṣaḍimāni vinaśyanti muhūrtamanavēkṣaṇāt । gāvaḥ sēvā kṛṣirbhāryā vidyā vṛṣalasaṅgatiḥ ॥- ॥
ṣaḍētē hyavamanyantē nityaṃ pūrvōpakāriṇam । āchāryaṃ śikṣitā śiṣyāḥ kṛtadāraścha mātaram ॥- ॥
nāriṃ vigatakāmastu kṛtārthāścha prayōjakam । nāvaṃ nistīrṇakāntārā nāturāścha chikitsakam ॥- ॥
ārōgyamānṛṇyamavipravāsaḥ sadbhirmanuṣyaiḥ saha samprayōgaḥ । svapratyayā vṛttirabhītavāsaḥ ṣaṭ jīvalōkasya sukhāni rājan ॥- ॥
īrṣurghṛṇī nasantuṣṭaḥ krōdhanō nityaśaṅkitaḥ । parabhāgyōpajīvī cha ṣaḍētē nityaduḥkhitāḥ ॥- ॥
sapta dōṣāḥ sadā rājñā hātavyā vyasanōdayāḥ । prāyaśō yairvinaśyanti kṛtamūlāścha pārthivāḥ ॥ 73॥
striyō'kṣā mṛgayā pānaṃ vākpāruṣyaṃ cha pañchamam । mahachcha daṇḍapāruṣyamarthadūṣaṇamēva cha ॥ 74॥
aṣṭau pūrvanimittāni narasya vinaśiṣyataḥ । brāhmaṇānprathamaṃ dvēṣṭi brāhmaṇaiścha virudhyatē ॥ 75॥
brāhmaṇa svāni chādattē brāhmaṇāṃścha jighāṃsati । ramatē nindayā chaiṣāṃ praśaṃsāṃ nābhinandati ॥ 76॥
naitānsmarati kṛtyēṣu yāchitaśchābhyasūyati । ētāndōṣānnaraḥ prājñō buddhyā buddhvā vivarjayēt ॥ 77॥
aṣṭāvimāni harṣasya nava nītāni bhārata । vartamānāni dṛśyantē tānyēva susukhānyapi ॥ 78॥
samāgamaścha sakhibhirmahāṃśchaiva dhanāgamaḥ । putrēṇa cha pariṣvaṅgaḥ sannipātaścha maithunē ॥ 79॥
samayē cha priyālāpaḥ svayūthēṣu cha sannatiḥ । abhiprētasya lābhaścha pūjā cha janasaṃsadi ॥ 80॥
aṣṭau guṇāḥ puruṣaṃ dīpayanti prajñā cha kaulyaṃ cha damaḥ śrutaṃ cha । parākramaśchābahubhāṣitā cha dānaṃ yathāśakti kṛtajñatā cha ॥- ॥
navadvāramidaṃ vēśma tristhūṇaṃ pañcha sākṣikam । kṣētrajñādhiṣṭhitaṃ vidvānyō vēda sa paraḥ kaviḥ ॥ 81॥
daśa dharmaṃ na jānanti dhṛtarāṣṭra nibōdha tān । mattaḥ pramatta unmattaḥ śrāntaḥ kruddhō bubhukṣitaḥ ॥ 82॥
tvaramāṇaścha bhīruścha lubdhaḥ kāmī cha tē daśa । tasmādētēṣu bhāvēṣu na prasajjēta paṇḍitaḥ ॥ 83॥
atraivōdāharantīmamitihāsaṃ purātanam । putrārthamasurēndrēṇa gītaṃ chaiva sudhanvanā ॥ 84॥
yaḥ kāmamanyū prajahāti rājā pātrē pratiṣṭhāpayatē dhanaṃ cha । viśēṣavichChrutavānkṣiprakārī taṃ sarvalōkaḥ kurutē pramāṇam ॥ 85॥
jānāti viśvāsayituṃ manuṣyān vijñāta dōṣēṣu dadhāti daṇḍam । jānāti mātrāṃ cha tathā kṣamāṃ cha taṃ tādṛśaṃ śrīrjuṣatē samagrā ॥ 86॥
sudurbalaṃ nāvajānāti kañchid- yuktō ripuṃ sēvatē buddhipūrvam । na vigrahaṃ rōchayatē balasthaiḥ kālē cha yō vikramatē sa dhīraḥ ॥ 87॥
prāpyāpadaṃ na vyathatē kadā chid udyōgamanvichChati chāpramattaḥ । duḥkhaṃ cha kālē sahatē jitātmā dhurandharastasya jitāḥ sapatnāḥ ॥ 88॥
anarthakaṃ vipra vāsaṃ gṛhēbhyaḥ pāpaiḥ sandhiṃ paradārābhimarśam । dambhaṃ stainyaṃ paiśunaṃ madya pānaṃ na sēvatē yaḥ sa sukhī sadaiva ॥ 89॥
na saṃrambhēṇārabhatē'rthavargam ākāritaḥ śaṃsati tathyamēva । na mātrārthē rōchayatē vivādaṃ nāpūjitaḥ kupyati chāpyamūḍhaḥ ॥ 90॥
na yō'bhyasūyatyanukampatē cha na durbalaḥ prātibhāvyaṃ karōti । nātyāha kiṃ chitkṣamatē vivādaṃ sarvatra tādṛglabhatē praśaṃsām ॥ 91॥
yō nōddhataṃ kurutē jātu vēṣaṃ na pauruṣēṇāpi vikatthatē'nyān । na mūrchChitaḥ kaṭukānyāha kiṃ chit priyaṃ sadā taṃ kurutē janō'pi ॥ 92॥
na vairamuddīpayati praśāntaṃ na darmamārōhati nāstamēti । na durgatō'smīti karōti manyuṃ tamārya śīlaṃ paramāhuragryam ॥ 93॥
na svē sukhē vai kurutē praharṣaṃ nānyasya duḥkhē bhavati pratītaḥ । dattvā na paśchātkurutē'nutāpaṃ na katthatē satpuruṣārya śīlaḥ ॥ 94॥
dēśāchārānsamayāñjātidharmān bubhūṣatē yastu parāvarajñaḥ । sa tatra tatrādhigataḥ sadaiva mahājanasyādhipatyaṃ karōti ॥ 95॥
dambhaṃ mōhaṃ matsaraṃ pāpakṛtyaṃ rājadviṣṭaṃ paiśunaṃ pūgavairam । mattōnmattairdurjanaiśchāpi vādaṃ yaḥ prajñāvānvarjayētsa pradhānaḥ ॥ 96॥
damaṃ śauchaṃ daivataṃ maṅgalāni prāyaśchittaṃ vividhāँllōkavādān । ētāni yaḥ kurutē naityakāni tasyōtthānaṃ dēvatā rādhayanti ॥ 97॥
samairvivāhaṃ kurutē na hīnaiḥ samaiḥ sakhyaṃ vyavahāraṃ kathāścha । guṇairviśiṣṭāṃścha purō dadhāti vipaśchitastasya nayāḥ sunītāḥ ॥ 98॥
mitaṃ bhuṅktē saṃvibhajyāśritēbhyō mitaṃ svapityamitaṃ karmakṛtvā । dadātyamitrēṣvapi yāchitaḥ saṃ- stamātmavantaṃ prajahātyanarthāḥ ॥ 99॥
chikīrṣitaṃ viprakṛtaṃ cha yasya nānyē janāḥ karma jānanti kiṃ chit । mantrē guptē samyaganuṣṭhitē cha svalpō nāsya vyathatē kaśchidarthaḥ ॥ 100॥
yaḥ sarvabhūtapraśamē niviṣṭaḥ satyō mṛdurdānakṛchChuddha bhāvaḥ । atīva sañjñāyatē jñātimadhyē mahāmaṇirjātya iva prasannaḥ ॥ 101॥
ya ātmanāpatrapatē bhṛśaṃ naraḥ sa sarvalōkasya gururbhavatyuta । ananta tējāḥ sumanāḥ samāhitaḥ svatējasā sūrya ivāvabhāsatē ॥ 102॥
vanē jātāḥ śāpadagdhasya rājñaḥ pāṇḍōḥ putrāḥ pañcha pañchēndra kalpāḥ । tvayaiva bālā vardhitāḥ śikṣitāścha tavādēśaṃ pālayantyāmbikēya ॥ 103॥
pradāyaiṣāmuchitaṃ tāta rājyaṃ sukhī putraiḥ sahitō mōdamānaḥ । na dēvānāṃ nāpi cha mānuṣāṇāṃ bhaviṣyasi tvaṃ tarkaṇīyō narēndra ॥ 104॥
॥ iti śrīmahābhāratē udyōgaparvaṇi prajāgaraparvaṇi viduranītivākyē trayastriṃśō'dhyāyaḥ ॥ 33 ॥
Browse Related Categories: