Vidura Neethi · Traditional devotional text · Source: vignanam.org (Traditional devotional text (public-domain shlokas))
॥ iti śrīmāhābhāratē udyōgaparvaṇi prajāgaraparvaṇi viduravākyē chatvāriṃśō'dhyāyaḥ ॥
vidura uvācha
Offered for worship and study, not as prediction. Non-commercial.
More devotional texts
yō'bhyarthitaḥ sadbhirasajjamānaḥ karōtyarthaṃ śaktimahāpayitvā । kṣipraṃ yaśastaṃ samupaiti santamalaṃ prasannā hi sukhāya santaḥ ॥ 1॥
mahāntamapyarthamadharmayuktaṃ yaḥ santyajatyanupākruṣṭa ēva । sukhaṃ sa duḥkhānyavamuchya śētē jīrṇāṃ tvachaṃ sarpa ivāvamuchya ॥ 2॥
anṛtaṃ cha samutkarṣē rājagāmi cha paiśunam । gurōśchālīka nirbandhaḥ samāni brahmahatyayā ॥ 3॥
asūyaika padaṃ mṛtyurativādaḥ śriyō vadhaḥ । aśuśrūṣā tvarā ślāghā vidyāyāḥ śatravastrayaḥ ॥ 4॥
sukhārthinaḥ kutō vidyā nāsti vidyārthinaḥ sukham । sukhārthī vā tyajēdvidyāṃ vidyārthī vā sukhaṃ tyajēt ॥ 5॥
nāgnistṛpyati kāṣṭhānāṃ nāpagānāṃ mahōdadhiḥ । nāntakaḥ sarvabhūtānāṃ na puṃsāṃ vāmalōchanā ॥ 6॥
āśā dhṛtiṃ hanti samṛddhimantakaḥ krōdhaḥ śriyaṃ hanti yaśaḥ kadaryatā । apālanaṃ hanti paśūṃścha rājann ēkaḥ kruddhō brāhmaṇō hanti rāṣṭram ॥ 7॥
ajaścha kāṃsyaṃ cha rathaścha nityaṃ madhvākarṣaḥ śakuniḥ śrōtriyaś cha । vṛddhō jñātiravasannō vayasya ētāni tē santu gṛhē sadaiva ॥ 8॥
ajōkṣā chandanaṃ vīṇā ādarśō madhusarpiṣī । viṣamaudumbaraṃ śaṅkhaḥ svarṇaṃ nābhiścha rōchanā ॥ 9॥
gṛhē sthāpayitavyāni dhanyāni manurabravīt । dēva brāhmaṇa pūjārthamatithīnāṃ cha bhārata ॥ 10॥
idaṃ cha tvāṃ sarvaparaṃ bravīmi puṇyaṃ padaṃ tāta mahāviśiṣṭam । na jātu kāmānna bhayānna lōbhād dharmaṃ tyajējjīvitasyāpi hētōḥ ॥ 11॥
nityō dharmaḥ sukhaduḥkhē tvanityē nityō jīvō dhāturasya tvanityaḥ । tyaktvānityaṃ pratitiṣṭhasva nityē santuṣya tvaṃ tōṣa parō hi lābhaḥ ॥ 12॥
mahābalānpaśya manānubhāvān praśāsya bhūmiṃ dhanadhānya pūrṇām । rājyāni hitvā vipulāṃścha bhōgān gatānnarēndrānvaśamantakasya ॥ 13॥
mṛtaṃ putraṃ duḥkhapuṣṭaṃ manuṣyā utkṣipya rājansvagṛhānnirharanti । taṃ muktakēśāḥ karuṇaṃ rudantaś chitāmadhyē kāṣṭhamiva kṣipanti ॥ 14॥
anyō dhanaṃ prētagatasya bhuṅktē vayāṃsi chāgniścha śarīradhātūn । dvābhyāmayaṃ saha gachChatyamutra puṇyēna pāpēna cha vēṣṭyamānaḥ ॥ 15॥
utsṛjya vinivartantē jñātayaḥ suhṛdaḥ sutāḥ । agnau prāstaṃ tu puruṣaṃ karmānvēti svayaṃ kṛtam ॥ 16॥
asmāllōkādūrdhvamamuṣya chādhō mahattamastiṣṭhati hyandhakāram । tadvai mahāmōhanamindriyāṇāṃ budhyasva mā tvāṃ pralabhēta rājan ॥ 17॥
idaṃ vachaḥ śakṣyasi chēdyathāvan niśamya sarvaṃ pratipattumēvam । yaśaḥ paraṃ prāpsyasi jīvalōkē bhayaṃ na chāmutra na chēha tē'sti ॥ 18॥
ātmā nadī bhārata puṇyatīrthā satyōdakā dhṛtikūlā damōrmiḥ । tasyāṃ snātaḥ pūyatē puṇyakarmā puṇyō hyātmā nityamambhō'mbha ēva ॥ 19॥
kāmakrōdhagrāhavatīṃ pañchēndriya jalāṃ nadīm । kṛtvā dhṛtimayīṃ nāvaṃ janma durgāṇi santara ॥ 20॥
prajñā vṛddhaṃ dharmavṛddhaṃ svabandhuṃ vidyā vṛddhaṃ vayasā chāpi vṛddham । kāryākāryē pūjayitvā prasādya yaḥ sampṛchChēnna sa muhyētkadā chit ॥ 21॥
dhṛtyā śiśnōdaraṃ rakṣētpāṇipādaṃ cha chakṣuṣā । chakṣuḥ śrōtrē cha manasā manō vāchaṃ cha karmaṇā ॥ 22॥
nityōdakī nityayajñōpavītī nityasvādhyāyī patitānna varjī । ṛtaṃ bruvanguravē karma kurvan na brāhmaṇaśchyavatē brahmalōkāt ॥ 23॥
adhītya vēdānparisaṃstīrya chāgnīn iṣṭvā yajñaiḥ pālayitvā prajāś cha । gōbrāhmaṇārthē śastrapūtāntarātmā hataḥ saṅgrāmē kṣatriyaḥ svargamēti ॥ 24॥
vaiśyō'dhītya brāhmaṇānkṣatriyāṃś cha dhanaiḥ kālē saṃvibhajyāśritāṃś cha । trētā pūtaṃ dhūmamāghrāya puṇyaṃ prētya svargē dēva sukhāni bhuṅktē ॥ 25॥
brahmakṣatraṃ vaiśya varṇaṃ cha śūdraḥ kramēṇaitānnyāyataḥ pūjayānaḥ । tuṣṭēṣvētēṣvavyathō dagdhapāpas tyaktvā dēhaṃ svargasukhāni bhuṅktē ॥ 26॥
chāturvarṇyasyaiṣa dharmastavōktō hētuṃ chātra bruvatō mē nibōdha । kṣātrāddharmāddhīyatē pāṇḍuputras taṃ tvaṃ rājanrājadharmē niyuṅkṣva ॥ 27॥
dhṛtarāṣṭra uvācha
ēvamētadyathā māṃ tvamanuśāsati nityadā । mamāpi cha matiḥ saumya bhavatyēvaṃ yathāttha mām ॥ 28॥
sā tu buddiḥ kṛtāpyēvaṃ pāṇḍavānrapti mē sadā । duryōdhanaṃ samāsādya punarviparivartatē ॥ 29॥
na diṣṭamabhyatikrāntuṃ śakyaṃ martyēna kēna chit । diṣṭamēva kṛtaṃ manyē pauruṣaṃ tu nirarthakam ॥ 30॥
॥ iti śrīmāhābhāratē udyōgaparvaṇi prajāgaraparvaṇi viduravākyē chatvāriṃśō'dhyāyaḥ ॥ 40॥
iti vidura nīti samāptā ॥
Browse Related Categories: